Ts 113/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 31 marca 2023 r. Pozycja 71 POSTANOWIENIE z dnia 2 września 2020 r. Sygn. akt Ts 113/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na p ostanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 16 lipca 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej E . S . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło większością głosów . U ZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesio nej do Trybunału Konstytucyjnego 16 lipca 2018 r. (data nadania) E . S . (dalej: skarżąca) , reprezentowana przez radcę prawnego M . S . , zarzuciła, że art. 97 § 2 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 917, ze zm.; obe cnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, ze zm.; dalej: k.p.) jest niezgodny z art. 2, art. 24, art. 31 ust. 3, art. 37 ust. 1 i 2 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, gdyż „reguluje zbyt wąsko zakres zastosowania normy prawnej ograniczając przedmiotowo możliwość wszczę cia po stępowania”. Zdaniem skarżącej , zaskarżony przepis uniemożliwił sprostowanie świadec- twa pracy przez sąd tak, aby odpowiadało ono rzec zywistemu charakterowi pracy, a nie wy- kazywało umowę o pracę na czas określony. W ocenie skarżącej , orzeczenie wydane na pod- stawie zaskarżonego przepisu godzi w zasadę sprawiedliwości społecznej i zasadę demokra- tycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), a także w zasadę uniwersalności korzystania z wszystkich konstytucyjnych wolności i praw (art. 37 ust. 1 Konstytuc ji). Zaskarżony przepis ograniczył do terminu 7 dni , bez uzasadnienia i konieczności , prawa pracownika do domaga- nia się naprawi enia błęd u w wydanym przez pracodawcę dokumencie. Skarżąca została „ ograniczona w dostępie do środków prawnych za pomocą których mogła dochodzić zba dania faktu wystąpienia błędu w świadectwie prac y w postępowaniu sądowym” (art. 45 Konstytu- cji), co „tworzy regulację w kształcie uniemożliwiającym jej rzetelne i sprawne działanie, naruszając zasadę państwa prawa oraz racjonalności usta wodawcy, sankcjonując błędy i nie- prawidłowości (art. 2 Konstytucji) ” . OTK ZU A/2023 Ts 113/18 poz. 71 2 Postanowieniem z 16 lipca 2019 r. ( doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 23 lipca 2019 r. ) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdz ając , że nie spełnia ona podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konsty- tucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopa da 2016 r. o organiza- cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK ). Trybunał ustalił bowiem, że skarżąca nie wskazała naruszenia praw pod- miotowych przez kwestionowany przepis. Jak wskazano, art. 24, art. 37 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji nie mogą być samodzielnymi wzorcami kontroli w analizowanej sprawie. Nat o- miast wynikając e z art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawie- dliwości społecznej mogą zostać wyjątkowo przyjęte za samoistny konstytucyjny wzorzec jedynie pod warunkiem wykazania naruszenia konkretnych praw lub wolności , czego sk arżą- ca nie uczyniła. Z arzut naruszenia art. 45 i art. 77 Konstytucji w ocenie Trybunału był ponad- to nie uzasadniony . W zażaleniu złożonym 29 lipca 2019 r. (data nadania) skarżąca podniosła, ż e Trybunał nie wskazał, których przesłanek , wymaganych dla nadani a dalszego biegu , skarga nie spełni- ła. Zarzuciła, że Trybunał koncentr ował się na omówieniu przywołanych przez skarżącą wzorców kontroli bez powiązania ich ze stanem faktycznym sprawy oraz bez uwzględnienia przywołanej w skardze argumentacji. Tym samym – z daniem skarżącej – przekroczono z a- kres wstępnej kontroli. N iecelowo i nie słusznie – jej zdaniem – Trybunał wskazał, ż e przed- miotowa sprawa mogła zostać rozstrzygnięta na podstawie innych przepisów. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażale- nia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu nieja w nym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał b ada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek od- mowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone p ostanowienie jest prawidłowe, a argumenty przed- stawione w zażaleniu nie podważają podsta w odmowy nadania skardze dalszego biegu. Odnosząc się do sformułowanych przez skarżącą zarzutów stwierdzić należy, iż wbrew jej twierdzeniom Trybunał sprecyzował , których przesłanek niezbędnych do nadania dalszego biegu skarga nie spełni ła . Wyraźnie podkre ślono, że skarżąca nie wypełniła pod sta- wowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji , a uszczegółowionego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK. Nie wskaz ała bowiem naruszenia kon stytucyjnej wolności lub prawa , których ochronie służy skarga konstytucyjna . Przedmiotem rozpoznania w postępowaniu skargowym może być zarzut naruszenia jedynie tych przepisów Konsty tucji, które gwarantują prawa i wolności człowieka i obywate- la. Skarga konstytucyjna nie jest takim sam ym środkiem prawnym jak wniosek o dokonanie abstrakcyjnej kontroli norm, składany przez podmiot mający legitymację ogólną do inicjowa- nia postępowania przed Trybunałem. Jest ona instrumentem nadzwyczajnym, który – zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji – przy sługuje wyłącznie w sytuacji naruszenia konstytucyjnych praw i wolności. Dlatego przesłanką dopuszczalności skargi nie może być każde naruszenie Konstytucji, ale tylko naruszenie wyrażonych w niej norm regulujących wolności lub prawa człowieka i obywatela (zob. np. postanowienie TK z 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225, a także wyroki TK z : 13 stycznia 2004 r., sygn. SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2 oraz 8 lipca 2002 r., sygn. SK 41/01, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 51). OTK ZU A/2023 Ts 113/18 poz. 71 3 S kar żąca sformułowała tymczasem w skardze zarzuty naruszenia przepisów Konstytu- cji, które , jak prawidłowo stwierdził Trybuna ł w zakwestionowanym postanowieniu , nie mo- gą stanowić samodzielnych źródeł wolności i praw jednostki. Powołanie art. 2, art. 24, art. 31 ust. 3 oraz art. 37 Konstytucji jako wzorców kontroli zgodności art. 97 § 2 1 ustawy z dnia 2 6 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 917, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, ze zm.; dalej: k.p.) z Konstytucją powoduje, ż e wniesiona w ni- niejszej sprawie skarga nie spełni ła wymogu wskazania, jakie konstytucyjne prawa lub wol- ności skarżące j zostały naruszone. U niemożliwia to tym samym nadanie skardze konstytucyj- nej dalszego biegu. Trybunał jednocześnie trafnie zauważył – odn osząc się do stanu faktycznego sprawy i argumentacji skarżącej – że sformułowany przez nią z arzut naruszenia art. 45 ust . 1 w zwią - zku z art. 77 ust . 2 Konstytucji jest nieuzasadniony . Trybunał Konstytucyjny przypomina, że – jak wynika z dotychczasowego orz ecznic- twa Trybunału w sprawach skargowych – dopiero wykazanie, iż cała regulacja mająca wpływ na ukształtowanie danego prawa prowadzi do naruszenia konstytucyjnie określonego jego zakresu , mogłoby przesądzać o stwierdzeniu niekonstytucyjności normy zakwest ionowanej w skardze konstytucyjnej. W przypadku analizowanej skargi , do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji doszłoby zatem dopiero wtedy, gdyby przyjęta przez ustawodawcę procedura prowadziła do naruszenia istoty prawa do sądu lub co najmniej przesądzała o tym, że przyjęte rozwiązanie, mimo istniejących możliwości systemowych, nie zapewnia realizacji prawa k on- stytucyjnego (zob. wyrok TK z 11 grudnia 2006 r., sygn. SK 15/06, OTK ZU nr 11/A/2006, poz. 170). Tymczasem, jak wskazano w zaskarżonym postanowien iu z 1 6 lipca 2019 r., ustawo- dawca wprowadził instrumenty umożliwiające pracownikom przywrócenie terminu do wystą- pienia z wnioskiem o sprostowanie świadectwa pracy przez sąd, tj. gwarantujące realizację konstytucyjnego prawa do sąd u. W konsekwencji mechani zm pr zywrócenia terminu do wy- stąpienia z wnioskiem o sprostowanie świadectw pracy powoduje , iż wbrew twierdzeniom skarżącej nie dochodzi do zamknięcia „drogi sądowej do dochodzenia praw i sprostowania błędów wynikających z niedopatrzenia pracodawcy”. Gwara ncyjnego charakteru tego mecha- nizmu nie podważa to, że w konkretnej sytuacji może on okazać się nieskuteczny. S pełnienie przesłanek przywrócenia terminu każdorazowo podlega bowiem ocenie sądu. Z dotychczaso- wego orzecznictwa Trybunału jednoznacznie wynika, że skuteczność korzystania z gwarancji procesowych zawsze jest pozostawiona ocenie sądu, która należy do płaszczyzny stosowania prawa. W obowiązującym stanie prawnym Trybunał nie może orzekać o stosowaniu prawa ani też w sposób prawnie doniosły oceniać dzi ałalności organów państwa, w tym sądów (zob. postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17) . W zaskarżonym postanowieniu Trybunał uzasadnił również , dlaczego zarzut narusze- nia art. 77 Konstytucji jest nie uzasadniony . Tryb unał w obecnym składzie w pełni zgadza się z tym uzasadnieniem . Wbrew twierdzeniom skarżącej , Trybunał przywołał istniejące syste- mowe rozwiązania nie z zamiarem wskaza nia , że sąd mógłby orzekać na podstawie innych przepisów , ale w celu wykazania niesłuszno ści sf ormułowanego w skardze zarzutu. Celem Trybunału było wyjaśnienie , dlaczego w przedmiotowej sprawie nie doszło do pozbawienia skarżącej prawa do dochodzenia wyrządzonej szkody ani do weryfikacji świadectwa pracy. W postanowieniu z 1 6 lipca 2019 r. Try bunał zasadnie przyjął, że analizowana skarga nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowa- nego w art. 53 ust. 1 pkt 1 i u st. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK. W związku z tym, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o .t.p. TK, praw idłowo odmówił nadania jej dalszego biegu. Mając powyższe na względz ie , Trybunał Konstytucyjny – na po dstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.