Ts 104/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 stycznia 2019 r. Pozycja 17 POSTANOWIENIE z dnia 8 listopada 2018 r. Sygn. akt Ts 104/17 Try bunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący i sprawozdawca Jarosław Wyrembak Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 9 marca 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2017 r. (data nadania), M.K. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 136 ust. 1-3 oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, ze zm.; dalej: u.g.n.) jest niezgodny z art. 2, art. 20, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1-3, art. 163, art. 165 ust. 1, art. 216 ust. 2 i art. 218 Konstytucji. Zdaniem skarżącej zaskarżone przez nią przepisy naruszają „prawo podmiotowe byłe- go właściciela lub jego spadkobierców (w niniejszej sprawie prawo skarżącej) do zwrotu wy- właszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy organy władzy publicznej zrealizowały na danym terenie pierwotnie z ałożony cel publiczny a następnie nieruchomość tę przeznaczono na reali- zację innego celu”. W związku z tym – jak zarzuciła skarżąca – przepisy te są niezgodne z następującymi postanowieniami Konstytucji: art. 2 – zasada demokratycznego państwa prawnego; art. 20 – dotyczącym społecznej gospodarki rynkowej; art. 21 ust. 1 – zasada ochrony własności i prawa dziedziczenia; art. 64 ust. 1-3 – prawo do własności i inn ych praw majątkowych, równa ochrona tych praw oraz zasada ograniczania własności tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty tego prawa; art. 163 – domniemanie kompetencji samorządu terytorialnego; art. 165 ust. 1 – posiadanie osobowości prawnej przez jednostki samorządu terytorialnego oraz przysługiwanie im prawa własności i innych praw majątkowych; art. 216 ust. 2 – nabywanie, zbywanie i obciążanie nieruchomości przez Skarb Państwa następuje na zasadach i w trybie określon ych w ustawie oraz art. 218 – organizację Skarbu Państwa oraz sposób zarządzania majątkiem Skarbu Państwa określa ustawa. OTK ZU B/2019 Ts 104/17 poz. 17 2 Postanowieniem z 9 marca 2018 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 15 marca 2018 r.) Trybunał , na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o orga- nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał stwierdzi ł, że w zakresie, w jakim skarżąca kwestio nuje art. 136 ust. 1-3 oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. z art. 2, art. 20, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 3, art. 163, art. 165 ust. 1, art. 216 ust. 2 i art. 218 Konstytucji, skarga nie spełnia określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 2 warunku wskazania naruszonych wolności lub praw, natomiast w zakresie badania zgodności zakwestionowanych przepisów z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji – sposobu ich naruszenia. W zażaleniu złożonym 22 marca 2018 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała po- stanowienie Trybunału w całości. Zarzuciła w nim, że Trybunał naruszył art. 6 1 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, gdyż nie- właściwie przyjął, że w skardze nie wskazano naruszonych praw, a w konsekwencji nie okre- śl ono sposobu ich naruszenia. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że w skardze podniosła naru- szenie przysługujące go jej – jako spadkobiercy byłego właściciela – prawa do zwrotu wy- właszczonej nieruchomości (w sytuacji , gdy organy władzy publicznej zrealizowały na da- nym terenie pierwotnie założony cel publiczny, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu). To prawo – jak podkreśliła – wynika ze wszystkich postanowień Kon- stytucji, wskazanych w petitum skargi jako jej podstawa. Ponadto, podobnie jak w skardze zarzuciła, że za skarżone przez nią przepisy naruszają jej wolności i prawa, które wynikają z art. 2, art. 20, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1-3, art. 163, art. 165 ust. 1, art. 216 ust. 2 i art. 218 Konstytucji. S karżąca podniosła także, że wbrew temu, co ustalił Trybunał , art. 163, art. 165 ust. 1, art. 216 ust. 2 i art. 218 Konstytucji nie zostały wskazane jako samodzielne wzorce kontroli. Tworzą one podstawę skargi „wespół z innymi przepisami Konstytucji, regulującymi prawa i wolności jednostki, a mianowicie (…) art. 2, [art.] 20, [art.] 21 ust. 1, [art.] 64 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji”, co zdaniem skarżącej zostało w skardze uzasadnione. W dalszej części zażalenia skarżąca krytycznie odniosła się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Admini- stracyjnego w K. z 9 października 2014 r. ( sygn. […] ). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżą- cemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania sk ardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę- dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5- 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszyst- kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Zdaniem Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przedstawione w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 3. N ie można zgodzić się ze skarżącą, że prawo, którego naruszenie zarzuciła w skar- dze, wynika z wszystkich wskazanych przez nią postanowień Konstytucji. Wprawdzie w wy- roku z 13 grudnia 2012 r. (sygn. P 12/11, OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 135), do którego od- wołuje się skarżąca , Trybunał nadmienił, że konstytucyjna powinność uregulowania obo- wiązku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na rzecz ich poprzednich w łaścicieli, gdy dochodzi do zmiany realizowanego na niej celu, „mogł aby wynikać z innych przepisów Kon- OTK ZU B/2019 Ts 104/17 poz. 17 3 stytucji” niż art. 21 ust. 2 ustawy zasadniczej ( Trybunał wskazał na: art. 2, art. 20, art. 163, art. 165 ust. 1, art. 216 ust. 2 i art. 218 ustawy zasadniczej), jednak w analizowanej sprawie teza ta nie znajduje zastosowania. 3.1. Należy bowiem zauważyć, że orzeczenie w sprawie o sygn. P 12/11 zapadło po rozpoznaniu przez Trybunał pytania prawnego, a nie skargi konstytucyjnej . W szczęcie w tej sprawie postępowania przed Trybunałem nie było zatem uzależnione od spełnienia przez py- tający sąd warunków wskazanych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, gdyż przesłanki rozpoznania tego środka prawnego ustrojodawca określił w art. 193 Konstytucji. Z art. 79 ust. 1 Konstytu- cji wynika natomiast jednoznacznie, że wzorce kontrol i dokonywanej w trybie skargi konsty- tucyjnej mogą tworzyć tylko te przepisy ustawy zasadniczej , które są dla skarżącego źródłem przysługujących mu wolności lub praw. Przepis t en stanowi bowiem, że skargę do Trybunału może wnieść każdy, czyje „konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. Nie można także zgodzić się ze skarżącą, że postanowienia Konstytucji wskazane przez nią w skardze pozostają ze sobą w związku. Trybunał zauważa, że podstawę skargi konstytucyjnej skarżąca wyraźnie określiła w jej petitum i potwierdziła w konkluzji wywodu. W uzasadnieniu wskaza- ła natomiast , jakie prawa i zasady wyrażone w tych przepis ach ustawy zasadniczej zostały – w jej ocenie – naruszone. 3.2. W związku z tym Trybunał przypomina, że w swoich or zeczeniach wielokrotnie podkreślał, iż wynikające z art. 2 Konstytucji zasady sprawiedliwości społecznej oraz zaufa- nia obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, których naruszenie skarżąca pod- nosi zarówno w skardze , jak i w zażaleniu, a także wyrażona w art. 21 ust. 1 Konstytucji ustrojowa zasada ochrony własności i prawa dziedziczenia, nie mogą być wzorcami kontroli przepisów kwestionowanych w skardze konstytucyjnej (zob. postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60 , a także wyroki TK z :17 listopada 2010 r., sygn. SK 23/07, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 103 oraz z 14 lipca 2015 r., sygn. SK 26/14, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 101). To samo dotyczy wskazanych jako podstawy skargi art. 163 i art. 165 ust. 1 oraz art. 216 i art. 218 Konstytucji. Postanowienia te dotyczą samorządu terytorialnego oraz finansów Skarbu Państwa . 4. Trybunał nie podziela zarzutów skarżącej , co do zasadności powołania się przez nią na przepisy Konstytucji dotyczące ochrony własności (tj. art. 20 i art. 64 ust. 3 Konstytucji). Należy zauważyć, że nieruchomość, której zwrotu odmówił Starosta N. , została przejęta od poprzednika prawnego skarżącej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży i zrzeczenia się własności nieruchomości z 23 sierpnia 1972 r. Skarżąca nie jest więc benefi- cjentem tego prawa. Jako spadkobiercy przysługuje jej roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości . To roszczenie jest prawem maj ątkowym, które nie mieści się w pojęciu wła- sności, o którym m owa w art. 64 ust. 3 i art. 20 Konstytucji. Jak stwierdził Trybunał w wyro- ku z 3 kwietnia 2008 r., „art. 64 ust. 3 Konstytucji odnosi się do własności, które to pojęcie na gruncie tego przepisu należy interpretować stosunkowo wąsko, jako odrębne o d innych praw majątkowych (inaczej niż na gruncie art. 21 Konstytucji), w wypadku art. 137 ust. 2 mamy do czynienia z ograniczeniem prawa majątkowego – roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieru- chomości” (sygn. K 6/05, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 41). 5. Na uwzględnienie nie zasługują także pozostałe zarzuty sformułowane w zażaleniu. Skoro skarżąca twierdzi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. „wadliwie zinterpretował (…) uzasadnienie Trybunału Konstytucyjnego”, to w rzeczywistości kwestionuje ona wyrok tego sądu z 9 października 2014 r. ( sygn. […] ), a nie postanowienie o odmowie nadania skar- dze konstytucyjnej dalszego biegu. OTK ZU B/2019 Ts 104/17 poz. 17 4 6. W postanowieniu z 9 marca 2018 r. Trybu nał zasadnie zatem przyjął, że złożona skarga nie spełnia podstawowych wymogów określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK i w związku z tym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – prawidłowo odmówił nadania jej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.