SK 85/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 15 lipca 2022 r. Pozycja 49 POSTANOWIENIE z dnia 28 czerwca 2022 r. Sygn. akt SK 85/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca Bartłomiej Sochański Jakub Stelina Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2022 r. , połączonych skarg konstytucyjnych M.J.: 1) z 5 czerwca 2017 r. (sygn. SK 85/19) o zbadanie zgodności art. 77 § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, 2) z 14 września 2018 r. (sygn. SK 96/19) o zbadanie zgodności art. 77 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w zwi ązku z art. 45 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 10 ust. 2 i art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie . Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. M.J. (dalej: skarżący) wniósł do Trybunału Konstytucyjnego dwie skargi konstytu- cyjne (sygn. SK 85/19 oraz SK 96/19) dotyczące zgodności z Konstytucją art. 77 § 1 i § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz. U. z 2016 r. poz. 2062 , ze zm.; dalej: p.u.s.p.) stanowiących podstawę do delegowania sędziego do pracy w sądzie wyższej instancji oraz innyc h pobocznych kwestii. Przesądziło to o połączeniu ich przez Preze sa Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 16 marca 2022 r. do wspólnego rozpoznania pod sygnaturą SK 85/19 . Dla porządku należy wskazać, że przepisy, których ocena była przedmiotem niniejsz ego postępowania mają następujące brzmienie: OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 2 1) art. 77 § 1 p.u.s.p.: „ Minister Sprawiedliwo ś ci może delegowa ć sędziego, za jego zgodą, do pełnien ia obowiązków sędziego lub czynności administracyjnych: 1) w innym sadzie równorzędnym lub niższym , a w szczególnie uzasadnionych wy- padkach także w sadzie wyższym , mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr sądow- nictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów , 2) w Ministerstwie Sprawiedliwości lub innej jednostce organizacyjnej podległej Mi- nistrowi Sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej, 2a) w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – na wniosek Prezydenta Rze- czypospolitej Polskiej, 2b) w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw zagranicznych – na wnio- sek ministra właściwego do spraw zagranicznych, 3) w Sądzie Najwyższym – na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego albo Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Dyscyplinarnej w odniesieniu do sędziów delegowanych do tej izby, 4) w sądzie administracyjnym – na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyj- nego – na czas określony , nie dłuższy niż 2 lata, albo na czas nieokreślony”, 2) art. 77 § 9 p.u.s.p.: „ W szczególnie uzasadnionych wypadkach prezes sądu apela- cyjnego może delegowa ć sędziego sądu rejonowego albo sędziego sądu okręgowego do peł- nienia obowiązków sędziego w sądzie wyższym , po uzyskaniu zgody sędziego i kolegium sądu , do którego ma nastąpić delegowanie, mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów działających na obszarze apelacji; przydział sp raw delegowanemu sędziemu , jako sędziemu sprawozdawcy, nie może przekroczy ć 30 spraw w ciągu roku ”. 1.1. Pierwszą z rozpoznawanych w tym postępowaniu skarg konstytucyjnych (sygn. SK 85/19) skar żący wniósł do Trybunału 5 czerwca 2017 r. (data nadania). Zarzucił w niej, że art. 77 § 9 p.u.s.p. jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z a rt. 179 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Wyr okiem z 27 października 2015 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Rejonowy w K. oddalił po- zew skarżącego – zasądzając jednocześnie na rzecz Skarbu Państwa kwotę 360 zł celem ur e- gulowania n ieuiszczonej przez skarżącego opłaty od p ozwu, w którym domagał się uchylenia obowiązku alimentacyj nego. Następnie Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 2 lutego 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) oddalił apelację od tego orzeczenia. Skarżący wskazał przy tym , że wyrok ten wydał skład orzekający złożony z dwóch sędziów sądu okręgowego oraz jednego sędziego sądu rejonowego delegowanego do orzekania w tym sądzie. Skarżący , przywołując orzecznictwo Trybunału , wskazał, że zgodnie z normami kon- stytucyjnymi, każdy ma pr awo do rozpoznania swojej sprawy przez właściwy i niezawisły sąd w toku dwuinstancyjnego postępowania rozumianego jako prawo do rozpoznania środka odwoławczego przez sąd nadrzędny nad sądem, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. S karżąc y zwró cił uwagę, że zgodnie z art. 55 § 2 p.u.s.p. sędzia sądu powszechnego może być powołany tylko na ściśle oznaczone ustawą stanowisko w sądzie rejonowym, okręgowym lub apelacyjnym. To znaczy , że akt powołania sędziego precyzuje konkretny sąd, w k tórym ma on wykonywać swoje obowiązki orzecznicze. Na poparcie swoich twierdzeń wskazał wyrok TK z 15 stycznia 2009 r. (sygn. K 45/07), w którym Trybunał stwierdził, że „powołanie danej osoby przez Prezydenta na stanowisko sędziego stanowi nie tylko mianow anie j ej sędzią w ogóle, ale też powołanie na sędziego jedynie określonego sądu, a nie wszystkich sądów polskic h. Przez akt powołania osoba ta staje się sędzią, czyli jest uprawniona do orzekania. Może jednak orzekać tylko w sądzie macierzystym. Sędzia moż e i powinien wykonywać OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 3 władzę sądowniczą w sądzie, w którym ma miejsce służbowe. Prezydent, w akcie powołania, wyznacza miejsce służbowe (siedzibę) sędziego (art. 55 § 3 u.s.p.). Miejsce służbowe to kon- kretny sąd (obszar jurysdykcyjny) należący do właściwego sąd u (art. 10 u.s.p.), w którym sędzia może sprawować wymiar sprawiedliwości. Miejsce to, określane jako « si edziba sę- dziego» , jest jednym z czynników kształtujących status sędziego” . Skarżący wskazał, że sędzią sądu okręgowego może zostać tylko taki sęd zia s ądu rejonowego , który posiada przynajmniej czteroletni staż orzeczniczy w sądzie rejonowym (art. 63 § 1 p. u.s.p.), oraz że kandydat na to stanowisko powinien być oceniony ze względu na merytoryczny poziom orzecznictwa oraz sprawności i efektywności po dejmowanych czynno- ści w dotychczasowych postępowaniach sądowych (art. 57b p.u.s.p.). Ustawa precyzuje rów- nież, że oc e na orzeczniczej działalności osoby ubiegającej się o awans do sądu okręgowego powinna obejmować wszystkie jej orzeczenia, które zostały uch ylone lub zmienione w okre- sie 3 lat poprzedzających zgłoszenie do konkursu na wolne stanowisko sędziowskie. Z p rze- słanek tych, zdaniem skarżącego, wywieść więc można, że sędziami sądów okręgowych mogą zostać jedynie czynni sędziowie sądów rejonowych spełniający kryter ia należytej sta- ranności i poziomu orzekania w dotychczasowej instancji ( s. 5 skargi). Skarżący zauważył jednocześnie, że dopuszczalna jest delegacja do sądu innego niż ten wskazany w akcie powo- łania wydanym przez Prezydenta. Wskazał jednak, powołując się na cytowany już w tej skar- dze wyrok Trybunału, że działanie to powinno mieć charakter ekstraordynar yjny, podyktowa- ny nagłymi potrzebami wymiaru sprawiedliwości. Podniósł, że z orzeczenia tego nie można wywodzić uprawnienia Ministra Sprawiedliwości i prezes a właściwego miejscowo sądu ape- lacyjnego do dokonywania tego rodzaju zmian w ustroju sądów. Skarżący podkreślił również, że taka delegacja powinna mieć charakter czasowy, podczas gdy sędzia sądu rej onowego bio- rący udział w orzekaniu w jego sprawie w drugiej instancji powoływał się na „delegację stałą Ministra Sprawiedliwości, a więc niespełniającą kryte riów, o których mowa w uzasadnieniu wyroku (…) o sygn. K 45/07” (s. 6 skargi). Tymczasem, zauważa skarżący, z uprawnienia do „ nadzwyczajnej ” czasowej delegac ji sędziów sądów powszechnych minister sprawiedliwości uczynił zasadę. Zamiast bowiem doprowadzić d o powołania przez Prezydenta w zgodnej z ustawą zasadniczą procedurze sędziów we właściw ej liczbie do sądów apelacyjnych i okrę- gowych, władza pol ityczna decy duje się na delegowanie do orzekania w nich sędziów sądów niższych instancji, „oszczędzając” przy tym na ich wynagrodzeniu (s. 9 skargi). Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 12 września 2019 r. (sygn. Ts 123/17) na- dał analizowanej skardze k onstytucyjnej dalszy bieg co do zbadania zgodności art. 77 § 9 p.u.s.p. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konst ytucji. W pozostałym zakresie odmówił nadania jej dalszego biegu. Trybunał stwierdził, że wskaza- ne przez s karżącego pr zepisy dotyc zą dwóch odrębnych trybów powołania sędziego. Pierw- szy z nich czyni podmiotem uprawnien ia do delegowania sędziego Ministra Sprawiedliwości, drugi natomiast prezesa właściwego miejscowo sądu apelacyjnego. Przepisy te nie mogły zatem jednocześnie stanowić po dstawy prawnej ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybuna ł ustalił, że skarżący kwestionuje legalność drugiego z nich. Skarżący nie usunął braków formalnych, do czego został wezwany zarządzeniem sę- dzie go Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2018 r., polegających na niewskazaniu , jakie konstytucyjne prawa i wol ności zostały naruszone zaskarżonymi pr zepisami oraz sposobu ich naruszenia. Trybunał stwierdził, że z uzasadnienia skargi konstytucyjnej oraz pi sma proceso- wego skierowanego do TK 19 marca 2018 r. nie wynika, by skarżący wskazał , jakie prawa lub wolności konstytucyjne wynikają z powołanych w petitum skargi – jako wzorce kontroli konstytucyjności – art. 2 w związku z art. 179 , w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. W konsekwencji nieusunięcia tego braku formalnego, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organ izacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu- OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 4 cyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), Trybun ał odmówił nadania dalszego biegu skardze także w tym zakresie. 1.2. Drugą skargę konstytucyjną (sygn. SK 96/19), która podlega ła rozpoznaniu w ni- niejszym postępowaniu, skarżący wniósł do Trybunału 14 września 2018 r. Wniósł w niej o uznanie art. 77 § 1 p.u.s.p. za niezgodny z art. 10 ust. 1, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 w związku z art. 10 ust. 2 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Analizowana skarga konstytucyjna zos tała skierowana w związk u z postępowaniem sądowym dotyczącym pozwu skarżącego przeciwko T.K. o zap łatę 250 zł tytułem odszkodo- wania za nieterminowe opłacenie faktury VAT nr [ … ] . Postępowanie w pierwszej instancji rozpoznawał Sąd Rejonowy w T. (dalej: SR w T.). Ponieważ skarżący uczestniczy w wielu postępowaniach sądowych na terenie kraju zwrócił się pismem z 19 listopada 2016 r. do SR w T. z wnioskiem o zmianę terminu rozprawy wyznaczonej na 19 stycznia 2017 r. Zarządze- niem z 23 listopada 2016 r. ska rżący został wezwany do przedstawienia dowodu kolizji dat rozpraw, jednak z uwagi na to , że Sąd Okręgowy w W . wyznaczając rozprawę w innym po- stępowaniu na ten sam dzień , uczynił to w trakcie rozprawy, skarżący nie posiadał stosowne- go wezwania. Skarżący zwrócił się do Sądu Okręgowego w W . z prośbą o potwierdzenie tych okolicz ności, nie otrzymał jednak odpowiedzi. Tymczasem , mając na uwadze zbliżający się termin rozprawy przed SR w T. , złożył 16 grudnia 2016 r. pi smo wyjaśniające przyczynę bra- ku dokumentów potwierdzających kolizję terminów. Zarządzeniem z 31 grudnia 2016 r. SR w T. odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego, wskazując, że ten nie przedstawił dowo- dów potwierdzających kolizję terminów we wskazanym terminie. 19 stycznia 2017 r. SR w T. wydał wyrok oddalający powództwo (sygn. akt [ … ]). Skarżący wniósł do Sądu Okręgowego w K . apelację od tego wyroku, wskazując m.in. , że decyzją sądu pierwszej instancji został pozbawiony prawa do obrony poprzez nie- możność przeprowadzenia dowodów z jego zeznań wyjaśniających zawiłości wynikając e z przeka zanych sądowi dokumentów. Wyrokiem z 2 lipca 2018 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Okrę- gowy w K. oddalił tę apelację, stwierdzając , że sk arżący nie udowodnił kol izji terminów, al- bowiem nie przedłożył na tę okoliczność stosownego dokumentu urzędoweg o z s ądu w W . Dla analizowanej skargi konstytucyjnej kluczowe znaczenia ma to, że wyrok oddalający ape- lację skarżącego wydał skład orzekający, do którego został wyznaczony także sędzia sądu rejonowego delegowany do Sądu Okręgowego w K . prze z Ministra Sprawiedliwości. Tak jak w w ypadku skargi o sygn. SK 85/19, skarżący wskazał, że sprawowanie wy- miaru sprawiedliwości przez osoby nieposiadające n ominacji Prezydenta do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w określonej instancji sądowej jest naruszeniem konstytucyjnie chronionego prawa skarżące go do rozpoznania sprawy przez właściwy sąd. Skarżący stwier- dził, że zgodnie z dyspozycją art. 45 ust. 1 Konstytucji ustawodawca zwykły dokonał oceny wagi i skali trudności postępowań w sprawach sądowych , a następnie zastrzegł w art. 16 k.p.c., iż określone sprawy o większej wadze powierzy do rozpoznania w pierwszej instancji sądom okręgowym. Zdaniem skarżącego , intencj ą ustawodawcy było zapewnienie rozpozna- nia takich spraw przez sędziów sądów okręgowych powołanych na to stanowisko w przewi- dzianej w Konstytucji procedurze, a nie jedynie przeprowadzenie postępowania w budynku sądu okręgowego. Skarżący wskazał, że wymóg właściwego ukształtowania składu orzekają- cego w sądach wyższych instancji uzależniony jest od orzekania w tych sądach przez osoby odpowiednio zweryfikowane okresem doświadczenia w sądach niższych instancji (s . 6-7 skargi). Skarżący zauważył również, że „ grad acja uprawnień zawodowych spotykana jest powszechnie w ustawach ”. W ymienił w tym zakresie uprawnienia kierowców do kierowania pojazdami kolejnych kategorii czy lekarzy medycyny wykonujących swoje obowiązki w ra- mach konkretnych specjalizacji. W św ietle pow yższego, skarżący stwierdził, że art. 77 § 1 OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 5 p.u.s.p. jest niedopuszczalnym „obejściem” wy łącznych uprawnień Prezydenta do powierza- nia urzędu sędziego w ściśle określonym sądzie . Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 7 maja 2019 r. (sygn. Ts 138/18, OTK ZU B/2020, poz. 92 ) odmówił nadania skardze dalszego biegu , stwierdzając, że z jej uzasad nienia wynika, że skarżący nie kwestionuje zgodności z Konstytucją normy, która stanowiła pod- stawę ostatecznego rozstrzygnięcia. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie, które Trybunał Konstytucyjny uwzględnił postanowieniem z 2 grudnia 2019 r. (OTK ZU B/2020, poz. 93) 2. Marszałek Sejmu przedstawił 25 maja 2020 r. stanowisko Sejmu w tej sprawie. Wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem K onstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) , ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku . Alternatywnie wniósł o st wierdzeni e, że art. 7 7 § 9 p.u.s.p. jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konsty- tucji, oraz o umorzenie postępowania w pozostałym zakresie, ze względu na niedopuszczal- ność wydania wyroku. 3. Prokurator Generalny wniósł w piśmie z 1 czerwca 2020 r. o umorzenie post ępowa- nia: 1) w sprawie kontroli zgodności art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. w zakresie, w jakim przepis ten zezwala na udział w składzie orzekającym sędziego sądu niższej instancji delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości , z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, wobec zbędności wydania wyroku, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, 2) w pozosta- ły m zakresie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK wobec niedopuszczalności wydania wyroku. 4. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśm ie z 20 grudnia 2019 r. (data nadania) nie zgłosił udziału w postępowaniu. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Trybunał stwierdził, że w świetle utrwalonej linii orzeczniczej połączenie kilku skarg konstytucyjnych do rozpoznania w jedn ym postępowaniu nie wpływa na konieczność spełnienia wszystkich konstytucyjnych i ustawowych wymogów każdej z tych skarg konsty- tucyjnych z osobna. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytuc yjna powinna być sporządzona i wniesiona przez profesjonalne- go pełnomocnika (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); zawierać uzasadnienie, w którego treści znajdzie się przywołanie treści kwestionowanego przepisu wraz z jego wykładnią oraz przepisów Konstytucji stano wiących wzorzec kontroli wraz z ich wykładnią , okr eślenie problemu kon- stytucyjnego, określenie zarzutu niekonstytucyjności oraz argumenty lub dowody popierające ten zarzut (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Ponadto skarga może dotyczyć jedynie takich prze- pisów, na podstawie których sąd lub inny organ władzy publicznej orzekł ostatecznie o pra- wach i wolnościach zagwarantowanych w Konstytucji i przysługujących skarżącemu (art. 5 3 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK). Skarżący zobowiązany jest również do wskazania, w jak i sposób, wskutek wydania tego orzeczenia doszło do naruszenia tych praw lub wolności, uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności wraz z powołaniem dowodów, argumentów na jego p oparcie oraz stanu faktycznego (art. 53 ust. 1 pkt 2, 3 i 4) oraz do udokumentow ania daty doręczenia rozstrzygnięcia, które jest bezpośrednią przyczyną skierowania skargi do Trybunału Konsty- OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 6 tucyjnego (art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK). Ostatni z wymogów formalnych jest szczególnie istotny w perspektywie ustawowego terminu wniesienia sk argi konstytucyjnego, który upływa trzy miesiące od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). Ponadto do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo szczególne, odpis ostatecznego rozstrzygnięcia oraz wsz ystkich innych rozstrzygnięć, które potwierdzają w ykorzystanie przysługującej skarżącemu drogi sądowej (art. 53 ust. 2 u.o.t.p.TK). 1.1. Jeżeli chodzi o termin wniesienia analizowanych w niniejszym postępowaniu skarg konstytucyjnych, Trybunał stwierdził, że skarżący zadośćuczynił temu formalnemu wymaganiu . Skarga konstytucyjna z 1 maja 2017 r. (sygn. SK 85/19) dotyczyła orzeczenia, które zostało doręczone skarżącemu 28 marca 2017 r., a skargę konstytucyjną wniesiono do Trybunału 5 czerwca 2017 r. (data nad ania). Drugą skargę (sygn. SK 96/19) wniesiono do Trybunału natomiast 14 września 2018 r. (data nadania) , podczas gdy termin do jej wniesienia rozpoczął swój bieg wraz z doręczeniem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego 20 sierpnia 2018 r. 1.2. Obie skargi konstytucyjne zostały sporządzone i wniesione przez zawodowego pełnomocnik a , legitymując ego się stosownym dokumentem stanowiącym o powierzeniu im tego obowiązku, tj. pełnomocnictwem szczególnym przewidzianym przepisami u.o.t.p.TK. 2. Wobec wątpliwości co do spełnienia pozostałych przesłanek dopuszczalności wy- dania wyroku, o których mowa w punkcie pierwszym, każda z rozpoznawanych skarg konsty- tucyjnych zosta ła pr zeanalizowana odrębnie. W skardze z 5 czerwca 2017 r. (sygn. SK 85/19) M.J. wniósł o stwierdzenie, że art. 77 § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, ze zm; dalej: p.u.s.p.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Należy przypomnieć, że postanowieniem z 12 września 2019 r. (sygn. Ts 123/17), odmówił nadania dalszego biegu tej skardze konstytucyjnej w zakresie, jakim dotyczyła z a- rzutów skarżącego wobec art. 77 § 1 p.u.s.p. z uwagi na niedopuszczaln ość wydan ia wyroku. Wynika ło to z możliwości uczynienia przedmiotem zainteresowania TK w postępowaniu ini- cjowanym skargą konstytucyjną tylko takiej normy prawnej, która była podstawą prawną ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego i spowodował a naruszenie przysługują- cych mu praw lub wolności zagwarantowanych konstytucyjnie. Biorąc pod uwagę, że ciężar dowodu spoczywa na podmiocie kwestionującym zgod- ność ustawy z Konstytucją , to dopóki nie powoła on konkretnych i przekonujących argum en- tów prawnych na rzecz swojej tezy, dopóty Trybunał Konstytucyjny uznawać będzie kontro- lowane przepisy za konstytucyjne. To znaczy , że „Trybunał nie może wyręczać skarżącego w doborze argumentacji o dpowiedniej do wyrażanych wątpliwości lub – wychodząc poz a granice określone we w niosku – całkowicie modyfikować podstaw kontroli” (postanowienie TK z 27 lipca 2016 r., sygn. SK 40/15, OTK ZU A/2016, poz. 69). Tymczasem argumentacja stanowiąca uzasadnienie analizowanej skargi konstytucyjnej dotyczy w istocie wątpliwości skarżącego co do zgodności z Konstytucją art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. Skarżący wskazał, że „przedmiotowej sprawie stanowiącej podstawę wniesienia skargi osoba wykonująca funkcję Sędziego w Sądzie Okręgowym – nie tylko nie posiadała delegacji Prezydenta RP, ale powo- łuje się na delegację stałą Ministra Sprawiedliwości” (s . 6 skargi); „[w] tym stanie rzeczy nie- zgodnym z Art. 45 ust. l Konstytucji tj. z prawem do rozpoznania sprawy przez właściwy sąd wydaje się uprawnienie wprowadzone w ustawie o ustroju sądów powszechnych w 2 001 r. ( a więc pół wieku po uchwaleniu Ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego) iż na podstawie Art. 77 § l pkt l ustawy organ władzy wykonawczej jakim jest Minister Sprawiedliw ości mo- że delegować dowolnego sędziego do orzekania w innym dowolnym sądzie powsz echnym na OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 7 okres 2 lat . (…) jest nieuprawnionym cedowaniem elementów wyłącznych uprawnień Prezy- denta na rzecz władzy wykonawczej czyli Ministra Sprawiedliwości lub jakichkolwie k innych organów władzy publicznej ” (s . 8 skargi); „[p]odkreślić przy tym należy, ż e zwrot «w szcze- gólnie uzasadnionych wypadkach» zawarty w Art. 77 § l Ustawy wskazywałby na wyjątko- wość tego uprawnienia Ministra Sprawiedliwości do okoliczności wyjątkowych , niespotyka- nych na co dzień, stanowiących wyjątek w regule ” (s. 8 skargi); „[t] ymczasem z uprawnienia do «nadzwyczajnej» czasowej delegacji Sędziów sądów powszechnych (…) organy władzy wykonawczej uczyniły zasadę. Zamiast bowiem na wakaty w sądach okręgow ych i apelacyj- nych nominować stosown[ą] ilość sędzi ów władza wykonawcza deleguj[e] do sądów okrę- gowych i apelacyjnych sędziów [sądów] niższych instancji (…) « oszczędzając » przy tym na ich wynagrodzeniu ” (s. 9 skargi). W świetle powyższego , Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarga konstytucyjna o sygn. SK 85/19 nie spełnia wymogów u stanowionych przez art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. (obowiązek uzasadnienia zarzutów niekonstytucyjności wobec zaskarżonego przepisu), dlatego postępowanie w tym zakresie zostało umorzone na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia 3. W skardze z 14 września 2018 r. (sygn. SK 96/19) M.J. wniósł o stwierdzenie, że art. 77 § 1 p.u.s.p. jest niezgodny z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 10 ust. 2 i art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytu- cji. 3.1. Z uwagi na treść uzasadnienia tej skargi konstytucyjnej Trybunał zobowiązany był przed merytoryczną analizą zarzutów skarżącego dokonać mod yfikacji przedmiotu za- skarżenia. Skarżący w petitum skargi wskazał, że przedmiotem kontroli trybunalskiej powi- nien zostać cały art. 77 § 1 p.u.s.p. Uzasadnienie skargi konstytucyjnej dotyczy jednak jedy- nie art. 77 § 1 pkt 1 tej ustawy, który stanowi podst awę do delegacji sędziego do sądu wyż- szej instancji przez Ministra Sprawiedliwości. To także ten przepis stanowił podstawę prawną ostatecznego orzeczenia, które naruszyło – zdaniem skarżącego – jego gwarantowane konsty- tucyjnie prawa. W świetle powyższego postępowanie w zakresie oceny zgodności ze wskazanymi w petitum skargi wzorcami konstytucyjnymi art. 77 § 1 pkt 2-4 p.u.s.p zostało umorzone na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, ze względu na niedopu szczalność wydania wyroku. 3.2. W odniesieniu d o niezgodności art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. ze wskazanymi wzorcami kontroli skarżący przywołał – podobnie jak w szeregu innych skarg konstytucyjnych kiero- wanych do TK przez niego w innych sprawach – fragmenty orzeczeń Trybunału ogólnie for- mułujących standardy wynikające z zagwarantowanych konstytucyjnie prawa do sądu, dwu- instancyjności postępowania oraz prawa do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji. Zdaniem Trybunału , nie wykazał jednak wystarczająco, w jaki sposób art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. na ruszył przysługujące mu prawo do sądu . Trybunał jest świadomy, że przywo- ływanie dorobku orzeczniczego musi mieć z natury rzeczy fragmentaryczny charakter, jednak cytowane treści powinny być adekwatne do stawi anych aktom normatywnym zarzutów i przedstawiać rzeczywisty pogląd Trybunału. Nie dopuszczalne jest wyrywanie wypowiedzi TK z kontekstu, by instrumentalnie wykorzystać je dla uzasadnienia swoich kontrowersyj- nych tez. Ponadto załączenie cytatów z orzeczeń Trybunału nie jest równoznaczne ze sformu- łowaniem argumentu potwierdzającego zarzut niekonstytucyjności. Znaczną część ( s. 3-5, podczas gdy całość to 9 stron) uzasadnienia tej skargi stanowi cytat z wyroku Trybunału z 24 października 2007 r. (sygn. SK 7/06, OTK ZU A/2007, poz. 108), w którym TK stwierdził, że „ [o] gólnie rzecz ujmując, pojęcie sprawy oznacza wszelkie sytuacje, w których pojawia się OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 8 konieczność rozstrzygania o prawach danego podmiotu w relacji z inny[mi] równorzędnymi podmiotami lub w relacji z władzą publiczną, a jednocześnie n atura danych stosunków praw- nych wyklucza arbit ralność rozstrzygania o sytuacji prawnej podmiotu przez drugą stronę tego stosunku (…) . Rozważając zakres stosowania art. 45 Konstytucji, należy wziąć pod uwagę całokształt pr zepisów konstytucyjnych określających kompetencje sądów. (…) Rozwi- jając i uzupełniając dotychczasową linię orzeczniczą, Trybunał Konstytucyjny pragnie stwierdzić, że konstytucyjne prawo do sądu obejmuje czwarty, bardzo ważny element, a mia- nowicie prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy ” (s . 5 skargi). Sprawa ta jednak nie dotyczyła uprawnienia Ministra Sprawiedliwości do czasowego delegowania sędziów do sądów wyższych instancji, lecz chodziło o powierze- nie aseso rom sądowym – a więc osobom nieposiadającym statusu sędziego – szerokich uprawnie ń w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości. 3.3. Skarżący nie wykazał także, że celowe było przywołanie art. 10 ust. 2 i art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji jako akcesor yjnych wzorców kontroli. Trybunał p rzypomina: z przepisów tych nie wynikają żadne prawa i wolności, których ochronie służyć ma skarga konstytucyjna. Oba te przepisy mają co do zasady charakter ustrojowy, wyznaczają zakres przedmiotowy kompetencji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w zakre sie kreacji składu osobowego judykatywy. Art. 144 ust. 3 wskazuje, że akt urzędowy powołania sędziego na oznaczone miejsce służbowe jest prerogatywą głowy państwa, a zatem nie podlega obowiąz- kowi uzyskania kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Art. 10 nato miast stanowi formalną podstawę obowiązywania w Polsce trójpodziału władzy, rezerwując sprawowanie władzy sądowniczej dla sądów i trybunałów (ust. 2). Wynika z tego, że normy te nie mogą stanowić samodzielnych wzorców ko ntroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną. Mogą natomiast służyć wykładni innych przepisów, także takich, które ustanawiają prawa i wolno- ści jednostki. By Trybunał Konstytucyjny mógł jednak dokonać takiej wykładni , skarżący powinien wskazać argumenty za taką koniecznością. Skarżący nie odnosi się nie tylko do orzecznictwa ani poglądów doktryny, milczy także o podstawowej wykładni językowej wska- zanych norm konstytucyjnych. 3.4. Ponadto problem konstytucyjny, jakim jest dopuszczalność delegowania przez Ministra Sprawiedliwości sędziów do sądów wyższych instancji , został już rozstrzygnięty. Trybunał w wyroku z 15 stycznia 2009 r. sygn. K 45/07 (OTK ZU nr 1/A/2009, poz. 3) stwierdził, że art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. „jest zgodny z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 173 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 180 ust. 2 Konst ytucji”. Mimo że wzorce kontroli w obu tych post ę powaniach nieznacznie się różnią, uzasadnienie wyroku z 2009 r. wyraźnie wskazuje tok rozumowania Trybunału. Trybunał wskazał wówczas, że „ przyznanie Mini- strowi Sprawiedliwości kompetencji do delegowania sędziów za ich zgodą do wykonywania czynności sędziego w innym sądzie lub czynności administracyjnych nie narusza tego aspektu zasady podziału władzy, który akcentuje separację władz z uwagi na ich «m inimum wyłącz- ności kompetencyjnej » . Uzyskując uprawnienie do delegowania sędziów, Minister nie otrzy- mał instrumentu, który dawałby władzy wykonawczej prawo do rozstrzygania indywidual- nych spraw typu sądowego lub wiążącego wpływania na rozstrzyganie takich spraw. W tym aspekcie art. 10 ust. 1 i art. 173 Konstytucji nie zostały naruszone. (…) naruszenie równowagi między dwiema władzami mogłoby wystąpić na przykład w razie: 1) wpływania przez Mini- stra Sprawiedliwości na funkcje orzecznicze sądów i trybunałów za pomocą delegowania i swobodnego odwoływania z delegowania, jeśli od tego uzależniona była jakość i sposób wykonywania funkcji orzeczniczych; 2) naruszenia w wyniku stosowania delegowania w po- ważnym stopniu sprawności i rzetelności wymiaru sprawiedliwości; 3) oddziaływania na nie- OTK ZU A/2022 SK 85/19 poz. 49 9 zawisłość sędziów i niezależność sądów za pomocą delegowania w zakresie, w jakim uzależ- niona jest liczba zatrudnionych i aktywnych sędziów od zakresu zadań sądów” ( pkt III.4.1.1). Dla przyjęcia poglądu o tożsamości przedmiotowej pomiędzy analizowaną skargą a wskazanym wyrokiem nie ma znac zenia, że art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. zmienił treść. Poprzed- nio, w stanie prawnym analizowanym przez Trybunał w trakcie postępowania w 2009 r., przepis ten przewidywał, że Minister Sprawiedliwości może delegować sędziego do innego sądu – za jego zgodą – na czas określony, lecz nie dłuższy niż dwa lata, albo na czas nieokre- ślony (zob. Dz. U. z 2001 r . Nr 98, poz. 1070, ze zm.). Przepis zakwestionowany przez skar- żącego w tym postępowaniu precyzuje, że Minister Sprawiedliwości może – za zgodą sędzie- go – przenie ść go do sądu tej samej lub niższej instancji na czas oznaczony, lecz nie dłuższy niż dwa lata albo na czas nieokreślony do pełnienia obowiązków sędziego lub czynności ad- minis tracyjnych, a do sądu wyższej instancji „mając na względzie racjonalne wykorzysta nie kadr sądownictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszcze- gólnych sądów”. Reasumując, omawiana zmiana polega w istocie jedynie na uzupełnieniu art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. o przesłanki podjęcia przez Ministra Sprawiedliwości de cyzji o dele- gacji sędziego do sądu wyższej instancji. Nie wprowadzono doń zatem żadnych elementów, które mogłyby wpłynąć na ocenę powierzonego Ministrowi Sprawiedliwości upraw nienia. Biorąc powyższe pod uwagę postępowanie w sprawie kontroli art. 77 § 1 p.u.s.p. z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 10 ust. 2 i art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji , zostało umorzone na pod- stawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, tj. z uwagi na zb ędność wydania orzeczenia. Z powyższych względów Trybunał postanowił jak w sentencji.