SK 7/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 29 lipca 2021 r. Pozycja 39 POSTANOWIENIE z dnia 1 lipca 2021 r. Sygn. akt SK 7/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz Wojciech Sych – sprawozdawca Michał Warciński, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 l ipca 20 21 r., skargi konstytucyjnej spółki […] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. o zbadanie zgodności: 1) „art. 3 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektor a elektroenergetycznego (Dz. U. Nr 191, poz. 1367, zm. Dz. U. z 2009 roku Nr 2, poz. 12) – w zakresie, w jakim nie przewiduje proporcjonalnej redukcji liczby należących do uprawnionego akcjonariusza akcji spółki konsolidowa- nej podlegających zamianie w tryb ie art. 5 ust. 1 ustawy w przypadku, gdy wystąpi konieczność dokonania redukcji liczby akcji spółki konsolidującej przeznaczonych do zamiany z uwagi na limit akcji spółki konsolidującej określony w tym przepisie – z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP [ze względu na to], że narusza prawo do równej ochro- ny konstytucyjnego prawa do własności i innych praw majątkowych”, 2) „art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego (Dz. U. Nr 191, poz. 1367, zm. Dz. U. z 2009 roku Nr 2, poz. 12) – w zakresie, w jakim oznacza, że przedmiotem zamiany reali- zowanej w trybie art. 5 ust. 1 ustawy są wszystkie akcje spółki konsolidowa- nej należące do uprawnionego akcjonariusza, również wówczas, gdy liczba akcji spółki konsolidującej zaoferowana w zamian uprawnionemu akcjonariu- szowi przez Skarb Państwa została zredukowana poniżej parytetu zamiany akcji ustalonego zgodnie z art. 9 ustawy ze względu na limit określony w art. 3 ust. 3 ustawy – z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Kon- stytucji RP [ze względu na to], że narusza prawo do równej ochrony konsty- tucyjnego prawa do własności i innych praw majątkowych”, 3) „§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 19 lutego 2008 r. w sprawie sposobu określenia liczby akcji spółki konsolidującej podlegają- cych zamianie i trybu dokonywania zamiany akcji lub prawa do akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsolidującej (Dz. U. Nr 41, poz. 250, zm. OTK ZU A/2021 SK 7/17 poz. 39 2 Dz. U. z 2009 roku Nr 38, poz. 305) w zw. z art. 3 ust. 3 oraz w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zasadach nabywania od Skarbu Pań- stwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego (Dz. U. Nr 191, poz. 1367, zm. Dz. U. z 2009 roku Nr 2, poz. 12) – w zakre- sie, w jakim, w sytuacji przekroczenia limitu liczby akcji spółki konsolidują- cej przeznaczonych do udostępnienia uprawnio nym akcjonariuszom i upraw- nionym pracownikom wskazanego w art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, wpro- wadza mechanizm redukcji jedynie liczby akcji spółki konsolidującej, bez odpowiadającej jej redukcji liczby akcji spółki konsolidowanej będących przedmiotem zamia ny realizowanej w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy – z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP [ze względu na to], że narusza konstytucyjne prawo do równej ochrony własności i innych praw majątkowych, z art. 64 ust. 3 Konstyt ucji RP [ze względu na to], że do- konuje ingerencji w sferę konstytucyjnie chronionych praw majątkowych mocą przepisów aktu wykonawczego, a także z art. 64 ust. 2 i ust. 3 w związ- ku z art. 92 ust. 1 Konstytucji [ze względu na to], że narusza wskazane wyżej konstytucyjne prawa uprawnionego akcjonariusza przepisem aktu wykonaw- czego naruszającym delegację ustawową do jego wydania”, 4) „ art. 2 pkt 2 i pkt 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz ustawy o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego (Dz. U. z 2009 roku Nr 13, poz. 70) – w zakresie, w jakim znajdują one zastosowanie do realizacji prawa do zamiany akcji również przez tych spośród uprawnionych akcjonariuszy, których prawo do zamiany akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsolidującej powstało przed wejściem w życie powołanej ustawy – z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP [ze względu na to], że narusza konstytucyjną ochronę niewadliwie nabytego prawa podmiotowego do zamiany (nabycia) akcji na zasadach obowiązujących w dniu jego powstania po stronie tych akcjonariu- szy, którzy przed wejściem w życie wskazanej ustawy nabyli prawo do za- miany akcji stosownie do art. 5 ust. 1- 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o zasadach nabywania od Skarbu Państwa akcji w procesie konsolidacji spó- łek sektora elektroenergetycznego (Dz. U. Nr 191, poz. 1367, zm. Dz. U. z 2009 roku Nr 2, poz. 12) w brzmieniu pierwotnym”, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W . S . był posiadaczem akcji spółki P GE Kopalnia Węgla Brunatne go Bełchatów S.A. z siedzibą w Rogowcu , która – w ramach konsolidacji sektora elektroenergetycznego prze widziane j ustawą z dnia 7 września 2007 r. o zasadach nabywania od Skarbu Państ wa akcji w proc esie konsolidacji spółek sektora elektroenergetycznego ( Dz . U. Nr 191, poz. 1367, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 116 ; dalej: u.n.a.k.s.e. , ustawa o konsol ida- OTK ZU A/2021 SK 7/17 poz. 39 3 cji) – podlegała konsolidacji ze spółką P GE Górnictwo i Energia S.A. z siedzibą w Łodzi , a następnie została przejęta w wyn iku połączenia spółek prze z spółkę PGE Polska Grupa Energetyczna S.A . z siedzibą w Warszawie. U prawniony akcjonariusz, d ziałając n a podstawi e art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e. w pie rwotnym brzmieniu, złożył oświadczenie o zamiarze zamiany akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsol idującej. Minister Skarbu Państwa zaw arł z nim umowę zamiany akcji, przy czym przyznana temu ostatniemu liczba akcji spółki konso- lidującej została u stalona z uwzględnieniem mechanizmu jednostronnej redukcji przewidzia- ne go w art. 3 ust. 3 u.n.a.k.s.e. w brz mieniu nadanym przez ustawę z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz ustawy o zasadach nabywania od Skarbu P aństwa akcji w procesie konsolidacji spółek sektor a elektroenergetyczne go (Dz. U. z 2009 r. Nr 13, poz. 70; dalej: ustawa zmieniająca) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Skar- bu Państwa z dnia 19 lutego 2008 r. w sprawie sposobu określenia liczby akcji sp ółki konso- lidującej podlegających zamianie i trybu dokonywania zamiany akcji lub prawa do akcji spółki konso lidowanej na akcje spółki konsolidują cej (Dz. U. Nr 41, poz. 250, ze zm.; dalej: rozporządzenie) , czyli poniżej parytetu zamiany akcji określonego w art. 9 u.n.a.k.s.e. P oziom redukcji miał w tym wy padku p rzekroczyć 30 % , co przesądza łoby o braku ekwiwalent ności świadczeń . Wskutek zawar tej umowy skarżąca , spółka [ … ] z siedzibą w K . , nabyła od W . S . wie- rzytel ność wobec Skarbu Państwa z tytułu szkody poniesio nej w związku z zamia ną akcji zrealizowaną z zastosowaniem mechanizmu jednostronnej redukcji liczby akcji spółki konso- lidującej. Powództwo skarżące j przeciwko Ska rbowi Państwa – Ministrowi Skarbu Państwa wy- toczone w związku z zawartą przez W . S . umową zamiany akcji zostało oddalone wyrokiem Sądu O kręgowego w W . z 2 1 października 201 3 r., sygn. akt [ … ] . Apelację od tego orzecze- nia odda lił z kolei Sąd Apelacyjny w W . wyrok iem z 2 9 maja 201 5 r., sygn. akt [ … ] . W s kardze konstytucyjnej z 1 8 grudnia 201 5 r. skarżąc a wni osł a o stwierdzenie nie- zgodności: 1 ) art. 3 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e. w zakresie, w jak im nie przewiduje proporcjonalnej redukcji l iczby akcji spółki konsolidowanej należących do up rawnio nego akcjonariusza, podlegających zamianie w trybie art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e., w wypadku gdy wy- stępuje konieczność dokonania redukcji liczby akcji spółki k onsolidującej przeznaczonych do zamiany z uw agi na limit akcji spółki konsolidującej określony w art . 3 ust. 3 u.n.a.k.s.e. , a to narusza prawo do równe j ochrony konstytucyjnego prawa do własności i innych praw mająt- kowych, z art. 64 ust. 1 i 2 , w tym w zw iązku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , 2) art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 3 u.n.a.k.s.e. w zakresie, w jakim przewiduje, że przedmiotem zamiany rea l izowanej w trybie art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e. są wszystkie akcje spółki konsolidowanej należące do uprawn ionego akcjonariusza, również w wypad ku gdy liczba akcji spółki konsolidującej zaoferowana w z amian uprawnionemu akcjonariuszowi przez Skarb Państwa zo s tała zredukowana poniżej parytetu zamiany akcji ustalonego zgodnie z art. 9 u.n.a.k.s.e. ze względu na l imit określony w art. 3 ust. 3 u.n.a. k.s.e., a to narusza pra- wo do równej ochrony konstytucyjn ego prawa do własności i innych praw majątkowych, z art. 6 4 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , 3) § 2 ust. 3 rozporządzenia w związku z art. 3 us t. 3 oraz w związku z art. 8 ust. 1 u .n.a.k. s.e. w zakresie, w jakim – w sytuacji przekroczeni a limitu liczby akcji spółki konsoli- dującej przeznaczonych do udostępnienia uprawnionym akcjonariuszom i uprawnionym pra- cownikom, wskazanego w art. 3 ust. 3 u.n.a .k.s.e. – wprowadza mechanizm redukcj i jedyn ie liczby akcji spółki konsolidującej, bez odpowia dającej jej redukcji liczby akcji spółki konso- lidowanej , b ędących przedmiotem zamiany realizowanej w trybie art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e., a ) a to po pierwsze narusz a konstytucyjne prawo do równej ochro ny w łas noś ci i innych praw majątkowych , z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , b ) a to po dr ugie do- OTK ZU A/2021 SK 7/17 poz. 39 4 konuje ingerencji w sferę konstytucyjnie chronionych praw majątkowych mocą przepisów aktu wykonaw czego, z art. 64 ust. 3 Konstytucji , c) a to po trzecie narusza wskazane konsty- tucyjne prawa u prawnionego akcjonariusza przepisem aktu wykonawczego wykr aczającym poza delegację ustawową do jego wydania, z art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 92 ust. 1 Kon- st ytucji , 4) art. 2 pkt 2 i 4 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej w zakresie, w jakim znajdują one zastosowanie do realizacji prawa do zamiany a kcji również przez tych spośród uprawnionych akcjonariuszy, których prawo do zamiany akcji spółki konsol idowanej n a ak- cje spółki konsolidującej pows tało przed wejściem w życie tej ustawy , a to narus za konstytu- cyjną ochronę niewadliwie nabytego prawa podmio towego do zamiany akcji na zasadach obowiązujących w dn iu jego powstania po stronie tych akcjonariuszy, którzy przed wejściem w życie ustawy zmienia jącej nabyli prawo do zamiany akcji zgodnie z art. 5 ust. 1 - 3 u.n.a.k.s.e. w brzmieniu pierwotnym , z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji . Uzasadniając podniesione w skardze konstytucyjnej zarzuty ni ezgodności z Konstytu- cją , skarżąc a zaznaczył a , że aktualnie – inaczej niż w wypadku postępowan ia wszczętego pytaniem prawnym Sądu Okręgowego w Warszawie , zakończonego postanowieni em TK z 12 marca 2015 r., sygn. P 16/13 , o jego umorzeniu – kwestionowane reg ulacje prawne są jednolicie interpretowane w orzecznictwie sądowym, które wyklucza taką ich wy kładnię, by możliwa była dwustronna redukcja liczby akcji podlegających zamianie, obejmująca nie tylko akcje spółki konsoliduj ącej, lecz również akcje spółki kons olidowanej. Przedstawiając argumenty za uzna niem art. 3 ust. 3 i art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e. za nie- zgodne z Konstytucją, skarżąc a zwrócił a uwagę na następujące zagadnie nia. Przede wszyst- kim wskazał a , że – jej zdaniem – art. 3 ust. 3 u.n.a.k.s.e. nakazuje w określonej sytuacji do- konanie redukcji liczb y akcji spółek konsolidujących , jednak nie wyklucza zarazem dokona- nia odpowiedniej redukcji liczby akcji spó łek konsolidowanych lub zastosowania innych rozwiązań pozwalających zachować ekwiwalentność świadczeń Skarbu Państwa i uprawnio- nych akcjonariuszy. J ednocześnie art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e. w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą uzależnia możliwość skorzystania z prawa do zamiany akcji od złożenia oświad- czenia o zamiarze zamiany wszystkich posiadanych akc ji spółki konsolidowanej, niezależnie od tego, czy w wypadku zastosowania mechanizmu redukcji jednostronnej uprawniony ak- cjonariusz otrzy ma świadczenie o ekwiwalentnej wartości. Zamiana akcji odbywa się w kon- sekwencji – z uwzględnieni em treści § 2 ust. 3 rozporządzenia – ze szkodą dla tego ostatnie- go, co powoduje, że przysługujące mu prawa majątkowe podlegają słabszej ochronie w po- równaniu z ochroną praw majątkowych Skarbu Państwa, chociaż o przeprowadzeniu procesu konsolidacji spółek sektora elektroenerget ycznego zadecydowało samo państwo. Skarżąc a za uważył a , że – pomimo formalnej swobody zawarcia umowy zamiany akcji – został a postawiona w sytuacji przymu sowej, gdyż jak wynikało z uzasadnienia projektu ustawy o konsolidacji, jedynie spółki konsolidujące miały podlegać procesowi prywatyzac ji, a ich akcje zbyciu w ramach oferty publicznej, co negatywn ie wpływało na wartość akcji spó- łek konsolidowanych. Dodat kowo, uprawnieni do zamiany akcji nie mieli pełnej informacji dotyczącej warunków zamiany akcji, w tym p rzede wszystkim stopnia redukcji akcji spó łk i konsolidującej. W tej sytuacji przedmiotem swojej skargi konstytucyjnej skarżąca uczynił a pominięcie prawodawcze, sprowadza jące się do narzucenia przez ustawodawcę w art. 3 ust. 3 i art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e. jednostronnej redukcji liczby akcji spółki konsolidującej otrzymywanych w zamian za wszystkie akcje spółki konsolidowanej , bez wprowadzenia mechanizmu gwaran- tującego uprawnionym akcjonariuszom wyrównanie różnicy wartości za pomocą dopuszcze- nia możliwości dw ustronnej redukcji zamienianych akcji albo – w razie uzna nia, że kumula- cja tych akcji w rękach Skarbu Państwa stanowiła istotny element konsolidacji – za pomocą odpowiednich dopłat pieniężn ych lub innych rozwiązań zapewniając ych zachowanie ekwiwa- OTK ZU A/2021 SK 7/17 poz. 39 5 lentności świadczeń . Sk arżąc a podkreślił a , że nie można kwestionować istnienia interesu pu- blicznego przemawiającego za przeprowadzeniem procesu konsolidacji, jednak interes ten nie uzasadniał nieekwiwalentnego charakteru zamiany akcji, a w konsekwencji nie została speł- niona zasa da proporcjonalności ograniczani a praw konst ytucyjnych, w tym prawa własności i prawa do jego równej ochrony. Uzasadniając niezgodność § 2 ust. 3 rozporządzenia z Konstytucją, skarżąc a zauważy- ł a , że o ile przepisy ustawy o konsolidacji przewidują nakaz redukcji akcji spółki konsolidują- cej, to kwest ionowany akt wykonawczy wykluczył możliwość jednoczes nej redukcji akcji spółki konsolidowanej. Ma to stanowić „nowość normatywną” w stosunku do regulacji usta- wowej. Z jednej zatem strony § 2 ust. 3 r ozporządzenia jest tym bardziej niezgodny z Konsty- tucją z tych samych powodów co art. 3 ust. 3 i art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e., z drugiej zaś – uchybia dodatkowo konstytucyjnym wymogom dotyczącym ograniczania prawa własności jedynie w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie dochodzi do naruszenia jego istoty. Jednocześnie – zdaniem skarżące j – dochodzi tu do naruszenia art. 92 ust. 1 Konstytu- cji , gdyż rozporządzenie nie realizuje należycie wytycznych zawartych w art. 8 ust. 1 u.n.a.k.s.e., będącym przepisem upoważniającym do jego wydania. Delegacja ustawowa w y- magała m.in. zapewnienia równego traktowania podmiotów uczestniczących w zami anie ak- cji, a w rzeczywistości doszło do zróżnicowania sytuacji prawnej poszczególnych grup uprawnionych akcjonariuszy (pracowników) w kontekście samego zaistnienia i poziomu re- d ukcji akcji spółek konsolidujących o ferowanych w zamian za akcje spółek konsol idowanych oraz do zróżnicowania sytuacji prawnej uprawnionych akcjonariuszy (pracowników) i Skarbu Państwa. Przyjęte rozwiązania są zarazem nie do pogodzenia z wymogami wynikając ymi z zasady proporcjonalności dotyc zącymi ingerencji w prawo własności. Skar żąc a ponownie za akcentował a , że o ile nie można wykluczyć, iż interes publiczny wymagał przekazywania pełnych pakietów akcji spółek ko nsolidowanych w zamian za zre- dukowaną liczbę akcji spółek konsolidujących, to ni e uzasadni ało to pominięcia przez prawo- daw cę wprowadzenia mechanizmu przywracającego ekwiwalentność świadczeń. Kwestionując zgodność z Konstytucją art. 2 pkt 2 i 4 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej, skarżąc a podni osła, że w pierwotnym brzmieniu ustawa o konsolidacji przewi- dywała korzy stniejsze zasady zamiany akcji – nie wymagając złożenia oświadczenia o zamia- rze zamiany wszystkich akcji spółki konsolido wanej oraz us tanawiając mniej rygorystyczny limit, którego przekroczenie p ociągało za sobą redukcj ę liczby otrzymywanych w zamian akcji spółki konsolidującej. W wypadku osób, które nabyły prawo do zamiany akcji jeszcze przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, oznaczało to istotne pogorszenie warunków zamiany, co przesądza o n aruszeniu przez ustawodawcę konstytucyjnej zasady ochrony pra w nabytych. 2. Ze względu na wniesienie przez skarżącą skargi kasacyjnej od wyroku sądu drugiej instancji, postanowieniem z 5 maja 2016 r., sygn. Ts 398/15, Trybunał Konstytucyj ny zawie- sił postę powanie. N astępnie na wniosek skarżące j z 1 grudnia 2016 r., uzupełniony pismem z 27 grudnia 2016 r. – wobec wydania przez Sąd Najwyższy wyroku z 29 listopada 2016 r., sygn. akt I CSK 808/15, odd alającego skargę kasacyjną – Trybunał , postanowieniem z 23 ma rca 2017 r., sygn. Ts 398/15, podjął zawieszone postępowanie i nadał skardze konsty- tucyjnej dalszy bieg. 3. W piśmie z 5 października 2018 r. w imieniu Sejmu stanowisko w sprawie zajął je- go M arszałek, wnosząc o umorzenie post ę powania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu- cyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm. ; dalej: u.o.t.p.TK) ze względu na nie dopuszczalność wyda- nia wyroku. OTK ZU A/2021 SK 7/17 poz. 39 6 W wypadku nieuwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania , Marszałek Sejmu wniósł o stwierdzenie, że : 1) art. 3 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 u.n.a.k.s.e. jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 2) art. 2 pkt 2 i 4 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej nie jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji. Uzasadniając wniosek o umorzenie postępowania, Marszałek Sejmu zwrócił uw agę n a wątpliwości co do spełnienia prze słanki aktual ności i bezpośredniości naruszenia konsty- tuc yjnych praw skarżące j . Z jednej strony nie była ona podmiotem, któremu przysłu giwało prawo do zamiany akcji, z drugiej zaś – podstawę zamiany akcji stanowiły nie tyle przepisy prawa, ile zawarta ze S karbem Państw a umowa. Jednocześnie nie sposób uznać, że w wy- padku kwestionowanych regulacji prawnych mamy do czynienia z ustaloną ich w ykładnią w orzecznictwie sądowym. Przedstawiając argumenty za uznaniem skarżonych regulacji prawnych za zgodne z Konstytu cją, Marszałe k Sejmu podkreślił, że zamiana akcji nie nas tępowała ex lege , lecz w wyniku dobrowolnie zawartej umowy. Co istotne, wskute k złożenia przez uprawnionego akcj onariusza oświadczenia o zamiarze zamiany akcji posiadanych przez niego w spółce konsol idowanej nie konkretyzowało się po jego stronie roszczeni e o nabycie ściśle określonej liczby akcji spółki konsolidującej. Treść danej umowy była bowiem ustalana sukcesy wnie, zależnie – zgodnie z przepisami prawa – od liczby i wartości akcji spółki konsoli dowanej wnies ionych przez Skarb Państwa na podwyższenie k apitału zakładowego spółki konsolidu- jącej oraz maksymalnej liczby akcji zgłosz onych do zamiany przez uprawnionyc h. Przy tym ostatecznie finałem owego wieloetapowego procesu ustalania możliwych parame trów ilo- ściow ych i wartościowych nie był przydział akcji, lecz jedynie była przedstawiona oferta zawarcia umowy na określonych warunkac h. Zdaniem Marszałka Sejmu, zmian a regulacji prawnych dokonana ustawą zmieniającą nie doprowadziła do naruszenia zasady ochrony praw nabytych. Z jednej strony z chwilą zło- żenia oświadczenia o zamiarze zamiany posiadanych akcji spółki konsolidowanej po str onie uprawnionego akcjonariusza ni e powstawała ekspektatywa maksymalnie ukształtowana na- bycia określonej liczby akcji spó łki konsolidu jącej, z drugiej zaś – wprowadzone zmiany sł użyły realizacji legitymowanego prawnie celu, którym było – uzgodnione ze stro ną spo- łeczną – zapewnienie jak naj szerszej partycypacji uprawnionych w programie konsolidacji spółek sektora elektro energ etycznego. 4 . W piśmie z 27 listopada 20 1 8 r. stanowi sko w sprawie zajął Prokurator Generalny, wnosząc o umorzenie post ę powania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Uzasadniają c wniosek o umorzeni e postępowani a, Prokurator wskazał, że w wypadku niniejsz ej skargi konstytucyjnej nie został spełniony wa- runek osobistego, bezpośrednie go i aktualnego charakteru naru szenia praw konstytucyjnych skarżącej. 5 . W piśmie z 11 maja 2017 r. stanowisko w spraw ie zajął Minister Energii , wnosząc o umorzenie postępowan ia na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedo- puszczalność wydania wyroku , a w wypadku n ieuwzględnienia tego wniosku – o stwierdze- nie, że § 2 ust. 3 rozporządzenia jest zgodny z art. 64 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 w związku z art. 92 us t. 1 Konstytucji, a także nie jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji i o umorze- nie postępowania w pozostałym zakresie. Uzasadniając wniosek o umorzenie, Minister wskazał, że skarżąca nie może zostać uznana z a podmiot, któremu przysługiwało prawo mająt kowe w postaci prawa do zamiany akcji. Poza tym w odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konsty- OTK ZU A/2021 SK 7/17 poz. 39 7 tucji w części obejmującej naruszenie istoty prawa własności nie spełnion o wymogu przed- stawienia odpowiedniego uzasadnienia. Odno sząc się merytorycznie do podniesionych zastrzeżeń, Minister Energii zauw ażył, że zarzut, iż procedura zamiany akcji była niekorzystna dla uprawnionych akcjonariuszy , można by uznać za zasadny jedyni e wówczas, gdyby pod uwagę brać wyłącznie nominalną warto ść zamienianych akcji. W rzeczywistości jednak uwzględnić należało równie ż, że pod- mioty uczestniczące w tej procedurze miały świadomość, i ż wartość akcji spółek konsolidują- cych cechować będzie tenden cja wzrostowa . Co więcej, zamiana akcji następowała na zasa- dach całkowitej dobrowolności. Zdaniem Ministra Energii, mechanizm jednostro nnej redukcji akcji, choć niewyrażony wprost w ustawie o konsolidacji , wynika bezpośrednio z przyjętych w niej rozstrzygnięć. Rozporządzenie nie zawiera w konsekwencji rozwiązań samoistnych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady ochrony praw naby tych, Minister Energii zauważył, że z chwilą złożenia oświadczenia o zamiarze dokonania zamiany posiadanych akcji spółki konso lidowanej na akcje spółki konsolidującej nie powstawało jeszcze w pełni ukształtowane prawo do zamiany tych akcji . Co więcej, zmiany wprowadzone przez ustawę zmieniającą nie spowodowały w rzeczywistości żadnego uszczerbku dla uprawnionych pod- miotów. 6. W piśmie z 17 października 2018 r. pogląd istotny dla ro zpatrywanej sprawy, dzia- łając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 7 i art. 15 ustaw y z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 2261 , ze zm.), przedstawił p .o. Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie powinno zostać umorzone w ca łości z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku, a w wypadku merytorycznego rozpoznania sprawy przez Trybunał Konstytucyjny zaskarżo ne regulacje należy uznać z a zgodne z Konsty tucją. 7 . Rzecznik Praw Obywatelskich, zawiadomiony o toczącym się post ępowaniu w sprawie niniejszej skargi konstytucyjnej, poinformował w piśmie z 2 5 kwietnia 2 0 1 7 r. , że nie zgłasza w nim sw ojego udziału . II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji , każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie , wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podsta wie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Skarga konstytucyjna powinna przy tym spełniać warunki określone w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Tr ybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). 2. Niniejsza skarga konstytucyjna nie spełniała wymogów warunkujących jej meryto- ryczne rozpo znanie, co pociągnęło za sobą konieczność umorzenia postępowania w całości na podstawie ar t. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Trybunał Konstytucyjny , podzielając argument y za umorzeniem postępowania, wska- zan e w pismach uczestników postępowania ora z Prokuratori i Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej , stw ierdził, że skarżąca nie była legitymowana do wniesienia skargi konstytucyjnej OTK ZU A/2021 SK 7/17 poz. 39 8 w niniejszej sprawie . P rawo żądania zamiany posiadanych akcji spółki konsolidowanej na akcje spółki konsolidującej , które go sposób uks ztałtowania w przepisach prawa miałby naru- s zać Konstytucję, n ie przysługiwało bowiem skarżącej , lecz W . S . jako uprawnionemu akcjo- nariuszow i . Skarżąca – na podstawie umowy zlecenia wraz z powierniczym przelewem wie- rzytelnośc i w celu jego wykonania ( mającej charakter umowy powiern iczego przelewu wierzytelności w celu inkasa ) – nabyła od niego jedynie wierzyt elność wobec Skarbu Państwa z tytułu szkody poniesionej w związku z zamianą akcji zrealizowaną z zastosowaniem me- chanizmu jednostronne j redukcji liczby akcji spółki konsolidując ej. W piśmie z 15 stycznia 2019 r. skarżąca sama przyznała przy tym , że dochodz ąc wskazanej wierzytelności przed są- dami powszechnymi, działała wprawdzie w imieniu własnym, jednak nie realizowała swoje go interesu p rawnego, lecz występowała na rzecz W . S . oraz w celu ochrony jego praw. Następ- nie, działając w identycznej roli , wniosła skargę konstytucyjną. Trybunał Konstytucyjn y uznał , że nie budzi żadnych wątpliwości, i ż – niezależnie o d jej skutecz ności na gruncie prawa cywilnego – umowa za warta pomiędzy stronami nie spo- wodowała przeniesienia na skarżącą uprawnienia d o złożenia niniejszej skargi konstyt ucyjnej. Jednym z w arunk ów wniesienia skargi jest bowiem osobisty charakter naruszeni a praw lub wo lności jednostki, co wprost wynika z treści art. 79 ust. 1 Konstytucji.