SK 59/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 26 października 2022 r. Pozycja 62 POSTANOWIENIE z dnia 19 października 2022 r. Sygn. akt SK 59/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski – przewodniczący Mariusz Muszyński Stanisław Piotrowicz Piotr Pszczółkowski Jakub Stelina – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2022 r., skargi konstytu- cyjnej A.K. o zbadanie zgodności : art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorze- niu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowa- dzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551) w zakresie, w jakim umorze- nie składek na ubezpieczenie zdrowotne nie obejmuje osób, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, ale z uwagi na ustalenie prawa do renty podlegały tylko i wyłącznie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie podlegając na zasadzie wyjątku obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym , z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 oraz w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 21 czerwca 2018 r. A.K. (dalej: skarżąc a) wni osła o zbadanie zgodności art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551 ; dalej: ustawa abolicyjna) w zakresie, w jakim umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne nie obejmuje osób, które prowadziły pozarol- niczą działalność gospodarczą, ale z uwagi na ustalenie prawa do renty podlegały tylko i wy- łącznie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie podlegając na zasadzie wyjątku OTK ZU A/2022 SK 59/19 poz. 62 2 obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 oraz w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji . 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle niżej opisanego stanu faktycznego. Ojciec skarżącej, jako rencista, rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, wy- konując zawód radcy prawnego. Następnie, będąc emerytem, kontynuował prowadzenie tej działalności . Z tej racji był zwolniony z obowiązku uiszczania składek na obowiązkowe ubezpieczenia s połeczne (emerytalne, rentowe i wypadkowe), a jedynie winien był opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ojciec skarżącej zmarł w 2013 r., pozostawiając zobo- wiązania wobec zakładu ubezpieczeń społecznych (dalej: ZUS) z tytułu nieuiszczonych skła- dek na ubezpieczenie zdrowotne. Spadek po zmarłym nabyła jego córka – skarżąca. W 2015 r. ZUS określił wysokość zobowiązań zmarłego ojca skarżącej , która w tym samym roku złożyła do organu rentowego wniosek o umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie społe czne na podstawie ustawy abolicyjnej. W 2016 r. organ rentowy odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpie- czenie zdrowotne wraz z odsetkami. Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 1 ust. 6 ustawy abolicyjnej poprz ez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że w jej sprawie nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wyrokiem z 2017 r. Sąd Okręgowy w W . oddalił odwołanie skarżącej. Sąd wskazał , że z przepisów ustawy abolicyjnej jednoznacznie wynika, że obejmuje ona tylko osoby, które w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalnośc i pozarolni- czej. Sąd podniósł również, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, że „taki spo- sób interpretacji omawianego przepisu (art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej) wynika jednoznacz- nie z jego brzmienia, wobec czego nie może on być rozumiany inaczej, również przy uwzględnieniu innych niż j ęzykowa (gramatyczna) metod wykładni, co oznacza, że osoba, która we wskazanym okresie nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i ren towym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalnośc i gospodar- czej, nie jest objęta zakresem podmiotowym ustawy” (s. 8 uzasadnienia wyroku). Sąd ustalił zatem, że s koro ojciec skarżącej nie podlegał obowiązkowo tym ubezpieczeniom (emerytal- nemu, rentowym oraz wypadkowemu), a jedynie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, to skarżąca nie mogła skorzystać z umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdro- wotne, ponieważ ustawa abolicyjna nie m ia ła w ogóle zastosowania na gruncie rozpatrywanej sprawy. Wyrokiem z 2018 r. Sąd Apelacyjny w W . oddalił apelację skarżącej. 1.2. W skardze konstytucyjnej skarżąc a zakwestionowała zgodność art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 6 ustawy abolicyjnej z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 oraz w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w zakresie, w jakim umorzenie składek na ubezpie- czenie zdrowotne nie obejmuje osób, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, ale z uwagi na ustalenie prawa do renty podlegały tylko i wyłącznie obowiązkowemu ubez- pieczeniu zdrowotnemu, nie pod legając na zasadzie wyjątku obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. W ocenie skarżącej, „ u stawodawca w treści ustawy abolicyjnej doprowadził do nieu- zasadnionego pominięcia kręgu podmiotów zobowiązanych jedynie do uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowo tne, czym naruszył konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, która wystąpiła na tle ochrony prawa własności i innych praw majątkowych z art. 64 ust. 1 i 2 Kon- stytucji” (s. 6 skargi konstytucyjnej). Zdaniem skarżącej, ustawodawca zdecydował się na umorzeni e składek wobec szerokiego kręgu podmiotów, jednak pominął grupę, która nie wy- OTK ZU A/2022 SK 59/19 poz. 62 3 różniała się żadną cechą uzasadniającą takie pominięcie. „Cechą relewantną pomiędzy krę- giem podmiotów wskazanym w art. 1 ustawy abolicyjnej jest generalny obowiązek ubezpie- czenia, a w tym obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym ostatnim, najistotniejszym i w zasadzie wystarczającym zakresie emeryci i renciści nie różnią się ni- czym od kręgu podmiotów objętego ustawą abolicyjną” (s. 5 skargi konstytucyjnej). W kon- sekwencji brak możliwości umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, to jest „pominię- cie podmiotowo- przedmiotowe” ustawodawcy , s powodowało uszczuplenie majątku ubezpie- czonych, których zobowiązania nie zostały umorzone . Tym samym kwestionowana regulacja na ruszała prawo własności i inne prawa majątkowe objęte szczególną ochroną Konstytucji. 2. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 1 października 2019 r. nie zgłosił udziału w postępowaniu. 3 . Marszałek Sejmu w piśmie z 20 grudnia 2019 r. przedłożył stanowisko w imieniu Sejmu, wnosząc o stwierdzenie, że art. 1 ust. 1 i 6 ustawy abolicyjnej w zakresie, w jakim odnosi się wyłącznie do osoby podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolnicz ej działalności gospodar- czej , jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W pozostałym za- kresie wniósł o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania orzecze- nia. W ocenie Sejmu, na gruncie przepisów Konstytucj i wprawdzie nie da się wyprowa- dzić podmiotowego prawa do umorzenia należności publicznych, ale ustawodawca może wprowadzać rozwiązania prawne, które służą osiągnięciu ważnych celów społecznych, czego przykładem była zaskarżona ustawa abolicyjna. Marszałek Sejmu podkreślił, że umorzenie składek ma wartość majątkową, zaś żąda- nie abolicji realizuje interes majątkowy skarżącej, który polega na zwolnieniu jej z długu pu- blicznego. Prawo do abolicji zatem jako „inne prawo majątkowe” podlega ochronie prawnej w świ etle art. 64 ust. 1 Konstytucji. Natomiast ustawodawca może tworzyć, znosić, modyfi- kować czy ograniczać treść poszczególnych praw majątkowych, ale z poszanowaniem kon- stytucyjnych standardów, w tym zgodnie z zasadą równości. Zdaniem Sejmu, pomiędzy eme- rytam i - przedsiębiorcami , którzy korzystają z szeregu zwolnień, ulg czy odliczeń, a przedsię- biorcami niekorzystającymi z tego rodzaju uprawnień nie zachodzi podobieństwo, a zatem nie ma cechy relewantnej pozwalającej na uznanie ich za podmioty podobne w rozumien iu kon- stytucyjnej zasady równości. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że ich sytuacja prawna winna być jednakowo ukształtowana. 4. Prokurator Generalny w piśmie z 27 lutego 2020 r. przedstawił stanowisko, zgodnie z którym postępowanie powinno podlegać umorzeniu wobec niedopuszczalności wydania orzeczenia. Skarga konstytucyjna nie odpowiada bowiem wymogom formalnym warunkują- cym jej merytoryczne rozpoznanie przez Trybunał. W ocenie Prokuratora Generalnego, skarżąca uzna ła zaskarżoną regulację za niepełną . Jednocześnie kwestionowany b rak unormowania umożliwiającego umorzenie należności z tytułu nieopłacanych składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby, która w okresie objętym ustawą abolicyjną nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, r entow ym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie spełni ł, w jego o pi- nii , wypracowanych w orzecznictwie trybunalskim kryteriów pominięcia prawodawczego . Zdaniem Prokuratora Generalnego, brak jest jakościowej tożsamości lub dalek o idącego po- dobieństwa rozwiązania, którego domaga się skarżąca i treści uregulowanych w art. 1 ust. 1 i 6 ustawy abolicyjnej , co wskazuje, że podniesiony zarzut dotyczy zaniechania ustawodaw- czego, pozostającego poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto odstąpienie przez OTK ZU A/2022 SK 59/19 poz. 62 4 ustawodawcę od wprowadzenia regulacji, która umożliwiłaby umorzenie nieopłaconych skła- dek na ubezpieczenie zdrowotne wyżej wymienionych osób nie było przypadkowe, ale za- mierzone. Nie podzielił zatem poglądu skarżącej, że ustawodaw ca miał zamiar umorzyć składki zdrowotne, ale nieprawidłowo wskazał krąg podmiotów objętych ustawą abolicyjną. Ustawa ta w ogóle nie przewidywała możliwości samodzielnego umorzenia należności jedy- nie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotn e jakiejkolwiek grupy osób podlegających temu ubezpieczeniu. Gdyby zatem Trybunał orzekł zgodnie ze wskazanym w skardze konstytucyjnej zakresem zaskarżenia, oznaczałoby to konieczność wprowadzenia nieprzewidzianej w ustawie abolicyjnej regulacji, która okr eślałaby przesłanki samodzielnego umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Tak dale- ko idące zm iany i stworzenie nowej regulacji prawnej wskazuje, w ocenie Prokuratora Gene- ralnego, na zaniechanie legislacyjne pozostają ce poza kognicją Trybunału. Prokurator Generalny zauważył ponadto , że z Konstytucji nie wynika prawo do zwol- nienia z wykonania zobowiązania pieniężnego poprzez umorzenie nieopłaconych należności . Powołując się na orzecznictwo Trybunału , stwierdził zaś, że sprzeczne z zasadami państwa prawnego jest twierdzenie o istnieniu jakiegokolwiek prawa podmiotowego do niewykonania zobowiązania ciążącego na dłużniku. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1 . Przedmiot i zakres zaskarżenia. Skarżąc a zakwestionował a zgodność art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551 ; dalej: ustawa abolicyj- na ) w zakresie, w jakim umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne nie obejmuje osób, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą, ale z uwagi na ustalenie prawa do renty podlegały tylko i wyłącznie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie po dlega- jąc na zasadzie wyjątku obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 oraz w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej na wniosek osoby podlegającej w okresie od 1 stycznia 1 999 r. do 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rento- wym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, ze zm.): 1) która przed 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w art. 1 ust. 8, 2) innej niż wymieni ona w pkt 1 – umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upo- mnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. W myśl zaś art. 1 ust. 6 ustawy abolicyjnej umorzenie należności, o których mowa w art. 1 ust. 1, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezp ieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyj- nych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. OTK ZU A/2022 SK 59/19 poz. 62 5 2 . Dopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi. 2.1. Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo – na zasadach określonych w ustawie – wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolno- ściach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Trybunał niejednokrotnie wskazywał na trzy przesłanki warunkujące wniesienie i me- rytoryczne rozpoznanie skargi . „ Pierwsza, t o naruszenie określonych w Konstytucji wolności lub praw, których podmiotem jest skarżący. Druga dotyczy uzyskania ostatecznego orzecze- nia sądu lub organu administracji publicznej rozstrzygającego o tych wolnościach lub pra- wach skarżącego. Trzecia natomiast wymaga wykazania, że to ustawa lub inny akt norma- tywny, będące podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego, stanowią źródło naruszenia jego wolności lub praw” (postanowienie TK z 28 stycznia 2015 r., sygn. SK 15/14, OTK ZU nr 1/A/2015, poz. 10). Konkretny charakter kontroli konstytucyjności prawa w postępowaniu skargowym znalazł także swój wyraz normatywny między innymi w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zgodnie z tym przepisem, skarga konstytucyj- na winna zawierać wskazanie , która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącej , i w jaki spo- sób, jej zdaniem, zostały naruszone, a także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowa- nego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącej, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie . Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie, że „poprzestanie przez skar- żącego na lakonicznym lub zdawkowym uzasadnieniu zarzutu albo na całkowitym nieuza- sadnieniu sformułowanych zarzutów stanowi niewykonanie dyspozycji ustawowej (art. 53 ust. 1 pkt 3 u. o.t.p.TK), co skutkuje odmową nadania dalszego biegu skardze na etapie wstęp- nego rozpoznania albo umorzeniem postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku przy rozpoznaniu merytorycznym. Niedopuszczalne jest bowiem samodzielne precy- zowanie pr zez Trybunał, a tym bardziej uzasadnianie, jedynie ogólnikowo sformułowanych zarzutów niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów (por. np. postanowienie TK z 4 lutego 2009 r., sygn. Ts 256/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 138 oraz wyrok TK z 27 lutego 2018 r., sygn. SK 25/15, OTK ZU A/2018, poz. 11)” – postanowienie z 17 grudnia 2018 r., sygn. Ts 173/17 (OTK ZU B/2019, poz. 59). 2.2. Dokonując analizy skargi konstytucyjnej, Trybunał Konstytucyjny ustalił, że jej istotą jest zarzut naruszenia prawa do równej dla wszystkich ochrony prawa własności i in- nych praw majątkowych . Uzasadniając skargę , skarżąca wprost wskazała, że „ustawodawca w treści ustawy abolicyjnej doprowadził do nieuzasadnionego pominięcia kręgu podmiotów zobowiązanych jedynie do uiszczania składe k na ubezpieczenie zdrowotne, czym naruszył konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, która wystąpiła na tle ochrony prawa własności i innych praw majątkowych z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. (…) Na powyższym tle i w ści- słym powiązaniu z naruszeniem praw jednostki (art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konsty- tucji RP) pozostaje naruszenie zasad prawidłowej legislacji, których przestrzeganie jest ko- nieczne dla demokratycznego państwa prawnego” (s. 6 i 7 skargi). Na wstępie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że z arzut naruszenia art. 2 Konstytucji i wynikającej z tego przepisu zasady demokratycznego państwa prawnego nie został w pra- widłowy sposób uargumentowany. Nie można bowiem uznać z a realizację obowiązku uza- sadnienia sfo rmułowanych zarzutów niezgodności kwestionowanych przepisów ustawy ze OTK ZU A/2022 SK 59/19 poz. 62 6 wskazanymi wzorcami kontroli, z powołaniem argumentów lub dowodów na poparcie tych zarzutów, czego wymaga art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK , l akoniczn ych i ogólnych stwierdze ń skarżącej, ż e „ [ n ] ie może być przecież tak, że ustawa pozostaje niedookreślona, niejasna i powodująca trudności interpretacyjne” (s. 7 skargi). Konieczność szczegółowego umoty- wowania naruszenia art. 2 Konstytucji miała w tym wypadku również szczególnie istotne znaczenie ze względu na to, że powołanie tego przepisu jako wzorca kontroli w sprawach zainicjowanych skargą konstytucyjną może nastąpić jedynie wyjątkowo , na co wielokrotnie zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny (np. w wyrok u z 22 listo pada 2016 r., sygn. SK 2/16, OTK ZU A/2016, poz. 92). W tym zakresie skarga podlegała zatem umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK z uwagi na niedopuszczalność wydan i a wyroku. Trybunał uznał zatem , że wzorcem kontroli w niniejszej sprawie był art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. 2.3. Art. 32 Konstytucji nie wyraża żadnej konkretnej wolności czy prawa, a wynika- jące z tego przepisu zasada równości oraz zakaz dyskryminacji są to zasady ogólne, znajdują- ce zastosowani e wyłącznie w związku z konkretnymi prawami (wolnościami) wyrażonymi w Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazywał już w swoim orzecznictwie, że z asady te nie tworzą praw ani wolności „samoistnie”, a zatem w oderwaniu od tych konstytucyjnie ure- gulowanych . Równość oraz zakaz dyskryminacji funkcjonują zawsze w pewnym kontekście sytuacyjnym i muszą być o dniesione do zakazów lub nakazów albo nadania uprawnień okre- ślonym jednostkom (grupom jednostek) w porównaniu ze statusem innych jednostek (grup). Art. 32 Ko nstytucji może zatem stanowić wzorzec kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną wyłącznie w wypadku wskazania przez skarżącego, jaka jego wolność lub prawo, wynikające z innych przepisów Konstytucji, są uregulowane z naruszeniem po- wyższych z asad. A rt. 32 Konstytucji może stanowić wzorzec kontroli w postępowaniu zaini- cjowanym skargą konstytucyjną wyłącznie, gdy jest powołany wraz z innym przepisem, wy- rażającym prawo lub wolność konstytucyjną (zob. postanowienie TK z 18 grudni a 2019 r., sygn. S K 71/19, OTK ZU A/2020, poz. 2). W niniejszej sprawie w zorcem kontroli powoła- nym w związku z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji był art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji wyrażając y konstytucyjne prawo podmiotowe – prawo własności i innych praw majątkowych . 2.4. Trybunał przypomniał jednocześnie , że „ uzasadnienie zarzutu naruszenia zasady równości wymaga określenia kręgu adresatów, do których odnosi się budząca wątpliwości norma prawna oraz wskazania, czy istnieje wspólna cecha relewantna pomiędzy porównywa- nymi po dmiotami, a więc czy zachodzi podobieństwo stanowiące przesłankę zastosowania zasady równości. W wypadku zarzutu naruszenia zasady równości konieczne jest wykazanie, że podmioty podobne zostały przez prawo potraktowane odmiennie, zaś w świetle norm, za- sad i wartości konstytucyjnych takie zróżnicowanie sytuacji prawnej jest nieusprawiedliwio- ne ” (postanowienie TK z 17 lipca 2019 r., sygn. SK 6/19, OTK ZU A/2019, poz. 38) . Uzasadniając zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konsty- tucji , skarżąca nie zawarła wymaganej argumentacji uzasadniającej zarzut naruszenia zasady równości, zaznaczyła jedynie ogólnie, że „[c]echą relewantną pomiędzy kręgiem podmiotów wskazanym w art. 1 ustawy abolicyjnej j est generalny obowiązek ubezpieczenia, a w tym obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W tym ostatnim, najistotniejszym i w zasadzie wystarczającym zakresie emeryci i renciści nie różnią się niczym od kręgu pod- miotów objętego ustawą abolicy jną” (s. 5 skargi) . Trybunał Konstytucyjny stwierdził , że w świetle art. 1 ust. 1 u stawy abolicyjnej – jej a dresatami zostały objęte wyłącznie osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom spo- łecznym (emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu) z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Dokonując porównania sytuacji praw- OTK ZU A/2022 SK 59/19 poz. 62 7 nej i faktycznej adresatów ustawy abolicyjnej i osób podlegających obowiązkowo jedynie ubezpieczeniu zdrowotnemu z ty tułu prowadzenia pozarolniczej działalności i posiadających zadłużenie wyłącznie z tytułu nieopłaconych składek na to ubezpieczenie , na które wskazuje skarżąca w treści skargi, Trybunał zwrócił uwagę na istotne różnice w obowiązku opłacania składek z tytułu prowadzenia tego samego rodzaju działalności pozarolniczej . O ile bowiem adresaci ustawy abolicyjnej byli zobowiązani do opłacania składek na ubezpieczenia społecz- ne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) oraz na ubezpieczenie zdrowotne, o tyle emeryci czy ren ciści , opłacając jedynie składkę zdrowotną z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalno- ści, zwolnieni zostali z obowiązku ponoszenia ciężaru ekonomicznego składek na wyżej wy- mienione ubezpieczenia społeczne. W ystępujące różnice w statusie ubezpieczeniowym jed- noznacznie przesądziły o odmiennym statusie prawnym porównywanych kategorii podmio- tów. Trybunał Konstytucyjny podzielił tym samym stanowisko wyrażone w postanowieniu z 16 marca 2016 r., sygn. Ts 291/15 (OTK ZU B/2016, poz. 251), nieuwzględniającym zaża- lenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w analo- gicznej sprawie, w którym wyraźnie wskazał, że w ustawie abolicyjnej „celem ustawodawcy było udzielenie pomocy nie wszystkim osobom prowadzącym pozarolniczą działalność go- spodarczą, ale tylko tym, które podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu (art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej). Osoby takie jak skarżący , tj. podlegające dobrowolnie tym ubezpieczeniom, nie zostały objęte zakresem podmiot owym ustawy, ponieważ mają inny status prawny”. Co więcej , u stawa abolicyjna nie tylko nie przewidywała umorzenia zaległości z tytu- łu składek na ubezpieczenie zdrowotne osób niepodlegających obowiązkowym ubezpiecze- niom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności , ale w ogóle nie stanowiła podstaw y samodzielnego umorzenia tych należności dla jakiejkolwiek grupy podmiotów . Natomiast umorzenie zaległości z tytułu składek zdrowotnych osób podlegających obowiąz- kowym ubezpieczeniom społecznym, w świetle art. 1 ust. 6 ustawy abolicyjnej, dokonywało się bowiem niejako automatycznie jako konsekwencja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Trybunał Konstytucyjny podkreślił , że status prawny osób podlegających obowiązko- wo jedynie ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i posiadających zadłużenie wyłącznie z tytułu nieopłaconych składek na to ubezpieczenie jest inny niż podmiotów określonych w art. 1 ust. 1 ustawy abolicyjnej. Z tego względ u nie moż- na uznać tych kategorii osób za podmioty podob ne wymagające takiego samego traktowania zgodnie z dyrektywami wynikającymi z zasady równości . Skarżąca za kwestion owała zatem niekonstytucyjne zróżnicowanie podmiotów niepodobnych , co nie może być prze dmiotem oceny pod kątem zgodności z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. W dotychczasowym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny podnosił już, że „[r]óżne trakto- wanie świadczeniobiorców, którzy nie mają wspólnej cechy relewantnej, nie narusza (…) zasady równości, a nawet nie pozwala na analizowanie ich sytuacji jako podobnej z punktu wi dzenia tej zasady” (wyrok z 24 lipca 2014 r., sygn. SK 53/13, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 77). Postępowanie zostało zatem umorz one na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK z e względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Z uwagi na powyższe okoliczności Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w senten- cji.