SK 52/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 21 sierpnia 2026 r. Pozycja 97 P OSTANOWIENIE z dnia 20 maja 202 6 r. Sygn. akt SK 52/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Stanisław Piotrowicz Justyn Piskorski Jakub Stelina Rafał Wojciechowski – sprawozdawca , po rozpoznaniu, na posiedz eniu niejawnym w dniu 20 maja 202 6 r., skargi konstytucyjnej M .B. , działające go w imieniu własnym i swoje j córki B .B. , o zbadanie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu za każeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie ob- owiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 11 ustawy powołanej w punkcie 1 w związku z § 5 rozporządzenia powołanego w punkcie 2 z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 , w związku z art. 87 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło większością głosów . UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 1 sierpnia 202 3 r. (data wpływu: 11 sierpnia 202 3 r.) M .B. , działając w imieniu własnym oraz swojej córki B .B . (dalej: skarżąc y ) , wni ósł o stwier- dzenie , że: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239; OTK ZU A/2026 SK 52/24 poz. 97 2 dalej: ustawa o zwalczaniu chor ób zakaźnych) są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753; dalej: rozporządzenie o szczepieniach) jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej okre- śloności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepie- niach są niezgodn e z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 , w związku z art. 87 Konstytucji. 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Skarżąc y nie poddał małoletnie j córki szczepieni om w terminach wynikających z ko- munikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS) w sprawie Programu Szczepień Ochronnych (dalej: PSO). Organ egzekucyjny nałożył na skarżąc ego grzywn ę i wezwał do poddania małoletnie j córki obowiązkowym szczepieniom. Skarżąc y wni ósł środki odwoławcze wobec nałożonej kary grzywny oraz tytułu wykonawczego. P ostanowieniem z lipca 201 9 r. Minister Zdrowia utrzymał w mocy postanowieni e w przedmiocie nałożenia grzywny . Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W arszawie , który w yrokiem z lutego 2020 r. skargę oddalił. Następnie skarżąc y złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) . W yrok iem z ma rca 202 3 r. NSA oddalił skargę kasa- cyjną skarżące go . 1.2. Wątpliwości skarżąc e go koncentrowały się wokół trzech grup zarzutów: 1) naru- szenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji, 2) naruszenia art. 87 Konstytucji stanowiącego katalog źródeł prawa powszechnie obowiązu- jącego w Rzeczypospolitej Polskiej, 3) naruszenia prawa do prywatności. W odniesieniu do naruszenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa s kar- żąc y wskaz a ł , że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu choró b zakaźnych wprowadza- jący dla osób przebywających na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie określa ani listy chorób objętych obowiązkiem szczepień , ani grupy osób zobowiązanych do wykonania tego obowiązku. P rz episy powszechnie obowiązu- jącego prawa nie określają też momentu, w którym obowiązek szczepienia ochronnego prze- ciwko poszczególnym chorobom staje się wymagalny. W ocenie skarżąc e go , w praktyce stosowania zaskarżonych regulacji występuje rozbieżność inter pretacyjna ze strony organów administracji – niektóre z nich uznają, że wy- magalność obowiązku poddania się szczepieniu przeciwko konkretnym chorobom i poszcze- gólnymi dawkami wynika z komunikatu GIS, inne zaś twierdzą, że wymagalność wynika z wezwania skierowanego do rodziców przez lekarza. Zdaniem skarżąc e go , rozbieżności tej nie można rozstrzygnąć za pomocą środków prowadzących do wyeliminowania niejednolito- ści stosowania prawa. W zakresie naruszenia art. 87 Konstytucji s karżąc y podn i ósł , że PSO nie należy do ka- talogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. A kt wydawa- ny przez GIS może być zakwalifikowany co najwyżej jako akt prawa wewnętrznego, wiążący jedynie jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu, nie zaś obywateli. St ą d też, jak s karżąc y podkreśli ł , nie jest związan y treścią tego komunikatu, w szczególności w zakre- sie konkretyzującym wiek dziecka, w którym należy podać określoną szczepionkę w określo- nej dawce . W zakresie zarzutu naruszenia prawa do prywatności s karżąc y wskaza ł , że obowiązek poddania się szczepieniom wyłącza możliwość podjęcia przez osoby , których on dotyczy (ich OTK ZU A/2026 SK 52/24 poz. 97 3 opiekun ów prawny ch lub faktyczny ch ) , decyzji o odmowie pod d ania się takim szczepieniom. S tanowi to, w ocenie skarżąc e go , ingerencję w zasadę autonomii jednostki . Zdaniem skarżąc e go , ograniczenie prawa do prywatności i prawa do decydowania o swoim życiu osobistym nie spełnia wymogu proporcjonalności. Obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym ryzykiem , a ustawodawca nie przewidział istnienia chociażby specjalnego funduszu wypłacającego odszkodowania dla osób dotknię- tych niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. 2 . W piśmie z 4 marca 2024 r. uzupełniającym braki formalne skarżąc y wskaza ł , że „[z]asada określoności przepisów prawa nakazuje unikać stanowienia przepisów « w sposób nieprecyzyjny, niejednoznaczny i powodujący istotne wątpliwości prawne » , a także regulacji, które posługują się niezdefiniowanymi pojęciami albo mają niezrozumiałą treść”. Wyjaśnił, że w sprawie obowiązkowych szczepień organy władzy publicznie nie przyjęły jednolitego rozumienia odnośnych przepisów. N iektóre organy stwierdzały bowiem , że „wymagalność obowiązku zaszczepienia przeciwko poszczególnym chorobom i poszczególnymi dawkami” , a także ilość obowiązkowych dawek „wynika z Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarne- go”, inne zaś wywodziły ten przymiot z „wezwania skierowanego przez lekarza do rodzi- ców”. Przyczyny tego stanu rzeczy skarżąc y upatruj e w naruszeniu zasady określoności pra- wa przez zak westionowane w je go skardze przepisy. Zasada ta naruszona została przede wszystkim – je go zdaniem – przez zbyt skomplikowane przepisy , tworzą ce nieprzejrzystą regulację obowiązku szczepień, która „nie pozwala obywatelowi (…) właściwie ocenić, czy dany akt prawny został wobec niego zastosowany prawidłowo czy też nie z uwagi na fakt, że obecna konstrukcja i powiązanie [zaskarżonych] aktów normatywnych nie pozwala na roze- znanie, który akt został (…) zastosowany”. Skarżąc y wyjaśni ł również, że stosowanie przez sądy w je go sprawie komunikatu GIS narusza je go prawo do prywatności regulowane w art. 47 Konstytucji przez ingerencję w isto- tę tego prawa przez akt o randze podustawowej. Argumentację uzasadniającą zasadność podniesionych w skardze zarzutów konkluduje stwierdzenie, że wprowadzane do systemu prawnego ograniczenia praw i wolności nie mogą naruszać ich istoty. I stotą zaś wolności i praw, zdaniem skarżąc e go , jest godność człowieka, która „jest odbierana zarówno dzieciom poprzez przymusow e poddawanie ich ryzyk u utraty zdrowia i życia w wyniku szczepień, bez jednoczesnego stworzeni a odpowiedniego sytemu zabezpieczeń tych praw chociażby w postaci wsparcia ze strony Państwa w przypadku powi- kłań”. Skarżąc y podkreśli ł również, że władza publiczna „nie ma prawa podejmować żadnych przymusowych działań medycznych stanowiących zagrożenie dla życia obywatela, w tym dziecka, ponieważ każdy obywatel ma niezbywalne prawo do ochrony życia”. 3 . Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 2 czerwca 2024 r. nie zgłosił udziału w pos tępowaniu . 4. Rzecznik Praw Dziecka nie zgłosił udziału w postępowaniu. 5 . Sejm nie zajął stanowiska w sprawie. 6. Prokurator Generalny w piśmie z 22 lipca 2025 r . poinformował, że nie zajmie sta- nowiska w sprawie. 7. Minister Zdrowia nie zajął stanowiska w sprawie. OTK ZU A/2026 SK 52/24 poz. 97 4 II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z dotychczasowym, utrwalonym stanowiskiem Trybunału, na każdym etapie postępowania jest on ob o wiązany badać , czy rozpoznawana skarga spełnia wymogi formalne (zob. np. postanowieni e TK z 5 lipca 2023 r., sygn. SK 10/20, OTK ZU A/2023, poz. 63 i powołane tam orzecznictwo) . Nadanie skardze dalszego biegu nie przes ą dza bowiem o spełnieniu formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności orzekania w danej sprawie ani nie wiąże składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy co do meritum (zob. np. postanowie- nie TK z 5 grudnia 2023 r., sygn. SK 54/21, OTK ZU A/2023, poz. 104 i powołane tam orzecznictwo). Stąd też również na obecnym etapie postępowania Trybunał zobligowany był do oceny , czy rozpoznaw ana skarga konstytucyjna spełni ł a wszystkie warunki jej dopusz- czalności. W niniejszej sprawie skarżąc y uczyni ł przedmiotem skargi konstytucyjnej przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 202 5 r. poz. 1675 ; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych) oraz roz- porządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szcze- pień ochronnych ( Dz. U. z 2022 r. poz. 2172, ze zm.; dalej: rozporządzenie o szczepieniach ). W je go ocenie, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaź- nych oraz § 3 rozporządzenia o szczepieniach są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , natomiast art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach są niezgodn e z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 87 Konstytucji. Jako ostateczne orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarżąc y wskaza ł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z ma rca 202 3 r. W wyroku tym NSA oddalił skargę kasacyjną skarżące go od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administra- cyjnego w Warszawie. 2. Trybunał zwrócił uwagę przede wszystkim na wyrok z 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (OTK ZU A/2023, poz. 50). Stwierdził w nim, w części I, że „[a]rt. 17 ust. 11 usta- wy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w dro- dze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W części II wyroku Trybunał uznał , że „[p]rzepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Pol- skiej”. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie. Z uwagi n a wskazany wyrok, T K w niniejszym postępowaniu dokonał oceny do- puszczalności merytorycznego rozpoznania zarzutów skarżą ce go z punktu widzenia zakazu ponownego orzekania o tym samym (w tej samej sprawie). Zasada ne bis in idem będąca bezwzględną przesłanką procesową w postępowaniu przed Trybunałem ma zastosowanie, jeżeli te same przepisy zostały już wcześniej ocenione co do zgodności ze wskazanymi w kolejnej skardze (wniosku lub pytaniu prawnym) oraz w oparciu o te same zarzuty niekon- OTK ZU A/2026 SK 52/24 poz. 97 5 stytucyjności (por. wyro k TK z 20 kwietnia 2017 r., sygn. K 10/15, OTK ZU A/2017, poz. 31 wraz z przywołanym tam orzecznictwem oraz postanowienie TK z 23 czerwca 2022 r., sygn. SK 52/20, OTK ZU A/2022, poz. 42) . Mając powyższe na uwadze , Trybunał na pod- stawie art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa- nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) umo- rzył niniejsze postępowanie w zakresie punktu 3 petitum skargi . 3. W pozostałym zakresie Trybunał z badał , czy spełnione zostały wymogi formalne, określone w art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK, warunkujące dopuszczalność skargi konstytucyjnej. 3.1. S karżąc y zakwestionowa ł zgodność art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych , a także § 3 rozporządzenia o szczepieniach z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji z powodu ich nadmiernej, niedopuszczalnej konstytu- cyjnie ingerencji w je go prawo do decydowania o swoim życiu osobistym. Art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b stanowi, że „ [ o ] soby przebywające na terytorium Rzeczypo- spolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do (…) poddawania się (…) szczepieniom ochronnym” , precyzując w zaskarżonym § 3 rozporządzenia o szczepie- niach podmioty, które takiemu obowiązkowi podlegają. Należy przypomnieć, że s tosownie do treści art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, „Trybunał przy orzekaniu jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyjnej”. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, „[z]akres za skarżenia obejmuje wskazanie kwestionowanego aktu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kon- troli) oraz sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową między- narodową lub ustawą (wskazanie wzorca kontroli)”. Co prawda w postępowaniu przed Try- bunałem ma zastosowanie zasada falsa demonstratio non nocet , w myśl której podstawowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie (por. np. postanowienie TK z 14 grudnia 2021 r., sygn. SK 22/20, OTK ZU A/2022, poz. 3) , a zatem r eko nstrukcji zarzutu sformuło- wanego w skardze konstytucyjnej należy dokonywać zarówno na podstawie jej petitum , jak i uzasadnienia, które stanowi integralną część skargi (por. np. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sygn. SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28) , jednak zasada ta ( falsa demonstratio non nocet ) nie może być rozumiana jako instrument eliminujący stosowanie zasady skargowości w postępowaniu przed Trybunałem. Nie może w szczególności służyć sanowaniu przez Try- bunał braków formalnych wniesionej skargi k onstytucyjnej. 3. 2. Wątpliwości Trybunału wzbudziło przede wszystkim uzasadnienie skargi inicju- jącej niniejsze postępowanie. Jego konstrukcja sugeruje, że skarżąc y uczyni ł wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę określoności prawa samodzielnym wzorcem kontroli. Z utrwalo- nego orzecznictwa TK wynika tymczasem, że zasada demokratycznego państwa prawnego , jak również metazasady zeń wywodzone, nie mogą stanowić samoistnego konstytucyjnego standardu w zakresie zagwarantowanego w innym przepisie ustawy zasadnicze j prawa lub wolności. Z uwagi jednak na argumentację skarżąc e go , stosując wspomnianą wyżej zasadę falsa demonstratio non nocet , zarzut nieokreśloności prawa w tym wypadku należy, zdaniem Trybunału, traktować jako zarzut o dopełniającym charakterze wobec zarzutu naruszenia prawa do prywatności uregulowanego w art. 47 Konstytucji. W związku z powyższymi ustaleniami wątpliwości budzi także powołanie przez skarżąc ego jako wzorca kontroli art. 87 Konstytucji. Przepis ten reguluje , jakie rodzaje aktów prawnych tw orzą polski system prawny , wprowadzając jednocześnie dychotomiczny ich po- dział na źródła prawa powszechnie obowiązującego oraz akty prawa wewnętrznego. Nie wskazuje on żadnych wymogów co do materialnej treści uchwalanych przez uprawnione podmioty aktów prawnych. Nie ustanawia także, co w kontekście skargi konstytucyjnej jest OTK ZU A/2026 SK 52/24 poz. 97 6 najważniejsze, żadnego prawa jednostki, którego ochrona stanowi sens tej instytucji. Dlatego Trybunał stwierdził, że inaczej niż w w ypadku zarzutów naruszenia zasady określoności pra- wa, bez względu na to , czy traktować art. 87 jako samodzielny , czy akcesoryjny wzorzec kon- troli , nie może być on wzięty pod uwagę w postępowaniu, co wymusza umorzenie postępo- wania w tym zakresie z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. 3.3. Kluczowym zarzutem w niniejszej sprawie, mimo wyjaśnienia go na samym końcu skargi , jest naruszenie przez zaskarżone przepisy konstytucyjnych gwarancji prawa do prywatności wynikających z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, który to artykuł ustanawia zasady ingerencji władzy publicznej w sferę dominium jednostki. I w tym wypadku jednak uzasadnienie skargi konstytucyjnej odbiega znacząco od standardu przyjętego przez Trybunał. Autorytatywne stwierdzenie, że jądrem prawa gwarantowanego w art. 47 Konsty- tucji jest godność człowieka , nie może być uznan e za udowodnienie, że tak jest w istocie, a przede wszystkim nie wyjaśnia ono , w jaki sposób zaskarżona regulacja bezprawnie ją naru- sza. Skarżąc y nie przywoła ł także poglądów doktryny ani orzecznictwa, które stanowił yby potwierdzenie jego tez. Warto zwrócić uwagę, że przywołując pogląd wyrażony w jednym z komentarzy do art. 68 ust. 4 Konstytucji, skarżąc y w zasadzie zaprzeczy ł całemu swojemu wywodowi. Usta- wa zasadnicza ustanawia po stronie władz publicznych, zdaniem autora, obowiązek zwalcza- nia „chorób epidemicznych”, który może być realizowany przez „przymus leczniczy” w for- mie obowiązkowych szczepień. 3.4. Tak daleko idące niedociągnięcia w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej, nieusu- nięte mimo wezwania do dokonania tej czynności, uniemożliwiają jej merytoryczne rozpo- znanie. W związku z tym niniejsze postępowanie zostało umorzone z uwagi na niedopusz- czalność wydania wyroku na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. Zdanie odrębne sędziego TK Jarosława Wyrembaka do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2026 r., sygn. akt SK 52/24 Na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 20 maja 2026 r., sygn. SK 52/24. Podzielam pogląd składu orzekającego o konieczności umorzenia postępowania w za- kresie zarzutu niekonstytucyjności art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobie- ganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753; dalej: rozporządzenie w sprawie szczepień) w związku z wydaniem przez Trybunał wyroku z 9 maja 2023 r. o sygn. SK 81/19 (OTK ZU A/2023, poz. 50). OTK ZU A/2026 SK 52/24 poz. 97 7 Nie zgadzam się natomiast z poglądem składu orzekającego o konieczności umorzenia postępowania z powodu braków formalnych i „daleko idących niedociągnięć w uzasadnieniu” w pozostałym zakresie skargi, tj. w zakresie zarzutu niekonstyt ucyjności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób, a także zarzutu niekonstytucyjności § 3 rozporządzenia w sprawie szczepień. W moim przekonaniu, Trybunał kierował się nadmier- nym formalizmem przy ocenie skargi konstytucyjnej i umorzył postępowanie w sprawie zarzutów, które zostały wystarczająco uzasadnione przez skarżącego i zasługiwały na meryto- ryczne rozstrzygnięcie. Nie zgadzam się z oceną, że w niniejszej sprawie potraktowanie art. 2 Konstytucji ja- ko związkowego, a ni e samodzielnego wzorca kontroli wykracza poza możliwości, jakie daje zastosowanie zasady falsa demonstratio non nocet . Uważam, że wywody dotyczące art. 87 Konstytucji były bezprzedmiotowe, a umorze- nie postępowania względem tego wzorca z powodu niedopuszczalności wydania wyroku było niepotrzebne w związku z wcześniejszym umorzeniem postępowania na podstawie przesłanki ne bis in idem . Zarzut naruszenia art. 87 Konstytucji pojawił się bowiem jedynie w punkcie 3 petitum skargi i został rozstrzygnięty w powołan ym wyżej wyroku o sygnaturze SK 81/19. Moim zdaniem, zarzut dotyczący naruszenia art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konsty- tucji został potraktowany przez Trybunał w sposób wybiórczy i niepełny. Uważam, że Trybu- nał powinien był odpowiedzieć na pytanie, czy – po pierwsze – zakwestionowane regulacje wprowadzające obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym stanowią ingerencję w prawo do prywatności, a jeśli tak, to – po drugie – czy ograniczenie to spełnia warunki określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Isto tnym problemem podnoszonym całkowicie zrozu- miale przez skarżącego było „daleko zbyt nieprecyzyjne wskazanie dokładnych ram dotyczą- cych wszelakich kwestii związanych ze szczepieniami” (s. 2 uzupełnienia skargi z 4 marca 2024 r.). Skarżący wskazał, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób „ustanawia obowiązek poddawania się przez osoby przebywające na terytorium Polski szczepieniom ochronnym”, ale „nie określa ani listy chorób objętych obowiązkiem szczepień, ani grupy osób zobowiązanych do wyk onania obowiązku. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tejże ustawy powyż- sze informacje mają zostać określone przez Ministra Zdrowia w treści rozporządzenia” (s. 4 skargi). Problem ten podniesiony jest powtórnie na s. 8 skargi: „Ograniczenie prawa do życia prywatnego musi wynikać z ustawy. Podkreślić należy, iż co prawda sam obowiązek podda- nia się szczepieniom ochronnym wynika z ustawy (…), niemniej jednak lista chorób, prze- ciwko którym należy zaszczepić dziecko wynika już z Rozporządzenia Ministra Zdrowia (…) – aktu p rawnego o randze niższej niż ustawa”. Na poziomie ustawy (poziomie wymaganym przez art. 31 ust. 3 Konstytucji dla ograniczenia wolności i praw konstytucyjnych) uregulo- wano więc jedynie bardzo ogólnie ujęty obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, z całkowitym pominięciem choćby kwestii chorób, jakich ten obowiązek dotyczy, co rodzi pytanie o możliwość sensownego przeprowadzenia testu proporcjonalności wymaganego przez art. 31 ust. 3 Konstytucji (choć i taką próbę podjął skarżący, powołując się m.in. n a przykłady z innych państw). Zarzut uregulowania poza ustawą i pozostawienia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia decyzji m.in. o tym, które choroby objęte będą obowiązkiem szczepień i w związku z tym ile ostatecznie szczepionek osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Pol- skiej będą zobowiązane przyjąć, był – moim zdaniem – wystarczająco uzasadniony przez skarżącego i zasługiwał na rozstrzygnięcie przez Trybunał. Z powodów wskazanych powyżej zdecydowałem o zgłoszeniu zdania odrębnego do powoł anego na wstępie postanowienia.