SK 23/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 12 marca 2025 r. Pozycja 22 POSTANOWIENIE z dnia 26 lutego 20 2 5 r. Sygn. akt SK 23 / 20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Jarosław Wyr em bak Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 202 5 r., skargi konstytucyjnej E .T. o zbadanie zgodności: 1) art. 10 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 20 04 r. N r 39 , poz. 3 53 , ze zm.) , 2) art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 , 3) art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 20 grud- nia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 20 16 r. poz. 2 77 , ze zm.) z art. 2, art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło większością głosów . UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 19 maja 2017 r. (data nadania) E .T . (dalej: skarżąc a ) , wniosła o stwierdzenie, że: 1) art. 10 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o e merytu- rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 20 04 r. n r 39 , poz. 353 , ze zm. ; dalej: u.FUS lub ustawa o emeryturach i rentach z FUS ); 2) art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58 ust. 4 u .FUS ; OTK ZU A/2025 SK 23/20 poz. 22 2 3) art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 20 16 r. poz. 277 , ze zm. ; dalej: u.u.s.r. lub ustawa o ubezpieczeniu rolników ) są niezgodne z art. 2, art. 32 Konstytucji . 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Decyzją z 4 marca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ ren- towy) odmówił skarżącej prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu , ponieważ jej mąż nie miał ustalonego prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, nie spełniał warunków do przyznania emerytury lub renty, nie pobierał zasiłku lub świadczenia przedeme- rytalnego, nie pobierał też nauczycielskiego świadczenia kompens acy jnego. Mąż skarżącej nie uzyskał prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy , ponieważ nie spełnił warunków określonych w art. 57 u .FUS , a także nie udokumentował 30 - letniego okresu składkowego. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. W wyroku z 2016 r. Sąd Okręgowy w G . zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał skarżącej prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu od 8 stycznia 2015 r. (pkt 1) , a ponadto stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpo- wiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania wyroku (pkt 2) . Sąd o kręgowy uznał , że mąż skarżącej legitym ował się ponad trzydziestoletnim okresem składkowym i nieskładkowym , ponieważ do stażu pracy zmarłego należy zaliczyć okresy , gdy stale pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Sąd Apelacyjny w G . , w wyroku z 2017 r., po rozpoznaniu apelacji złożonej przez ZUS , zmienił p unkt 1 wyrok u z 2016 r. i oddalił odwołanie, a w p unkcie 2 orzekł o kosztach postępowania. U znał, że zastosowany przez s ąd o kręgowy art. 10 ust. 1 pkt 3 u. FUS normuje wyłącznie sytuację ustalania prawa do emerytury, natomiast w w ypadku renty z tytułu nie- zdolności do pracy uwzględnione mogą być jedynie okresy ubezpieczenia społecznego rolni- ków, za które opłacono składki, jeżeli ustalone okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania renty. Natomiast system ubezpieczenia społecznego rolników objął domowników rolnika dopiero od 1 stycznia 1983 r. Postanowieniem z 22 marca 2018 r. ( sygn. akt [ … ] ) Sąd Najwyższy odmówił przyję- cia do rozpoznania skargi kasacyjnej , złożonej przez skarżącą od wyrok u Sądu Apelacyjnego w G . 1.2. Skarżąc a w skardze konstytucyjnej podniosła , że dosłowne brzmienie wskazanych w petitum skargi przepisów u stawy o emeryturach i rentach z FUS prowadzi do wniosku, iż przepisy te są niezgodne z Konstytucją , gdyż kształtują sytuację ubezpieczonego w sposób mniej korzystny niż sytuacja innego ubezpieczonego tylko z uwagi na to, że dochodzi on swoich roszczeń na podstawie innej ustawy szczególnej , mianowicie u stawy o ubezpieczeniu rolników , która jest ustawą zawierającą przepisy służące realizacji tych samych celów spo- łecznych. Jako wzorce kontroli skarżąc a wskazał a art. 2 i art. 32 Konstytucji. Zdaniem s karżąc ej , naruszona została zasada demokratycznego państw a praw nego , prawo do równego traktowa- nia przez władze publiczne , a także prawo do niedyskryminacji ze względu na nierówn e trak- towani e ubezpieczonego w odniesieniu do możliwości uzupełnienia okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do uzyskania praw a do renty z tytułu niezdolności do pracy okresami pracy rolniczej w zależności od okoliczności opłacenia lub nieopłacenia składki na ubezpieczenie społeczne rolników. 1.3. Postanowieniem z 13 lutego 2020 r. (sygn. Ts 117/17) Trybunał nadał bieg skar- dze konstytucyjnej, wskazując, że spełnia ona przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny. Trybunał wskazał także, że w analizowanej skardze – oprócz zarzutu naruszenia zasad OTK ZU A/2025 SK 23/20 poz. 22 3 wynikających z art. 2 i art. 32 Konstytucji – skarżąca sformułowała zarzut naruszenia prawa do zabezpieczenia społecznego, którego źródłem jest art. 67 ust. 1 Konstytucji. 2. W piśmie z 26 lutego 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. 3. W piśmie z 25 listopada 2020 r. Prokurator Generalny (dalej: Prokurator) zajął sta- nowisko w sprawie. W jego ocenie, postępowanie podlega umorzeniu , na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Try- bunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) , wobec niedopusz- czalności wydania wyroku. Zdaniem Prokuratora , skarga konstytucyjna nie odpowiada wymogom formalnym wa- runkującym jej merytoryczne rozpoznanie przez Trybunał Konstytucyjny , a wskazane wzorce kontroli , tj. art. 2 i art. 32 Konstytucji , nie kreują w sposób samoistny praw podmiotowych lub wolności i w związku z tym nie mogą stanowić samodzielnego wzorca kontroli w spra- wach inicjowanych skargą konstytucyjną. Ponadto analiza skargi konstytucyjnej wskazuje, że skarżąca nie uprawdopodobniła naruszenia konstytucyjnego prawa podmiotowego do zabez- pieczenia społecznego określonego w art. 67 ust. 1 Konstytucji, nie wskazała , w jaki sposób prawo to zostało naruszone i nie uzasadniła zarzutu niezgodności kwestionowanych przepi- sów z przysługującym jej prawem do zabezpieczenia społecznego. 4. W piśmie z 15 stycznia 2021 r. Sejm Rzecz y pospolitej Polskiej zajął stanowisko w sprawie. W ocenie Sejmu, postępowanie podlega umorzeniu , na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK , wobec niedopuszczalności wydania wyroku. Natomiast w wypadku nieuwzględnie- nia wniosku o umorzenie postępowania Sejm wniósł o stwierdzenie, że art. 10 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 u . FUS w zakresie , w jakim przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdol- ności do pracy nie uwzględnia przypadających przed 1 stycznia 1983 r. okresów pracy w go- spodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia , jest zgod n y z art. 67 ust. 1 w zw iązku z art. 32 Konstytucji i umorzenie postępowania w pozostałym zakresie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. Zdaniem Sejmu , skarżąca nie wykonała ciążących na niej obowiązków procesowych i nie przedstawiła argumentów i dowodów na poparcie zarzutu naruszenia art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 2 , w związku z art. 58 ust. 4 u. FUS i art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 21 ust. 3 u .u.s.r. , a także nie uzasadniła zarzutu niekonstytucyjności tych przepisów. Poza tym nie istnieje związek funkcjonalny pomiędzy wyrokiem TK a pra- wem do renty rodzinnej. N awet gdyby , zdaniem Sejmu, doszło do uwzględnienia zarzutów skarżącej sformułowanych wobec art. 10 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 u . FUS , to nie można byłoby dokonać sanacji zarzucanego w skardze konstytucyjnej naruszenia prawa do zabezpieczenia społecznego. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przedmiot skargi konstytucyjnej . W petitum skargi konstytucyjnej wniesionej 19 maja 20 17 r. Elżbieta Tylor (dalej: skarżąca) wskazała jako przedmiot zaskarżenia: 1) art. 10 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytu- rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 20 04 r. N r 39 , OTK ZU A/2025 SK 23/20 poz. 22 4 poz. 353 ; obecnie Dz. U. z 202 3 r. poz. 1251 ze zm. ; dalej: u. FUS lub ustawa o eme ryturach i rentach z FUS ); 2) art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 2 , w związku z art. 58 ust. 4 u .FUS; 3) art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 20 16 r. poz. 277 ; obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 208 , ze zm. ; dalej: u.u.s.r. lub ustawa o ubezpieczeniu rolni- ków ) . W rozpatrywanej sprawie skarżąca wiąże problem konstytucyjny ze zróżnicowaniem przesłanek nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy ukształtowanych w syste- mie powszechnych ubezpieczeń społecznych i w systemie ubezpieczenia rolniczego. Zarzuty skarżącej sprowadzają się zasadniczo do próby podważenia konieczności istnienia w systemie prawnym różnych uregulowań dotyczących możliwości zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do stażu ubezpieczeniowego w zależności od tego, czy roszczenie dochodzone jest na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu rolników , czy na podstawie przepisów u stawy o emeryturach i rentach z FUS . Trybunał przyjął, że wzorcami kontroli w złożonej skardze były art. 2, art. 32 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji. 2. Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi. 2.1. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału , p ozytywny wynik wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej nie przesądza definitywnie o dopuszczalności późniejszego jej rozpoznania co do meritum. Trybunał Konstytucyjny , rozpoznając sprawę, nie jest związany stanowiskiem zajętym w zarządzeniu lub postanowieniu zamykającym rozpoznanie wstępne . Na każdym etapie postępowania Trybunał jest obowiązany do kontroli, czy nie zachodzi ujemna przesłanka wydania wyroku, nakazująca umorzenie postępowania ( por. postanowieni a z 26 sierpnia 2020 r., sygn. SK 44/20, OTK ZU A/2020, poz. 44 i 27 października 2021 r., sygn. SK 40/20, OTK ZU A/2022, poz. 8). Kontrolując istnienie pozytywnych oraz brak ujemnych przesłanek procesowych, Try- bunał Konstytucyjny może dojść do wniosków odmiennych od uprzednio wyrażonych w po- stanowieniu wydanym na etapie wstępnego rozpoznania konkretnej skargi konstytucyjnej. Natomiast w wypadku stwierdzenia przeszkody formalnej na etapie służącym merytoryczne- mu rozpoznaniu skargi, Trybunał umarza postępowanie, jeżeli wydanie orzeczenia jest niedo- puszczalne (zob. postanowienie pełnego składu TK z 15 listopada 2018 r., sygn. SK 5/14, OTK ZU A/2018, poz. 66). 2.2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji , każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu nor- matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji . Do- puszczalność skutecznego wniesienia, a następnie merytorycznego rozpoznania skargi konsty- tucyjnej uzależniona jest t akże od spełnienia przesłanek , które zostały wymienione w art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK ) . Przedmiotem zaskarżenia skargą konstytucyjną może być wyłącznie przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK). OTK ZU A/2025 SK 23/20 poz. 22 5 Do merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej niezbędne jest określenie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa przysługujące skarżącemu i w jaki sposób zostały naruszo- ne (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Skarga konstytucyjna powinna też zawierać uzasadnienie zarzutu niezgodności z Kon- stytucją kwestionowanych przepisów z powołaniem argumentów lub dowodów na jego po- parcie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 2.3. P rzedmiotem skargi konstytucyjnej może być wyłącznie ten przepis prawa, który stanowił podstawę wydania przez organ władzy publicznej orzeczenia naruszającego prawa lub wolności konstytucyjne skarżącego. Przesądza to o konieczności istnienia merytoryczne- go związku pomiędzy treścią zakwestionowanego przepisu a podjętym na jego podstawie rozstrzygnięciem oraz zarzucanym temu przepisowi naruszeniem praw lub wolności konsty- tucyjnych. Regulacja prawna stanowiąca przedmiot skargi konstytucyjnej musi więc w ten sposób determinować w sensie normatywnym treść wydanego orzeczenia , że prowadzi to do wskazanego w skardze naruszenia praw lub wolności konstytucyjnych przysługujących skar- żącemu. Innymi słowy, przesłanką rozpoznania skargi konstytucyjnej nie może być wskaza- nie dowolnego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, lecz musi to być taki przepis, który w konkretnej sprawie wnoszącego skargę stanowił podstawę prawną ostatecznego roz- strzygnięcia naruszającego przysługujące mu konstytucyjne prawa lub wolności ( por. posta- nowienie z 12 maja 2021 r., sygn. SK 114/20, OTK ZU A/2021, poz. 26). Z uwagi na domniemanie zgodności z Konstytucją przepisów prawa, skarżący obo- wiązani są przedstawić konkretne i przekonywające argumenty świadczące o niezgodności z Konstytucją zakwestionowanych przepisów. Zatem skarżący powinni nie tylko wskazać, jakie konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone kwestionowaną regulacją, lecz tak- że opisać sposób tego naruszenia. Argumenty te muszą koncentrować się na problemie mery- torycznej niezgodności zachodzącej między unormowaniami stanowiącymi przedmiot skargi konstytucyjnej a tymi, które określone są w niej jako wzorce kontroli. Toteż nie wystarczy, że skarżący wskażą określone unormowania oraz przepisy konstytucyjne, z którymi unormowa- nia te są, w ich opinii, niezgodne. Skarżący obowiązani są przedstawić proces myślowy, jaki doprowadził ich do sformułowania zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów ze wskaza- nymi wolnościami lub prawami. W uzasadnieniu rozpoznanej sprawy skarżąca podnosiła jedynie, że w systemie praw- nym niedopuszczaln e jest istnienie dwóch przepisów: art. 20 u .u.s.r. i art. 10 u. FUS czynią- cych tak daleko idące w swych konsekwencjach rozróżnienie wobec dwóch uprawnionych podmiotów pozwalających na zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym do stażu ubezpiecze- niowego . Według skarżącej niezgodne z Konstytucją jest kształtowanie, na zasadach określo- nych w przepisach u stawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych sytuacji ubezpieczonego w sposób mniej korzystny niż sytuacja innego ubezpieczonego tylko z uwagi na to, iż dochodzi swoich roszczeń na podstawie inne j ustawy , tj. ustawy o ubezpie- czeniu rolników. Zaskarżony art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw iązku z art. 21 ust. 3 u.u.s.r. nie był y pod- stawą wydania ostatecznego orzeczenia, w związku z którym wniesiona została skarga kon- stytucyjna ani bezpośrednio , ani nawet pośrednio. Przedmiotem postępowania przed sądami pierwszej i drugiej instancji było prawo skarżącej do renty rodzinnej po zmarłym mężu z po- wszechnego ubezpieczenia społecznego, które to prawo było uzależnione od spełnienia przez męża skarżącej określonych warunków, w tym posiadani a przez niego 30 - letniego okresu składkowego. Tymczasem wskazane wyżej przepisy dotyczą ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy rolników i pracujących z nimi domowników oraz pomocników rolnika, taki jest bowiem zakres podmiotowy ustawy o ubezpieczeniu rolników . Skarżąca nie ubiegała się o rentę rodzinną w ramach ubezpieczenia rolniczego , wobec czego ani organ rentowy , ani OTK ZU A/2025 SK 23/20 poz. 22 6 sądy obu instancji nie badały przesłanek nabycia przez zmarłego męża skarżącej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, a wydane przez ni e orzeczenia nie opierały się na wskazanych uregulowaniach prawnych nawet w spo- sób pośredni. S karżąca , odnosząc się z kolei do naruszenia art. 10 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 u. FUS , nie przedstawiła żadnych konkretnych i przekonywających argumentów świadczących o niezgodności tych przepisów z e wskazanymi przez nią wzorcami kontroli . N ie wskazała też , w jaki sposób przez zastosowanie powyższych przepisów zostały naruszone jej prawa wyni- kające z Konstytucji . Podobnie jeśli chodzi o zaskarżone regulacje art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 w z wiązku z art. 57 ust. 1 pkt 2 , w związku z art. 58 ust. 4 u. FUS , skarżąca w uzasadnieniu nie wskazała , w jaki sposób, przez zastosowanie tych przepisów, zostały naruszone jej prawa lub wolności określone w Konstytucji , ani nie uzasadniła zarzutu niezgodności kwestionowa- nych przepisów z powołanymi wzorcami kontroli. Z uzasadnienia skargi nie wynika więc , że skarżąca z powyższymi regulacjami , dotyczącymi zasad przyznawania prawa do renty z tytu- łu niezdolności do pracy z powszechnego ubezpieczenia społecznego, wiązała naruszenie swych praw wynikających z Konstytucji. Należy z auważyć ponadto , że s karżąca jako wzorzec kontroli p rzy wołała art. 2 Kon- stytucji . Trybunał wielokrotnie wypowiadał się na temat dopuszczalności powoływania tego przepisu jako wzorca kontroli. W edług utrwalonego orzecznictwa Trybunału, art. 2 Konstytu- cji i zawarta w nim zasada demokratycznego państwa prawa (oraz wynikające z niej zasady poprawnej legislacji i określoności prawa) nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną . Nie jest on bowiem samodzielnym źró- dłem praw podmiotowych; jest jedynie zasadą przedmiotową, wyznaczającą granice ingeren- cji władzy publicznej w sferę praw podmiotowych ( por. postanowienie z 16 lutego 2001 r., sygn. Ts 180/00, OTK ZU nr 5/2001, poz. 141). Art. 2 Konstytucji gwarantuje określony standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw oraz ogólny standard korzystania z nich przez podmioty, jednak nie statuuje żadnej konkretnej wolności ani żadnego konkret- nego prawa. W konsekwencji może stanowić wzorzec kontroli tylko w razie wskazania przez skarżącego, jaka jego wolność lub jakie prawo, wynikające z innych przepisów, są uregulo- wane wbrew zasadom demokratycznego państwa prawnego ( por. postanowienie z 9 lipca 2012 r., sygn. SK 19/10, OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 87). Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie nie wykluczał, że w pewnych wypadkach art. 2 Konstytucji może stanowić podstawę skargi konstytucyjnej, choć możliwość tę należy traktować jako subsydiarną i wy- jątkową. „Po pierwsze, jeżeli skarżący wskaże wywiedzione z art. 2 Konstytucji prawa lub wolności, które wyraźnie nie zostały wysłowione w treści innych przepisów konstytucyjnych, to ten przepis będzie pełnił funkcję samodzielnego wzorca kontroli konstytucyjności prawa (zob. postanowienia z 24 stycznia 2001 r., sygn. Ts 129/00, OTK ZU nr 4/B/2002, poz. 248, z 21 czerwca 2001 r., sygn. Ts 187/00, OTK ZU nr 3/B/2002, poz. 203, z 6 marca 2001 r., sygn. Ts 199/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 107, z 10 sierpnia 2001, sygn. Ts 56/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 289 oraz wyrok z 12 grudnia 2001 r., sygn. SK 26/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 258). Po drugie, jeżeli skarżący odwoła się do jednej z zasad wyrażonych w art. 2 Kon- stytucji dla uzupełnienia lub wzmocnienia argumentacji dotyczącej naruszenia praw i wolno- ści statuowanych w innym przepisie konstytucyjnym, to art. 2 Konstytucji pełnić będzie funkcję pomocniczego wzorca kontroli występującego w powiązaniu z innym przepisem kon- stytucyjnym (zob. wyrok z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2) ” – wyrok z 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75. W skardze konstytucyjnej wniesionej w niniejszej sprawie skarżąca powołała art. 2 Konstytucji jako samodzielny wzor zec kontroli. W s formułowaniu zarzutu naruszen ia art. 2 Konstytucji skarżąca nie wskazała praw lub wolności, których istnienie wywodziłaby z tego przepisu Konstytucji , a które wyraźnie nie zostały wysłowione w treści innych przepisów OTK ZU A/2025 SK 23/20 poz. 22 7 Konstytucji . Nie skonkretyzowała także innego prawa konstytucyjnego (wolności), którego łączne naruszenie mogłoby uzasadnić dopuszczenie art. 2 Konstytucji jako wzorca kontroli w niniejszym postępowaniu. Skarżąca w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej stwierdziła, że możliwość zaliczenia okresów pracy domownika w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, przed 1 stycznia 1983 r. , od których zależy prawo do emerytury lub renty , je- dynie na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu rolników narusza konstytucyjne zasa- dy demokratycznego państwa prawnego, jednak nie przedstawiła , jakie jej prawa lub wolno- ści wynikające z tej zasady zostały naruszone , an i żadnej argumentacji w tym zakresie. Nie zachodzi zatem żadna ze wskazanych w orzecznictwie Trybunału sytuacji, w których wzor- cem kontroli mógłby być art. 2 Konstytucji. Trybunał uznał, że z uzasadnienia skargi można wyprowadzić wniosek, iż skarżąca powiązała naruszenie art. 32 Konstytucji z art. 67 ust. 1 Konstytucji wyrażającym prawo do zabezpieczenia społecznego. Skarżąca upatrywała bowiem naruszeni e zasady zakaz u dyskry- minacji, równości wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne przez ist- nienie w systemie prawnym dwóch regulacji prawnych odnoszących się do podmiotów uprawnionych do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników i podmiotów uprawnio- nych do świadczeń z ubezpieczenia powszechnego. Kwestionuje ona zatem zróżnicowanie grup podmiotów niepodobnych. Skarżąca nie wskazała jednak , w jaki sposób jej ujęte w po- wyższych regulacjach prawa zostały naruszone. Ponadto w dotychczasowym orzecznictwie Trybunał zaznaczył , że „ r óżne traktowanie świadczeniobiorców, którzy nie mają wspólnej cechy relewantnej, nie narusza (…) zasady równości, a nawet nie pozwala na analizowanie ich sytuacji jako podobnej z punktu widzenia tej zasady ” ( wyrok z 24 lipca 2014 r., sygn. SK 53 / 13 , OTK ZU 7 A/20 14 , poz. 77 ). Nadto Trybunał w postanowieniu z 29 października 2013 r., sygn. SK 64/12 ( OTK ZU nr 7 / A/2013 , poz. 115 ) zajął stanowisko, że nie można osób ubezpieczonych w systemie rolniczym i w systemie ubezpieczeń społecznych traktować jako podmioty posiadające tę samą cechę relewantną. Biorąc powyższe pod uwagę, wydanie wyroku w sprawie było niedopuszczalne, dlate- go postępowanie należało umorzyć (art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK).