SK 18/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 17 maja 2017 r. Pozycja 37 POSTANOWIENIE z dnia 9 maja 2017 r. Sygn. akt SK 18/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak - Szafnicka – przewodniczący Henryk Cioch Zbigniew Jędrzejewski Mariusz Muszyński – sprawozdawca Michał Warciński , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2017 r., skargi konstytucyjnej E.T. o zbadanie zgodności: art. 13 § 3 i 4 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 237, ze zm.) w zakresie, w jakim uzależniają zwolnienie majątku spod zaję- cia wyłącznie od spełnienia określonych w tych przepisach wymogów, z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W piśmie z 5 października 2015 r. E.T. (dalej: skarżąca) wniosła o stwierdzenie niezgodności: 1) art. 13 § 3 i 4 w związku z art. 8 § 1 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. N r 41, poz. 237, ze zm.; dalej: dekret z 1946 r.) w zakresie, w jakim pozwalają na odmowę zwolnienia majątku spod zajęcia, a tym samym orzeczenie jego przepadku przez stwierdzenie przejścia własności na Skarb Państwa , z art. 2 Konstytucji, OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 2 2) art. 14 w zwią zku z art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim Rada Mini- strów nie wydała rozporządzenia określającego warunk i i tryb postępowania, dotyczących przyznania uprawnionemu innego majątku spośród mienia, które z mocy ustawy lub orzecze- nia sądowego przes zło w trybie konfiskaty na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli sąd odmówił zwrotu majątku ze szczególnych względów państwowych lub społecznych , z art. 7 Konstytu- cji, 3) art. 13 § 3 i 4 w związku z art. 8 § 1 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim pozwala na odmowę zwolnienia majątku spod zajęcia, a tym samym orzeczenie jego przepadku przez stwierdzenie przejścia własności na Skarb Państwa , z art. 21 ust. 1 Konstytucji, 4) art. 13 § 3 i 4 w związku z art. 8 § 1 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim dopusz- cza wywłasz czenia właściciela nieruchomości bez słusznego odszkodowania , z art. 21 ust. 2 Konstytucji, 5) art. 13 § 3 i 4 w związku z art. 1 § 1 oraz art. 2 § 1 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim dopuszcza dyskryminowanie obywateli polskich za odstępstwo od narodo wości pol- skiej i pozwalają na stwierdzenie przejścia własności na Skarb Państwa ze względu na przy- należność narodowościową , z art. 32 ust. 2 Konstytucji, 6) art. 13 § 3 i 4 w związku z art. 8 § 1 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim dopusz- cza orzeczenie p rzepadku przez stwierdzenie przejścia własności na Skarb Państwa całości lub części majątku wobec osoby zmarłej z art. 45 ust. 1 Konstytucji, 7) art. 13 § 3 i 4 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim uzależniają zwolnienie majątku spod zajęcia wyłącznie od spełnienia określonych w tych przepisach wymogów , z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, 8) art. 13 § 3 i 4 w związku z art. 8 § 1 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim dopusz- czają stosowanie środków o charakterze karnym wobec rzekomego sprawcy czynu zabronio- ne go, który miał zostać popełniony przed wejściem w życie dekretu z 1946 r. , z art. 42 ust. 1 Konstytucji. 1.1. Postanowieniem z 29 lipca 2016 r. (sygn. Ts 327/15) Trybunał Konstytucyjny na- dał skardze dalszy bieg w zakresie badania zgodności art. 13 § 3 i 4 dekretu z 1946 r. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. W pozostałym zakresie odmówił nadania skardze dalszego biegu. 1.2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem fak- tycznym: Rodzice skarżącej byli właścicielami majątku nieruchomego. Przed II wojną światową byli obywatelami polskimi. Zgodnie z ustaleniami s ądu r ejonowego , w czasie II wojny świa- towej zgłosili przynależność do narodowości niemieckiej. W lutym 1945 r. oboje zmarli. Sąd p owiatowy w 1951 r. stwierdził nabycie spadku po tych osobach, m.in. przez skarżącą. W 1964 r. s ąd p owiatowy postanowił , na podstawie art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. , orzec przepadek na rzecz Skarbu Państwa majątku nieruchomego zapisanego w księdze wieczystej na nazwisko rodz i ców skarżącej. W uzasadnieniu s ąd wskazał, że małżonkowie podczas oku- pacji posiadali II grupę listy narodowej niemieckiej, a ich majątek od 1945 r. nie znajdował się w ich posiadaniu. Skarżąca dowiedziała się o treści wyżej wskazanego postanowienia z 1964 r. dopiero w lipcu 2011 r. i wniosła na nie zaż alenie. Postanowieniem z 2012 r. s ąd o kręgowy uchylił postanowienie z 1964 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W 2013 r., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, a mianowicie ówczesnego wniosku Miej skiej Rady Narodowej o orzeczenie przepadku, s ąd r ejonowy nie uwzględnił tego wniosku. Jednocześnie zwolnił nieruchomy majątek rodziców skarżącej spod zajęcia. Na to rozstrzygnięcie zażale nie wniósł Urząd Miasta K. Sąd o kręgowy postanowieniem OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 3 z 2013 r. uch ylił orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpa- trzenia. Sąd r ejonowy w lut ym 2015 r., na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowan ia karnego (Dz. U. Nr 89, poz . 555 , ze zm.) postanowił u morzyć postępowanie w przedmiocie orzeczenia wobec rodziców skarżącej przepadku mienia nieru- chomego tytułem środka zabezpieczającego za zgłoszenie przynależności narodowości nie- mieckiej w okresie między 1 września 1939 r. a 9 maja 1945 r. tj. za czyn z art . 1 § 1 dekretu z 1946 r. Sąd ten postanowił również na mocy art. 13 § 3 lit. a i b dekretu z 1946 r. odmówić zwolnienia spod zajęcia majątku nieruchomego rodziców skarżącej w postaci nieru chomości położonych w K . Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowi enie. Sąd Okręgowy w K. w czerwc u 2015 r. postanowił utrzymać w mocy zaskarżone po- stanowienie. Skarżąca wskazała, że nie został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. 1.3. Skarżąca zakwestionowała zgodność art. 13 § 3 i 4 dekretu z 1946 r. w zakresie , w jakim uzależniają zwolnienie majątku spod zajęcia wyłącznie od spełnienia określ onych w tych przepisach wymogów, z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącej, mimo że wydane przez Sąd Okręgowy w K . postanowienie, które- go podstawę stanowiły przep isy dekretu z 1946 r., dotyczyło jej rodziców, to narusza ono w sposób bezpośredni jej konstytucyjne prawa i wolności. Postanowienie to wywołuje bo- wiem skutek względem majątku rodziców skarżącej, który w wyniku dziedziczenia został przez nią w części nabyty w 1951 r. To znaczy, że wydan e przez sąd orzeczenie odmowy zwolnienia majątku spod zajęcia i stwierdzenie jego przejścia na rzecz Skarbu Państwa dotyczy de facto majątku skarżącej. Skarżąca zauważyła też , że wydanie orzeczenia o wywłaszczeniu mienia , bez względu na to, który ze środków przewidziany ch w dekrecie z 1946 r. został zastosowany w okolicz- nościach faktycznych niniejszej sprawy , zawsze powoduje pozbawienie prawa następców prawnych. W żaden sposób orzeczenie nie mogło dotyczyć majątku osób po sądzanych o po- pełnienie przestępstwa, gdyż zmarli oni nie tylko przed datą jego wydania, ale też przed wy- daniem i wejściem w życie dekretu z 1946 r. Tym samym co do majątku po rodzicach skarżą- cej orzeczenie przejścia jego własności na Skarb Państwa zawsze spowodować musiało wy- właszczenie ich następców prawnych. W żadnej bowiem konfiguracji procesowej nie było możliwości odebrania majątku rodziców skarżącej. Zmarli oni bowiem w 1945 r. i z tą chwilą własność ich majątku przeszła na spadkobierców. Skarżąca wy jaśniła, że na mocy postanowienia z 1951 r. uzyskała ona część spadku na podstawie dziedziczenia ustawowego z chwilą otwarcia spadku. Przepisy dekretu z 1946 r. doprowadziły do pewnego rodzaju blokady spadkobrania ze względu na nacjonalizację ma- jątku spadk odawcy. Skarżąca wskazała, że przez orzekanie na podstawie dekretu z 1946 r., możliwość dziedziczenia w zakresie nabycia majątku nieruchomego podlegającego przepad- kowi była wyłą czona. Sąd Okręgowy w K. , działając na podstawie przepisów dekretu z 1946 r., n ie brał pod uwagę konieczności ochrony konstytucyjnego prawa do dziedziczenia obywateli. Skoro nieruchomość wraz z całym pozostałym majątkiem rodziców skarżącej przeszła na rzecz skarżącej i jej sióstr, to obowiązywanie przepisów dekretu z 1946 r., które niweczą to prawo, jest całkowicie niedopuszczalne w obowiązującym porządku prawnym. Orzekanie przepadku majątku nieruchomego było wywłaszczeniem, choć prawodawca tak zredagował przepisy, że formalnie są to sankcje karne związane z przestępstwem. Zdaniem s karżącej, zwolnienie majątku spod zajęcia mogło nastąpić wyłącznie po wydaniu wyroku niezawierającego orzeczenia o przepadku majątku lub postanowienia o za- niechaniu ścigania, jednak pod warunkiem, że zajęty majątek znajdował się je szcze OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 4 w posiadaniu właści ciela bądź że zgłoszenie przynależności do narodowości niemieckiej lub uprzywilejowanej przez okupanta nastąpiło w interesie Państwa Polskiego, albo z nakazu lub na rzecz polskiej organizacji własnościowej. Skarżąca weszła w ogół praw i obowiązków po swoic h zmarłych rodzicach stając się tym samym właścicielem udziału w masie spadkowej. To znaczy, że na skutek dziedziczenia uzyskała o na udział w prawie własności m. in. przed- miotowej nieruchomości. Skarżąca stwierdziła, że w przypadku jej sprawy prawodawca ni e stworzył instrumen- tów prawnych pozwalających na ochronę prawa własności i prawa dziedziczenia. Wydał po- nadto przepisy prawne w kwestionowanym dekrecie z 1946 r., które te prawa niweczą. W tym zakresie są one sprzeczne z art. 64 ust. l i 2 Konstytucji . Zd aniem skarżącej, na skutek postanowienia wydanego przez Sąd Okręgowy w K. do- szło do naruszenia szeregu praw i wolności konstytucyjnych, które w sposób bezpośredni oddziałują na jej interesy prawne i faktyczne. 1.4. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 5 sierp nia 2016 r. zwrócił się do Trybunału Kon- stytucyjnego o jak najszybsze rozpoznanie sprawy ze względu na wiek skarżącej. 2. Rzecznik Praw Obywatelski ch w piśmie z 9 września 2016 r . postanowił nie zgła- szać udziału w postępowaniu. 3. Prokurator Generalny w piśmie z 30 stycznia 2017 r. wniósł o umorzenie postępo- wania. Zdaniem Prokuratora Generalnego, skarżąca nie kwestionuje przesłanek zwolnienia przez sąd majątku spod zajęcia oraz przejścia własności majątku na rzecz Skarbu Państwa, czyli treści skarżonych p rzepisów, ale domaga się od Trybunału Konstytucyjnego odpowie- dzi, czy przepisy te stanowią regulację kompletną. Skarżąca nie wskazała jednak, o jakie roz- wiązania prawne kwestionowane przepisy powinny zostać uzupełnione. W ocenie Prokuratora Generalnego , za rzut pominięcia ustawodawczego mógłby być kierowany tylko względem art. 13 § 3, a nie § 4 dekretu z 1946 r. W związku z tym postępo- wanie w tym zakresie powinno zostać umorzone. Prokurator Generalny stwierdził, że zarzuty skarżącej względem art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. w zakresie, w jakim nie zawiera regulacji umożliwiającej zwrot majątku niebędące- go od siedemdziesięciu lat w posiadaniu spadkobiercy i do którego ustanowione zostały pra- wa majątkowe na rzecz osób trzecich, nie pozostają w związku z materi ą regulowaną w tym przepisie. Z tego względu, zdaniem Prokuratora Generalnego, skarga konstytucyjna nie doty- czy pominięcia ustawodawczego i w konsekwencji podlega umorzeniu. 4. Marszałek Sejmu w piśmie z 23 lutego 2017 r. wniósł o umorzenie postępowania. Zdaniem Marszałka Sejmu , skarżąca utraciła prawo własności spornych nieruchomo- ści w wyniku upływu terminu zasiedzenia, a nie w rezultacie postan owienia Sądu Okręgowe- go w K. utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego o odmowie zwolnienia ma- jątku rodziców skarżącej spod zajęcia na podstawie art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. i przejściu własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 § 4 tego dekretu. Marszałek Sejmu zwrócił uwa gę, że Sąd Okręgowy w K. w postanowieniu wskazał, że wydane w 2015 r. orzeczenia sądowe miały charakter deklaratoryjny. W związku z tym ostateczne rozstrzygnięcie sądowe, z którym skarżąca łączy naruszenie konstytucyjnego pra- wa własności, w istocie nie mogło naruszyć tego prawa, ponieważ już w tym momencie jej nie przysługi wało. W ocenie Marszałka Sejmu , skarga konstytucyjna nie spełnia przesłanki związanej z wykazaniem, że do naruszenia konstytucyjnego prawa lub wolności skarżącej doszło w wy- OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 5 niku wydania ostatecznego orzeczenia przez organ władzy publicznej na podstawie zas karżo- nego przepisu. Zdaniem Marszałka Sejmu, w momencie wydania ostatecznego orzeczenia, z którym skarżąca łączy naruszenie prawa własności, prawo to już jej nie przysługiwało, po- nieważ w odniesieniu do nieruchomości lokalowych wyodrębnionych na nieruchomo ściach i odpowiadającego im udziału w użytkowaniu wieczystym tych nieruchomości, skarżąca utra- ciła prawo własności wskutek rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych działającej na ko- rzyść nabywców tych lokali. W odniesieniu do n ieruchomości na ul. i dwóch pozostałych nieruchomości, w zakresie w jakim nie wyodrębniono z nich nieruchomości lokalowych, skarżąca utraciła prawo własności na rzecz Skarbu Państwa, który nabył własność jako samo- istny posiadacz w dobrej wierze w wyniku upływu terminu zasiedzenia. M arszałek Sejmu, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego , stwierdził, że władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego jest posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. W ten sposób Skarb P aństwa nabył prawo własności spornych nieruchomości na podstawie posta- nowien ia Sądu Powiatowego w K. z 1964 r . orzekającego przepadek na rzecz Skarbu Państwa majątku nieruchomego zapisanego w księgach wieczystych na nazwisko rodziców skarżącej. Zdaniem Mar szałka Sejmu, w odniesieniu do upływu czasu stanowiącego przesłankę zasiedzenia, termin zasiedzenia upłynął niezależnie od uwarunkowań politycznych, zacho- dzących w okresie między 1964 r. (wydanie postanowienia o przepadku na rzecz Skarbu Pań- stwa majątku ni eruchomego należącego do rodziców skarżącej) a rokiem 1989, skutkujących brakiem możliwości dochodzenia przez uprawnionego swych roszczeń, co w konsekwencji wstrzymałoby rozpoczęcie biegu zasiedzenia. Stan taki po 1989 r. ustał, co oznacza, że po tym okres ie skarżąca mogła podejmować działania przed sądami i organami Rzeczypospolitej Polskiej zmierzające do odzyskania nieruchomości należących do jej rodziców. Skarżąca jed- nak nie po d jęła takich działań, a termin zasiedzenia na korzyść Skarbu Państwa biegł, z da- niem Marszałka Sejmu, nieprzerwanie do 13 lipca 2011 r., czyli do dnia wniesienia przez peł- nomocnika skarżącej zażalenia na postanowienie z 1964 r. W ocenie Marszałka Sejmu , należy przyjąć, że Skarb Państwa działał w dobrej wierze w związku z orzeczenie m z 1964 r. Zdaniem Marszałka Sejmu, nawet biorąc pod uwagę, że przed 1989 r. uwarunkowania polityczne i prawne uniemożliwiały dochodzenie skarżącej swoich praw , to i tak 20 - letni termin zasiedzenia na korzyść Skarbu Państwa, licząc od 1989 r., upłynął naj później w 2010 r., czyli jeszcze prz ed wniesieniem przez skarżącą 13 lipca 2011 r. zażalenia na postanowienie Sądu Powiatoweg o w K. z 1964 r. W związku z powyższym, w ocenie Marszałka Sejmu , niniejsza skarga konstytucyjna podlega umorzeniu ze względu na br ak prawa podmiotowego, którego naruszenia skarżąca upatruje w ostatecznym rozstrzygnięciu zapadłym 17 czerwca 2015 r. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Konstytucja w art. 79 wprowadziła instytucję skargi konstytucyjnej, która ma cha- rak ter konkretnej kontroli konstytucyjności aktów normatywnych i stanowi instrument służą- cy osobom fizycznym i prawnym do ochrony przysługujących im konstytucyjnych praw i wolności. Skuteczność skargi konstytucyjnej zależy od spełnienia wymagań wynikających z Konstytucji oraz ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: otpTK). Podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej, wynikającą z art. 79 Konstytucji, jest w skazanie jako przedmiotu kontroli takich przepisów, które naruszają konstytucyjne prawa lub wolności OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 6 skarżącego i jednocześnie są podstawą ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej. Obowiązek przedstawienia przez skarżącego dostatecz nych dowodów przemawiają- cych za uznaniem skarżonej normy prawnej za niezgodną z prawami lub wolnościami konsty- tucyjnymi wynika z art. 53 ust. 1 pkt 3 otpTK. Zgodnie z dotychczasową linią orzeczniczą, Trybunał jest uprawniony do oceny do- puszczalności skarg i konstytucyjnej w każdym stadium postępowania, również po nadaniu jej dalszego biegu i przekazaniu do merytorycznego rozpoznania (por. postanowienia TK z: 21 października 2003 r., sygn. SK 41/02, OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 89; 6 lipca 2004 r., sygn. SK 47/ 0 3, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 74; 21 marca 2006 r., sygn. SK 58/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 35 i cytowane tam orzecznictwo). 2. Skarżąca zakwestionowała szereg przepisów dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowo ści w czasie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 237, ze zm.; dalej: dekret z 1946 r.) jako niezgodnych z Konstytucją. Try- bunał Konstytucyjny postanowieniem z 29 lipca 2016 r. (sygn. Ts 327/15) nadał skardze dal- szy bieg tylko w zakresie badania zgodności art. 13 § 3 i 4 dekretu z 1946 r. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. Chociaż Konstytucja nie wymienia wśród źródeł prawa dekretów, nie znaczy to, że nie są one częścią obowiązującego systemu prawnego. Art. 188 Konstytucji oraz art. 33 otpTK wymienia akty, k tóre mog ą być przedmiotem kontroli Trybunału . Jednocześnie, art. 34 otpTK wskazuje, że: „Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o „ustawie”, rozumie się przez to także akty normatywne, o których mowa w art. 234 Konstytucji, oraz inne akty normatywne, wyda- ne na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie Konstytucji, które miały moc prawną równą mocy prawnej ustawy”. Dekret z 1946 r. nie został formalnie uchylony, a jego przepisy mogą na dal stanowić podstawę prawną merytorycznego rozstrzygnięcia o statusie prawnorzeczowym majątku, za- jętego w latach czterdziestych ubiegłego wieku, tj. przywrócenia właścicielowi lub jego spad- kobiercom prawa rozporządzania zajętym majątkiem, jeżeli znajduje się on w ich posiadaniu, lub do odmowy zwolnienia majątku s pod zajęcia, która skutkuje stwierdzeniem przez sąd, że majątek przeszedł na rzecz Skarbu Państwa. Z powyższego wynika, że akt ten może być przedmiotem kontroli Trybunału Konsty- tucyjnego. Ta konstatacja nie przesądza jednak o możliwości kontroli przepisów dekretu z 1946 r. w rozpatrywanej sprawie. 2.1. Kwestionowana przez skarżącą regulacja ma następujące brzmienie: Art. 13 „ § 3. Zwolnienie majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu może nastąpić dopie- ro po wydaniu bądź wyroku nie zawierającego orzeczenia o przepadku majątku (art. 2), bądź postanowienia o zaniechaniu ścigania (art. 17), pod warunkiem: a) że majątek znajduje się jeszcze w posiadaniu właściciela, albo b) że zgłoszenie przynależności do narodowości niemieckiej lub uprzywilejowanej przez okupanta nastąpiło w okolicznościach przewidzianych w art. 3, a szczególne względy państwowe lub społeczne nie stoją na przeszkodzie zwrotowi majątku. § 4. Majątek, nie zwolniony przez sąd na mocy § 3, przechodzi na własność Skarbu Państwa”. 2.2. Skarżąca wskazał a art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji jako wzorzec kontroli konstytu- cyjności. Konstytucja w art. 64 ust. 1 wprowadza gwarancję nabywania mienia oraz rozpo- rządzania nim. Dotyczy to również czynności na wypadek śmierci. „Z istoty prawa dziedzi- czenia wynika konsta tacja, iż jest ono instytucją, której celem jest utrwalenie prawa własno- OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 7 ści. Konstytucja nie przesądza jednak kwestii formalnych związanych z samym nabyciem spadku przez spadkobierców ani mechanizmu ich wstąpienia w p rawa i obowiązki zmarłego” ( wyrok z 21 maja 2001 r., sygn. SK 15/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 85). Zgodnie z art. 64 ust. 2 Konstytucji własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dzie- dziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Istotą prawa, o którym mowa w art. 64 ust. 2 Konstytucj i, jest zakaz różnicowania ochrony własności i innych praw mająt- kowych z uwagi na charakter podmiotu danego prawa (zob. wyrok TK z 25 lutego 1999 r., sygn. K 23/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 25). Wobec tak ujętej istoty konstytucyjnego nakazu zapewnienia ochrony prawnej „równej dla wszystkich” podmiotów danego typu (postaci) prawa podmiotowego nie może ulegać wątpliwości dopuszczalność różnicowania intensyfi- kacji tejże ochrony w zależności od obiektywnie stwierdzalnych i relewantnych okoliczności o charakt erze przedmiotowym (zob. wyrok TK z 28 października 2003 r., sygn. P 3/03, OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 82). 2.3. Zarzuty skarżącej sprowadziły się do stwierdzeni a, że Sąd Okręgowy w K. , dzia- łając na podstawie art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. , nie uwzględnił kon ieczności ochrony konsty- tucyjnego prawa obywateli do dziedziczenia. Jej zdaniem, jeśli ustalenie osób uprawnionych do dziedziczenia jest możliwe, to nie ma żadnych podstaw do orzekania przejścia prawa wła- sności osoby zmarłej na rzecz Skarbu Państwa. Ponadt o skarżąca uznała, że prawodawca nie tylko nie stworzył instrumentów prawnych pozwalających na ochronę prawa własności i pra- wa dziedziczenia skarżącej, ale wydał przepisy niweczące te prawa. Skarżąca postulowała, by stworzyć taką regulację, która umożliwił aby spadkobiercy skuteczne domaganie się zwolnienia przez sąd spod zajęcia mająt ku, odziedziczonego przed 9 maja 1945 r. po osobie, która odstąpiła od narodowości i w stosunku do której nie został orzeczony przepadek mienia na podstawie art. 8 dekretu z 19 46 r., zajętego po dniu otwarcia spadku na podstawie przepisów obowiązujących po tym dniu, który to majątek, prawdopo- dobnie już w dniu otwarcia spadku, nie znajdował się i nadal nie znajduje się w posiadaniu spadkobiercy. 3. Dopuszczalność skargi konstyt ucyjnej budzi zastrzeżenia ze względu na legitymację podmiotu występującego ze skargą konstytucyjną oraz przedmiot kontroli. 3.1. Trybunał przypomniał, że regulacja prawna stanowiąca przedmiot skargi konsty- tucyjnej musi determinować w sensie normatywnym t reść wydanego orzeczenia w taki spo- sób, że prowadzi to do wskazanego w skardze naruszenia praw lub wolności konstytucyjnych przysługujących skarżącemu (por. postanowienia TK z: 24 stycznia 1999 r., sygn. Ts 124/98 , OTK ZU nr 6/1998, poz. 111 ; 8 sierpnia 19 99 r., sygn. Ts 61/99 , OTK ZU nr 1/2000, poz. 8 ; 1 lutego 2000 r., sygn. Ts 170/99 , OTK ZU nr 2/2000, poz. 81 ; 2 lutego 2000 r., sygn. Ts 169/99 ,OTK ZU nr 1/2000, poz. 47 oraz postanowienie TK z 17 kwietnia 2000 r., sygn. SK 3/99 , OTK ZU nr 3/2000, poz. 91 ). Ostatecznym orzeczeniem, z którym skarżąca łączy naruszenie konstytucyjnych praw, jest postanowienie Sądu Okręgowego w K . , który utrzymał w mocy postanowie nie Sądu Re- jonowego w K. , odmawiające zwolnienia majątku spod zajęcia na podstawie art. 13 § 3 de- k retu z 1946 r. i stwierdzające przejście własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 § 4 tego dekretu. Z analizy skargi konstytucyjnej oraz treści orzeczeń wskazanych w tej skardze wyni- ka, że ostateczne rozstrzygnięcie sądu, które wskazała skarż ąca , miało charakter deklaratoryj- ny. Nie zmieniło zakresu uprawnień skarżącej. Przedmiotem postępowania przed sądem kar- nym nie była kwestia ustalenia prawa własności skarżącej do nieruchomości objętych tym postępowaniem, ale stwierdzenie, czy zachodziły ok oliczności zwolnienia majątku rodziców OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 8 skarżącej spod zajęcia. W związku z tym nie można przesądzić, w jaki sposób przepisy, na podstawie których wydano postanowie nie Sądu Okręgowego w K. naruszyły konstytucyjne wolności i prawa skarżącej. Co istotne, z tr eści ksiąg wieczystych nie wynika, by skarżącej przysługiwało obecnie prawo do nieruchomości, które w przeszłości należały do majątku jej rodziców. Przeciwnie, w księgach tych jako podmioty uprawnione zostali wskazani Skarb Państwa oraz osoby trze- cie. Tryb unał Konstytucyjny nie jest sądem, który może ustalić, czy skarżącej przysługuje prawo własności do przedmiotowych nieruchomości. Nie jest także jego zadaniem weryfika- cja ksiąg wieczystych. Te wszystkie okoliczności powodują, że Trybunał uznał, iż ostatecz ne rozstrzygnię cie Sądu Okręgowego w K. z 2015 r. nie dotyczyło praw skarżącej, a zatem nie została spełniona podstawowa przesłanka skargi konstytucyjnej. Postępowanie musi więc zostać umorzone. 3.2. Oprócz wyżej wskazanego argumentu przemawiającego za niedopuszczalnością orzekania, Trybunał zauważył też, że nawet gdyby ostateczne rozstrzygnięcie odnosiło się do konstytucyjnych praw skarżącej, to podnoszone przez nią zarzuty nie dotyczyły treści skarżo- nych przepisów. Jako przedmiot kontroli skarżąca wska zała art. 13 § 3 i 4 dekretu z 1946 r. jednak przedstawione argumenty były związane ze sposobem stosowania prawa przez sądy. 3.2.1. Art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. określa warunki zwolnienia majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu. Natomiast art. 13 § 4 dekre tu z 1946 r. ustanawia zasadę, że majątek, nie- zwolniony przez sąd spod zajęcia na mocy § 3, przechodzi na własność Skarbu Państwa. Treść art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. nie przesądza o obligatoryjnej utracie własności, przeciwnie , przewiduje możliwość odstąp ienia od zajęcia majątku. Natomiast gdy warunki wskazane w tym przepisie nie zostaną spełnione , własność majątku przechodzi, zgodnie z art. 13 § 4 dekretu z 1946 r., na rzecz Skarbu Państwa. 3.2.2. Trybunał Konstytucyjny, po dokonaniu analizy skargi konstytucyjnej uznał, że skarżąca nie zakwestionowała ani warunków zwolnienia majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu określonych w art. 13 § 3 dekretu z 1946 r., ani zasady przechodzenia własności na rzecz Skarbu Państwa, o której mowa w art. 13 § 4 dekretu z 1946 r. To znaczy, że zarzuty skarżącej nie są skierowane względem treści wskazanych w skardze przepisów. Trybunał nie znalazł w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej żadnych argumentów wskazujący ch na to, że określone w art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. warunki umożliwiające zwolnienie majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu naruszają konstytucyjne prawo własności i dziedziczenia. Trybunał Konstytucyjny ustalił, że skarżąca upatruje naruszenia prawa wł asności, a w konsekwencji również prawa dziedziczenia, w tym, że sądy powszechne nie zwolniły spod zajęcia majątku po jej zmarłych rodzicach i orzekły jego przejście na rzecz Skarbu Pań- stwa. Wynika z tego wyraźnie, że skarżąca zakwestionowała prawidłowość zastosowania wskazanych przepisów dekretu z 1946 r., a nie ich treść. Skarżąca stwierdziła bowiem, że przesłanki zwolnienia majątku jej zmarłych rodziców spod zajęcia nie były badane, a Sąd Powia towy w K. wydał p ostanowienie (z 1964 r.), które jej zdaniem miało charakter wyłącz- nie techniczny, służący legitymizowaniu działań Miejskiej Rady Narodowej przy ujawnianiu w księgach wieczystych Skarb u Państwa jako właściciela (s. 8 uzasadnienia). Uchybieni em Sądu Powiatowego w K. było też niezawiadomienie jej o toc zącej się sprawie. Ponadto zdaniem skarżącej, działania organów państwa , i to zarówno władzy ustawo- dawczej, jak i władzy sądowniczej, doprowadziły do nieusuwalnej sprzeczności, ponieważ pomimo nabycia przez nią własności nieruchomości organy sądowe orzekły przepadek tejże nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Trybunału, zarzut braku regulacji, umożliwiającej zwrot majątku, niebędą- cego od ponad siedemdziesięci u lat w posiadaniu spadkobiercy i do którego ustanowione zo- OTK ZU A/2017 SK 18/16 poz. 37 9 stały prawa majątkowe na rzecz osób trzecich, nie pozostają w związku z materią regulowaną w tym przepisie. Żądanie przez skarżącą uzupełnienia art. 13 § 3 dekretu z 1946 r. o regulację odmienną od przedmiotu jego normowania nie mieści się w kognicji Trybunału. 3.2.3. Trybunał przypomni ał, że ocena wykładni i st osowania prawa przez sądy nie le- ży w jego kompetencji i nie może stanowić przedmiotu postępowania przed Trybunałem. Trybunał wielokrotnie wypowiadał się w swoim orzecznictwie na temat niedopuszczalności skargi konstytucyjnej jako skargi na stosowanie prawa, a nie na przepis. Przedmiotem kontro- li Trybunału Konstytucyjnego nie są zatem akty stosowania prawa, a więc orzeczenia lub ostateczne decyzje zapadłe w indywidualnych sprawach skarżących, ale akty normatywne, na podstawie któryc h rozstrzygnięcia te zostały wydane. W wyroku z 17 listopada 2009 r. , sygn. SK 64/08, czytamy: „skarga konstytucyjna nie może być skargą na stosowanie prawa. Jej celem nie jest ocena prawidłowości ustaleń sądów (np. związanych ze stanem faktycznym) ani ko ntrola sposobu wykładni obowiązujących przepisów przez organy orzekają ce w indywidualnych sprawach” ( OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 148) . Trybunał stwierdzał, że do jego kognicji „nie należy więc rozpatrywanie zarzutów do- tyczących wykładni dokonanej przez sąd , ani zarzutów błędnej subsumcji stanu faktycznego dokonanej w wyroku , czy też wadliwości kierunku argumentacji wykorzystanej w ostatecz- nym orzeczeniu” ( postanowienie z 7 maja 2013 r., sygn. SK 31/12, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 46). 4. Podsumowując, Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie można wykazać związku między ostatecznym orzeczen iem Sądu Okręgowego w K. z 2015 r. a naruszeniem konstytu- cyjnych wolności i praw skarżącej. Argumenty przedstawione w niniejszej skardze konstytu- cyjnej o dnoszą się do stosowania i wykładni prawa przez sądy. W związku z tym postępowa- nie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.