SK 103/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 15 kwietnia 2025 r. Pozycja 36 POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 202 5 r. Sygn. akt SK 103/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Krystyna Pawłowicz Jarosław Wyrembak Andrzej Zielonacki , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2025 r. , skarg i konstytucyjn ej R .S. o zbadanie zgodności: art. 81 § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534) w części dotyczącej odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 ustawy – Ko - deks postępowania karnego w zakresie , w jakim ogranicza możliwość sądowej weryfikacji wydanych rozstrzygnięć przez uniemożliwienie poddania go kontroli instancyjnej , stosowanego odpowiednio na zasadzie art. 1 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53), z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło większością głosów . U Z A S A D N I E N I E I 1. 7 czerwca 2021 r. skarżący wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że art. 81 § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534; dalej : k.p.k.) , w części dotyczącej odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 k.p.k. , w zakresie , w jakim ogranicza on możliwość sądowej weryfikacji wydanych rozstrzygnięć , stosowany odpowiednio na zasadzie art. 1 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53 , da l ej: k.k.w. ) , jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji, p rzez uniemożliwienie poddania go kontroli instancyjnej. OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 2 W ocenie skarżącego, zakwestionowany przepis stanowił podstawę prawną postano- wienia Sądu Okręgowego o utrzymaniu w mocy zarządzenia sędziego Sądu Okręgowego, którym odmówiono skarżącemu wyznaczenia obrońcy z urzędu. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: skarżący odbywa karę pozbawie- nia wolności. 29 maja 2020 r. złożył na podstawie art. 7 § 3 w zw iązku z art. 7 § 1 k.k.w. skargę na decyzję dyrektora Aresztu Śledczego, z którą s karżący zapoznał się 28 maja 2020 r. i w której odmówiono mu doręczenia trzech wcześniejszych decyzji tego organu wraz z pi- semnymi uzasadnieniami dotyczącymi odmowy skserowania dokumentów. Zdaniem s karżącego , okazane mu decyzje dyrektora Aresztu Śledczego ni e zawierały wymaganych prawem uzasadnień. Ponadto s karżący wniósł o ustanowienie obrońcy z urzędu. Zarządzeniem sędziego Sądu Okręgowego z 28 lipca 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [ … ] odmówiono skarżącemu wyznaczenia obrońcy z urzędu, gdyż uznano, ż e nie zachodzi żadna z przesłanek przewidzianych w art. 8 § 2 k.k.w. Sąd stwierdził też , ż e materia sprawy nie jest skomplikowana, a s karżący samodzielnie sporządził i złożył skargę w przed- miotowej sprawie. Na powyższe zarządzenie s karżący złożył zażalenie , w którym podniósł , ż e zaskarżone orzeczenie nie uwzględnia jego sytuacji materialnej, tj. braku środków finan- sowych umożliwiających skorzystanie z obrońcy z wyboru, która wykazana została stosow- nym oświadczeniem majątkowym . Ponadto wskazał, że art. 78 § 1 k.p.k. nie przewiduje od- mowy ustanowienia obrońcy z powodu nieskomplikowanego charakteru sprawy. Postanowieniem z 14 września 2020 r. Sąd Okręgowy nie uwzględnił zażalenia i po- wtórzył wcześniejszą argumentację o braku zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 8 § 2 k.k.w. Sąd wskazał też , ż e nie ma podstaw do uznania, by ustanowienie obrońcy z urzędu w postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 7 k.k.w. było konieczne i niezbędne ze względu na zaistnienie okoliczności utrudniających s karżącemu obronę. Sąd podkreślił, że warunkiem wyznaczenia obrońcy z urzędu na zasadach ogólnych ustalonych w art. 78 § 1 k.p.k. jest to, by należycie wykazane zostało, że skazany nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata z wyboru bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie lub ro- dziny. Zdaniem s ądu , sam o wystąpieni e niedostatku finansowego nie jest równoznaczn e z konieczności ą ustanowienia obrońcy z urzędu. Zdaniem s ądu , s karżący jako autor kilkudziesięciu skarg, w których przytacza podsta- wy prawne, opinie popierające jego stanowisko, a także dyrektywy i konwencje prawa euro- pejskiego, a także orzecznictwo , nie może zostać uznany za osob ę nieporadn ą , która nie ro- zumie znaczenia określonych decyzji procesowych czy nie jest świadoma , jakie czynności należy podjąć w cel u reprezentowania swoich interesów. W takim stanie rzeczy udział obroń- cy w postępowaniu skargowym ograniczyłby się, zdaniem s ądu, wyłącznie do ponowienia czynności s karżącego oraz powtórzenia jego argumentacji. W posiedzeniu s ądu s karżący nie uczestniczył . N ie był również na nie wzywany. P ostanowienie Sądu Okręgowego z 14 września 2020 r., wydane w sprawie o sygn. akt [ … ] , ze względu na brzmienie art. 8 1 § 1 a k.p.k, nie podlegało zaskarżeniu. E wentualne zło- żenie przez s karżącego ponownego wniosku zawierającego wskazane argumenty i stwierdza- jącego brak możliwości pokrycia kosztów obrony z wyboru zgodnie z brzmieniem art. 8 1 § 1 b k.p.k. skutkowałoby pozostawieniem go bez rozpoznania. Skarżący podkreślił, że w wyniku zastosowania zaskarżonego przepisu naruszone zostały jego konstytucyjne prawa określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw iązku z art. 42 ust. 2 Konstytucji ( prawo do rzetelnego, sprawiedliwego, niezależnego i bezstronnego proce- su i w konsekwencji też rozpoznania sprawy, a także zasada prawa do obrony na każdym eta- pie postępowania ) oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji wyrażający zasadę dwuinstancyjności po- stępowania sądowego. Uzasadniając zarzut niekonstytucyjności normy wskazanej jako przedmiot kontroli w skardze konstytucyjnej, skarżący wyjaśnił, że z godnie z art. 8 § 1 k.k.w. w postępowaniu OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 3 wykonawczym skazany może korzystać z pomocy obrońcy ustanowionego w tym postępo- waniu. W art. 8 § 2 k.k.w. określono przypadki tzw. obrony obowiązkowej, która obejmuje wyłącznie obronę przed sądem. Obowiązkowe jest tu tylko posiadanie obrońcy, czyli tzw. obrona formalna. Prowadzenie postępowania, mimo że skazany nie ma obrońcy w wypadkach określonych w tym przepisie, stanowi bezwzględny powód uchylenia zapadłego orzeczenia. Ustanowienie obrońcy w postępowaniu wykonawczym następuje zatem przez udzielenie konkretnemu adwokatowi upoważnienia do obrony w tym postępowaniu. Skazany, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby wyznaczono mu obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędne- go utrzymania siebie i rodziny (art. 78 § 1 k.p.k. w zw iązku z art. 1 § 2 k.k.w.). Zdaniem skar- żącego, zgodnie ze wskazanym rozwiązaniem prawnym, ustanowienie obrońcy z urzędu mo- że dotyczyć tylko spraw toczących się przed sądem i tylko w związku z konkretnym postę- powaniem incydentalnym. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnic- twa obywatelskiego. Art. 78 § 1 k.p.k. stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyzna- czenia obrońcy z urzędu w celu dokonania określonej czynności procesowej (art. 78 § 1 a k.p.k.). To znaczy, że art. 78 § 1 i 1 a k.p.k. odnosi się do wyznaczenia obrońcy z urzędu , gdy oskarżony (w stadium jurysdykcyjnym), a podejrzany (w stadium przygotowawczym) nie ustanowił obrońcy (nie wybrał obrońcy) z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów obro- ny i zwraca się z żądaniem (wnioskiem) do właściwego organu o jego wyznaczenie. Przepis ten przewiduje wyłącznie trzy przesłanki wyznaczenia obrońcy z urzędu: 1) brak obrońcy z wyboru; 2) stan majątkowy oskarżonego wskazujący, że oskarżony nie jest w stanie ponieść kosztów obrony; 3) wystąpienie oskarżonego do właściwego organu z żądaniem (wnioskiem) o wyznaczenie obrońcy z urzędu. D la wyznaczenia obrońcy z urzędu wymaga ne jest zatem jedynie należyte wykazani e przez skazanego, że z przyczyn finansowych nie jest w stanie ponieść kosztów obrony. Prawo do korzystania z obrony z urzędu nie może być uzależniane od wagi sprawy czy też od stopnia jej skomplikowania. Skarżący podkreślił, że n a ocenę sytuacji majątkowej oskarżonego nie powinny wpływać takie okoliczności jak nieskomplikowany charakter sprawy. Tymczasem dalsze przepisy regulujące kwestie związane z ustanawianiem obrońcy z urzędu (art. 8 § 2 pkt 5 k . k.w . oraz jego odpowiednik art. 79 § 2 k.p.k.) stanowią podstawę, wykorzystywaną przez s ądy rozpoznające wnioski w tym zakresie, wydawania rozstrzygnięć negatywnych w oparciu o dodatkowe, nieznajdujące oparcia w przepisach prawa, przesłanki, takie jak zaradność wnioskującego czy ilość sporządzonych dotychczas przez niego pism procesowych. Powyż- sze okoliczności , zdaniem s karżącego, ma ją szczególne znaczenie w postępowaniach skargo- wych prowadzonych w trybie przewidzianym w art. 7 k . k.w., gdzie co do zasady skazany nie bierze udziału w posiedzeniu s ądu rozpoznającym taki środek. Skarga, z uwagi na przewi- dziany krótki termin jej sporządzenia oraz znacznie ograniczony zakres przesłanek uzasadnia- jących jej złożenie , niejednokrotnie wymaga udziału profesjonalnego obrońcy, który zgodnie z brzmieniem art. 22 k . k.w. może wziąć udział w posiedzeniu s ądu rozpoznającego skargę. Skarżący zwrócił uwagę , że przepisy regulujące kwestie związane z ustanawianiem obrońcy z urzędu również w postępowaniu wykonawczym muszą spełniać standardy w zakre- sie realizacji zasady prawa do obrony wynikające z Konstytucji i prawa międzynarodowego. Skarżący omówił znaczenie prawa do obrony w kontekście prawa do sądu i sprawiedliwości proceduralnej , opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Wyjaśnił też cha- rakter zasady dwuinstancyjności postępowania. Skarżący przypomniał , że Trybunał Konstytucyjny zajmował się w przeszłości pro- blemem konstytucyjności art. 81 k.p.k., lecz jedynie w zakresie , w jakim nie przewidywał on w ogóle sądowej kontroli zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego, który złożył wniosek w trybie art. 78 § 1 k.p.k. Odniósł się d o wyroku OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 4 z 8 października 2013 r. , sygn. K 30 /11, w którym TK orzekł, że art. 81 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego, który złożył wniosek w trybie art. 78 § 1 k.p.k. , jest nie- zgodny z art. 42 ust. 2 w zw iązku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji. Zdaniem s karżącego , wprowadzone w wyniku przywołanego wyroku regulacje prawne (dodanie 17 września 2015 r. skarżonego w niniejszej skardze przepisu, tj. art. 8 1 § 1 a k.p.k.) nie są wystarczające do prawidłowego zapewnienia praw i wolności, a w szczególności do pełnej realizacji prawa do obrony , prawa do s ądu oraz zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego . To znaczy, że zostało naruszone jego prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieu- zasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, wyrażające się w przysługującym mu prawie do odpowiedniego ukształtowania procedury odwoławczej, zgodnie z wymogami tzw. sprawiedliwości proceduralnej, która nierozerwalnie wiąże się z prawem do niezamykania drogi sądowej oraz z prawem do zaskarżania decyzji wydanych przez właściwy organ do sądu wyższej instancji, gdyż tylko taka forma odwołania daje realną możliwość zapobiegani a dowolności wydawanych rozstrzygnięć w tak ważnej materii, jaką jest realizacja prawa do obrony. W ocenie skarżącego, o becnie istniejący sposób zaskarżania decyzji w przedmiocie odmowy ustanowienia obrońcy z urzędu stronie, która złożyła wniosek na zasadach określo- nych w art. 78 k.p.k. stwarza jedynie iluzoryczność prawa do zaskarżenia, ponieważ nadzór sądowy realizowany jest wobec tego samego organu sądowego. P rzy wydawaniu rozstrzy- gnięć w tym zakresie istnieje uznaniowoś ć tego organu, która również powinna podlegać nad- zorowi sądu wyższej instancji. Tymczasem postanowienia wydawane przez sąd penitencjarny stanowiące rozstrzy- gnięcie złożonego wniosku o ustanowienie obrońcy lub zażalenia nie mogą być, pomimo swojej doniosłości i istotnych skutków, jakie wywołują, przedmiotem zażalenia rozpoznawa- nego przez sąd wyższej instancji. Zdaniem skarżącego, o rzekanie przez sądy o konstytucyj- nych prawach i wolnościach jednostek w dwuinstancyjnym postępowani u w zasadzie zostało wyłączone w art. 8 1 § 1 a k.p.k. Sam o wprowadzeni e możliwości zaskarżenia zarządzenia w tym zakresie nie jest wystarczającym sposobem regulacji zagadnienia. Wprowadzona pro- cedura, która pozbawia możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu do wyższej instancji , nie spełnia kryteriów sprawiedliwego i rzetelnego procesu sądowego. Zdaniem s karżącego, zarówno zarządzenie prezesa sądu, jak i postanowienie wyda- wane przez sąd ingerują bezpośrednio w konstytucyjnie chronione prawo do obrony. Pozo- stawienie do uregulowania przez ustawodawcę zasad korzystania z obrońcy z urzędu nie oznacza całkowitej swobody kształtowania przesłanek przyznania stronie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Ustawodawca powinien zatem ukształtować skuteczną procedu- rę wyznaczania obrońcy z urzędu tak, aby urzeczywistnić treści wynikające z art. 42 ust. 2 Konstytucji. B rak kontroli instancyjnej wspomnianych rozstrzygnięć nie może być zaakcep- towany w kontekście konstytucyjnego standardu instancyjności. N aruszenie wyżej opisanych praw s karżącego dotyczyło bezpośrednio jego osoby oraz wiąże się bezpośrednio z zastoso- waniem zaskarżonych regulacji prawnych, a nie innych norm prawnych . 2. Pismem z 16 grudnia 2022 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. 3 . Pismem z 3 kwietnia 2023 r. Prokurator Generalny wystąpił o umorzenie postępo- wania. Wyjaśnił, że oceniana skarga konstytucyjna nie może być przedmiotem merytoryczne- go rozstrzygnięcia . W sprawie nie istnieje merytoryczny związek między zakwestionowaną treścią normy prawnej a podjętym w sprawie rozstrzygnięciem oraz zarzucanym temu roz- OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 5 strzygnięciu naruszeniem praw lub wolności konstytucyjnych. Skarga nie spełnia również wymogów formalnych , gdyż nie zawiera szczegółowego przedstawienia stanu faktycznego, którego dotyczy. Nie uzasadniono zarzutu niezgodności zastosowanej w sprawie normy prawnej ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami s karżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na poparcie tego zarzutu. Nie wykazan o, że doszło do naruszenia określonych w Konstytucji wolności lub praw skarżącego, ani że to zakwestionowana norma stanowi źró- dło naruszenia tych wolności lub praw. Prokurator Generalny stwierdził, że zarówno petitum skargi, jak i jej uzasadnienie opierają się na zarzucie, że nie można uznać za rzetelny i sprawiedliwy proces u , w którym skazany pozbawiony jest możliwości zaskarżenia zarządzenia sądu o odmow ie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu do sądu wyższej instancji, lecz jego zażalenie rozpoznawane jest przez ten sam s ąd. Tymczasem w sprawie s karżącego to nie „ten sam sąd ” rozpoznawał zaża- lenie. Z godnie z art. 8 1 § 1 a k.p.k., na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowie- nie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy – zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu. W niniejszej sprawie przedmiotem zażalenia s karżącego było zarządzenie upoważnio- nego sędziego, a nie postanowienie sądu. Na takie zarządzenie zażalenie przysługuje do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a nie do innego równorzędnego składu tego sądu. Prokurator Generalny wskazał też, że w postępowaniu karnym sąd nie wydaje zarzą- dzeń . T o znaczy, że cała argumentacja s karżącego jest chybiona, gdyż „sąd właściwy do roz- poznania sprawy ” to inny organ niż prezes sądu lub upoważniony sędzia . Nie jest to również „ten sam sąd ” . W ocenie Prokuratora Generalnego, norma o treści zakwestionowanej przez s karżącego nie stanowiła podstawy orzeczenia w sprawie s karżącego i nie stanowiła źródła naruszenia jego wolności lub praw. Prokurator Generalny dodał, że s karga nie zawiera dostatecznie szczegółowego przed- stawienia stanu faktycznego. Z treści skargi nie można jednoznacznie odczytać, jaki był przedmiot pierwotnego postępowania, w ramach którego złożono zażalenie, co uniemożliwia merytoryczną ocenę skargi. U zasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanej normy z normami wyższego rzędu jest niezwykle lakoniczne i zawiera się w twierdzeniach s karżą- cego, że istniejący kształt procedury zażaleniowej z art. 8 1 k.p.k. narusza wskazane w petitum wzorce kontroli wbrew jednolitemu stanowisku TK i piśmiennictwa w tym zakresie. Skarżący nie powołał zatem argumentów o niezgodności przedmiotu kontroli z wzorcami kontroli ani dowodów na poparcie tych zarzutów . Nie jest bowiem uzasadnieniem zarzutu jego parafraza, poparta oderwanymi od okoliczności sprawy cytatami z orzecznictwa. W uzasadnieniu skargi w istocie jedynie powtórzono treść zarzutu. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. 7 czerwca 2021 r. skarżący zakwestionował przed Trybunał em Konstytucyjn ym konstytucyjność art. 81 § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 202 5 r. poz. 46 ; dalej : k.p.k.) , stosowan ego odpowiednio w postępowaniu wyko- nawczym , w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie art. 78 § 1 k.p.k., w zakresie , w jakim ogranicza możliwość sądowej wery- fikacji wydanych rozstrzygnięć przez uniemożliwienie poddania go kontroli instancyjnej . Zgodnie z art. 81 § 1a k.p.k. „ Na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowie- nie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy – zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu ” . Z kolei art. 78 § 1 k.p.k. stanowi, że „ Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, mo- OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 6 że żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżo- nego z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o któ- rych mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1534) ” . 2. Wobec tego, że nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu nie przesądza o do- puszczalności orzekania w danej sprawie , Trybunał Konstytucyjny zbadał , czy nie zachodzi ujemna przesłanka wydania wyroku, skutkująca obligatoryjnym umorzeniem postępowania (zob. np. postanowienia TK z: 19 października 2010 r., sygn. SK 8/09, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 94; 18 czerwca 2013 r., sygn. SK 1/12, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 70; 26 maja 2015 r., sygn. SK 6/13, OTK ZU nr 5/A/2015, poz. 76; 11 października 2017 r., sygn. K 14/16, OTK ZU A / 201 7 , poz. 69; 1 0 lipca 2018 r., sygn. SK 5/17, OTK ZU A / 2018, poz. 46 ; 3 grudnia 2019 r., sygn. SK 19/18, OTK ZU A / 2019, poz. 69 ; 20 grudnia 2022 r., sygn. SK 16/22, OTK ZU A/2023, poz. 16). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, k ażdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady wnie- sienia skargi konstytucyjnej określa ustaw a z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Wymogi for- malne pisma procesowego, jakim jest skarga, określa art. 53 tej ustawy. S kargę konstytucyjną może wnieść jedynie podmiot, który jest objęty ochroną wynika- jącą z wolności i praw konstytucyjnych. Ustrojodawca, przyjmując wąski model skargi kon- stytucyjnej, przesądził o tym, że przedmiotem skargi mogą być ustawa lub inny akt norma- tywny (albo jego części, tj. przepisy i normy prawne), w oparciu o które sąd albo organ admi- nistracji publicznej orzekł ostatecznie o prawach lub obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Skarga konstytucyjna nie może być zatem środkiem weryfikacji ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie skarżącego . W szczególności nie może być środkiem weryfikacji sposobu zastosowania określonych norm przez te organy w konkretnej sprawie. Przyjęcie innego założenia uczyniłoby Trybunał sąd em w rozumieniu Konstytucji. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z istotą tej instytucji, wynikającą z Konstytucji, która wyraźnie odróżnia w ramach władzy sądowniczej sądy i trybunały i przypisuje im różne znaczenia (zob. wyrok TK z 24 listopada 2021 r., sygn. K 6 /21 , OTK ZU A/2022, poz. 9 ). Wobec tego należy przypomnieć, że niedopuszczalna jest skarga konstytucyjna na stosowanie prawa, czyli skarga, której zarzuty dotyczą nieprawidłowej subsumcji dokonanej przez sąd czy też wadli- wości argumentacji sformułowanej w ostatecznym orzeczeniu . Skarga konstytucyjna jest środkiem subsydiarnym, co przejawia się w tym, że można ją wnieść dopiero po wyczerpaniu zwykłej drogi prawnej (skarga jest składana w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem wydanym przez właściwy organ w oparciu o kwestionowane normy prawne). Skarga może dotyczyć jedynie naruszenia konstytucyjnych wolności i praw, a to znaczy, że skarżący , składając skargę , musi uprawdopodobnić to naruszenie i wskazać jako wzorzec kontroli konkretne przepisy konstytucyjne dotyczące swoich wolności i praw. W związku z tym zarzut skargi musi polegać na wskazaniu, w jaki sposób normy, na podstawie których zostało wydane ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie skarżącego, narusza- ją konstytucyjne przepisy o prawach człowieka. W przeciwieństwie do pytania prawnego ani przepisy konstytucyjne, ani ustawowe nie wymagają, by wykazać związek między ewentualnym rozstrzygnięciem Trybunału Konstytu- OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 7 cyjnego a dalszym losem sprawy skarżącego. P ostępowani e zainicjowane skargą konstytucyj- ną jest bowiem, jak inne postępowania przed TK, prowadzone w interesie publicznym i ma na celu realizację zasady konstytucjonalizmu i zapewnienie hierarchicznej zgodności prawa. Możliwość zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji po wyroku TK o niekonstytucyj- ności jest pośrednią konsekwencją działalności orzeczniczej Trybunału. Należy podkreślić, że z instytucji, o której mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji, można skorzystać nie tylko w wy- padku wyroków wydanych w ramach postępowań zainicjowanych skargami konstytucyjnymi. Dopuszczalność skargi konstytucyjnej nie może być zatem uzależniona od powodzenia sko- rzystania przez skarżącego z możliwości wznowienia postępowania. W takim wypadku do- puszczalne byłyby bowiem tylko skargi konstytucyjne, w których Trybunał Konstytucyjny orzekałby o niezgodności danej normy z konstytucyjnymi wolnościami i prawami. Takie uję- cie stanowiłoby zaś niedopuszczalne zawężenie instytucji skargi konstytucyjnej, której istota wynika z Konstytucji. 3 . Analizując dopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej w niniejszej sprawie, Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że w postanowieniu z 9 paź- dziernika 2024 r. , sygn. SK 105/22 ( OTK ZU A/2024, poz. 91 ), Trybunał rozpoznawał skargę konstytucyjną w sprawie zgodności „ art. 81 § 1a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.), « w przedmiocie odmowy wyzna- czenia obrońcy z urzędu przez stronę, która złożyła wniosek w trybie przepisu art. 78 § 1 k.p.k., w zakresie w jakim ogranicza on możliwość sądowej weryfikacji wydanych rozstrzy- gnięć poprzez uniemożliwienie poddania go kontroli instancyjnej » , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji ” i umorzył postępowanie ze względu na nie- dopuszczalność wydania wyroku . Sprawa została zainicjowana przez tego samego skarżącego i dotyczyła tej samej normy prawnej w podobnym stanie faktycznym. W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu Trybunał Konstytucyjny zwrócił w szcze- gólności uwagę na nieprawidłowość powołania jako wzorca kontroli art. 176 ust. 1 Konstytu- cji . Stwierdził, że nie wyraża on wolności i praw konstytucyjnych. S karżący nie wykazał, jakie konstytucyjne prawa lub wolności – niepodlegające ochronie na podstawie art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji – miałyby wynikać z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Trybu- nał Konstytucyjny wyjaśnił też, że „ t reść skargi uniemożliwia także merytoryczne rozpozna- nie zarzutu niezgodności art. 81 § 1a k.p.k. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 Konsty- tucji, ze względu na brak należytego uzasadnienia wskazanego zarzutu. Lektura skargi dowo- dzi, że skarżący nie wykazał, w jaki sposób przyjęty przez ustawodawcę w art. 81 § 1a k.p.k. model zaskarżania decyzji procesowej o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu ma pozo- stawać w sprzeczności z konstytucyjnym prawem do sądu oraz konstytucyjnym prawem do obrony, a nie jest rolą Trybunału poszukiwać takiego uzasadnienia ex officio ” . Ponadto Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że zgodnie z dotychczasowym orzecz- nictwem „ przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana po- wierzchownie i instrumentalnie. Skarżący powinien wskazać, jakie konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone kwestionowaną regulacją, a także opisać sposób tego naruszenia. Argumenty muszą odnosić się do problemu niezgodności zachodzącej między regulacjami stanowiącymi przedmiot skargi konstytucyjnej oraz tymi, które określone są w niej jako wzorce kontroli. Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że nie wystarczy, iż skarżący wskaże określone kwestionowane przepisy oraz przepisy konstytucyjne, z którymi są one, w jego opinii, niezgodne. Musi także wyjaśnić, na czym owa niezgodność polega. Jest to przesłanka konieczna do uznania dopuszczalności skargi konstytucyjnej ” (zob. zamiast wielu postano- wienie TK o sygn. SK 105/22 ). OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 8 Biorąc pod uwagę powyższe oraz własną analizę, Trybunał Konstytucyjny uznał, że orzekanie w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne. Argumentacja TK z uzasadnienia o sygn. SK 105/22 jest aktualna dla analizowanej sprawy. Ponadto Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że z uzasadnienia skargi konstytu- cyjnej wynika, iż skarżący kwestionuje przede wszystkim obecny model normatywny zażale- nia na decyzję procesową o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu wyko- nawczym. Został on wprowadzony do k.p.k. w wyniku wykonania wyroku Trybunału Konsty- tucyjnego z 8 października 2013 r. (sygn. K 30/11, OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 98), w którym Trybunał orzekł, że „[a]rt. 81 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego, który złożył wniosek w trybie art. 78 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego, jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. Zarzuty odnoszą się też do sposobu stosowania przepisów dotyczących wyżej wskazanych zażaleń, ich racjonalności i zasadności. Tymczasem należy podkreślić, że skarga konstytucyj- na nie może dotyczyć ani sposobu zastosowania określonych przepisów wobec skarżącego przez organ wydający rozstrzygnięcie, ani nie może mieć formy postulatów legislacyjnych w celu znalezienia optymalnego rozwiązania prawnego. Mając na względzie powyżej wskazane okoliczności, Trybunał Konstytucyjny posta- nowił jak w sentencji. Zdanie odrębne sędziego TK Andrzeja Zielonackiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 11 marca 202 5 r., sygn. akt SK 103 / 22 Na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK ) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 11 mar- ca 2025 r. (sygn. SK 103 / 22 ) oraz do jego uzasadnienia . I W mojej ocenie należało merytorycznie rozpoznać skargę konstytucyjną oraz wydać wyrok w przedmiocie postawionego przez skarżącego zarzutu niezgodności art. 81 § 1a usta- wy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534 ; dalej: k.p.k. ) „ w przedmiocie odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu przez stronę, która zło- żyła wniosek w trybie art. 78 § 1 k.p.k., w zakresie w jakim ogranicza on możliwość sądowej weryfikacji wydanych rozstrzygnięć poprzez uniemożliwienie poddania go kontroli instan- cyjnej ” [tak sformułowano zarzut w petitum skargi na jej s. 2 w w. 9 - 12 od góry – uwaga moja A.Z.], z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej . Ponadto uważam, że niniejsza sprawa – stosownie do art. 64 ust. 1 i 2 u.o.t.p.TK – powinna była zostać rozpoznana łącznie z innymi sprawami zainicjowanymi przez skarżące- go, a dotyczącymi tego samego przedmiotu zaskarżenia. OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 9 II 1. Motywy umorzenia postępowania w niniejszej sprawie Trybunał zawarł w dość la- konicznym punkcie 3 części II uzasadnienia postanowienia z 11 marca 2024 r. Stanowisko Trybunału we wskazanym zakresie uważam za błędne. 2. W pierwszej kolejności zwracam uwagę, że kwestia dopuszczalności powołania art. 176 ust. 1 Konstytucji jako wzorca kontroli w sprawach inicjowanych skargą konstytu- cyjną była już przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który uznał dopuszczal- ność powoływania tego przepisu ustawy zasadniczej, mimo że nie jest on zamieszczony w rozdziale II Konstytucji. Statuowana w nim zasada co najmniej dwuinstancyjnego postę- powania sądowego ma bowiem nie tylko charakter ustrojowy, ale również gwarancyjny wo- bec jednostki. I tak – tytułem przykładu – wskazać należy na: 1) wyrok pełnego składu TK z 20 września 2006 r., sygn. SK 63/05 (OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 108), w którym orzeczono, co następuje: „ 1. Art. 174 i art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z 2004 r. Nr 162, poz. 1692, z 2005 r. Nr 94, poz. 788, Nr 169, poz. 1417 i Nr 250, poz. 2118 oraz z 2006 r. Nr 38, poz. 268) są zgodne z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 184 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] Konsty- tucji ”; 2) wyrok TK z 2 października 2006 r., sygn. SK 34/06 (OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118), w którym orzeczono, że „ [ a ] rt. 505 10 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko- deks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78, art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskiej ”; 3) wyrok TK z 31 marca 2009 r., sygn. SK 19/08 (OTK ZU nr 3/A/2009, poz. 29), w którym orzeczono, że „[ a ] rt. 394 1 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ”; 4) wyrok TK z 13 lipca 2009 r., sygn. SK 46/08 (OTK ZU nr 7/A/2009, poz. 109), w którym orzeczono, że „ [ a ] rt. 437 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postę- powania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w części, która zezwala na dokonywanie w postanowieniach wydawanych przez sądy okręgowe zmiany w wyniku rozpatrywania zaża- leń prokuratora na postanowienia sądów rejonowych nieuwzględniające wniosków o zasto- sowanie tymczasowego aresztowania polegające na uwzględnieniu tych wniosków i zastoso- waniu tymczasowego aresztowania, jest zgodny z art. 41 ust. 2 oraz art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ”; 5) wyrok TK z 9 lutego 2010 r., sygn. SK 10/09 (OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 10), w którym orzeczono, że „ [ a ] rt. 394 1 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim – w brzmieniu obo- wiązującym do dnia 21 maja 2009 r. – nie dawał podstaw do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie kosztów procesu zasądzonych po ra z pierwszy przez sąd drugiej instancji, jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] , w związku z art. 45 ust. 1 oraz w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ”; 6) wyrok TK z 22 października 2013 r., sygn. SK 14/13 (OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 100), w którym orzeczono, że „ Art. 394 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 10 możliwości zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji w sprawie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, polegającej na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej: a) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) nie jest niezgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji ”; 7) wyrok TK z 8 maja 2024 r., sygn. SK 59/21 (OTK ZU A/2024, poz. 46), w którym orzeczono, że „ [ a ] rt. 394 2 § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od apelacji wydanego przez sąd drugiej instancji, jest nie- zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2, art. 78, art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ”; 8) wyrok TK z 29 stycznia 2025 r., sygn. SK 87/19 (OTK ZU A/2025, poz. 18), w którym orzeczono, że „ [ a ] rt. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 [podkr. moje – A.Z.] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ”. Ponadto zwracam uwagę, że o dopuszczalności powołania art. 176 ust. 1 Konstytucji jako wzorca kontroli w sprawach skargowych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie w przywołanym wyżej wyroku o sygn. SK 63/05, dlatego kategoryczna wypowiedź Trybunału w niniejszej sprawie w odniesieniu do tego przepisu – jeżeli już w ogó- le – powinna była zostać przedstawiona również w orzeczeniu pełnego składu, stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine u.o.t.p.TK. 3. Nie zgadzam się też ze stwierdzeniem Trybunału, że uzasadnienie skargi konstytu- cyjnej nie spełniało wymogu z art. 53 ust. 1 pkt 3 u . o . t . p . TK. Jest to wprawdzie kwestia ocenna – uzależniona od składu, który rozpatruje konkretną sprawę, co oznacza, że tak samo uzasadniona skarga konstytucyjna dla jednego składu orze- kającego będzie spełniać wymóg ustawowy, a dla innego nie. Pytanie jednak: od którego momentu uzasadnienie będzie „bezwzględnie” czynić zadość art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK? W mojej ocenie Trybunał powinien brać pod uwagę zasadność (trafność) poruszonego przez skarżącego problemu; objętość uzasadnienia jest zaś rzeczą wtórną, która nie powinna ważyć na niekorzyść merytorycznego rozpatrzenia skargi . Uważam, że p rzedstawiony przez skarżącego problem prawn y został należycie wyło- żony w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej na s. 3 - 9. Uzasadnienie skargi zawierało element y konieczn e do jej merytorycznego rozpoznania ; w skazywało bowiem ważny problem prawny i przedstawiało istotne informacje na poparcie wątpliwości konstytucyjnych. Trybunał mógł więc – w oparciu o przedstawioną przez skarżącego argumentację oraz na podstawie art. 68 in principio u . o . t . p . TK , o zasadzie iura novit curia nie wspominając – wydać wyrok w niniej- szej sprawie. 4 . W mojej ocenie nie znajduje żadnego uzasadnienia stwierdzenie Trybunału, że skargę dyskwalifikuje okoliczność, iż „ skarżący kwestionuje przede wszystkim obecny model normatywny zażalenia na decyzję procesową o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu w postępowaniu wykonawczym. Został on wprowadzony do k.p.k. w wyniku wykonania wyro- ku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. (sygn. K 30/11 […] ) ”. Po pierwsze bowiem – Trybunał nie rozwinął jurydycznie tej myśli. Po drugie – sama okoliczność, że ustawodawca wskutek wyroku negatoryjnego Try- bunału Konstytucyjnego co do określonego mechanizmu prawnego wprowadził nową regula- cję, nie świadczy jeszcze, iż kontrola tej ostatniej nie jest dopuszczalna. Wręcz przeciwnie – OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 11 de lege lata Trybunał jak najbardziej ma kognicję do kontroli, czy jego orzeczenia są prawi- dłowo wykonywane (wdrażane) przez prawodawcę. Przyjęcie przeciwnego poglądu podważa- łoby w istocie sens instytucji kontroli konstytucyjności prawa. 5. Za nietrafne uważam twierdzenie Trybunału, że zarzuty skargi odnoszą się „ do spo- sobu stosowania przepisów dotyczących wyżej wskazanych zażaleń, ich racjonalności i za- sadności ”, co w konsekwencji miałoby również dyskwalifikować rozpoznanie merytoryczne sformułowanych przez skarżącego zarzutów. Trybunał zignorował swoje nowsze i – moim zdaniem – w pełni realizujące dyrektywę ochrony praw jednostki z art. 79 ust. 1 Konstytucji orzecznictwo co do przesłanek warunkują- cych merytoryczne rozstrzygnięcie skargi konstytucyjnej w „jednostkowych” przypadkach zastosowania określonej regulacji prawnej. W wyroku z 22 maja 2019 r., sygn. SK 22/16 (OTK ZU A/2019, poz. 48) Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że „[ i ] nstytucja skar- gi konstytucyjnej immanentnie jest [ … ] związana z określonym stanem faktycznym i ostatecz- nym orzeczeniem, rozstrzygającym konkretną sprawę skarżącego. Umorzenie postępowania z powodu niejednolitości orzecznictwa albo możliwości prokonstytucyjnej wykładni zaskarżo- nego przepisu czyni skargę konstytucyjną w znacznym zakresie instytucją dysfunkcjonalną. Nawet jeżeli wykładnia zaskarżonego przepisu jest niejednolita, istnieją co najmniej dwa równorzędne nurty jego interpretacji albo nawet jeżeli przepis można interpretować prokon- stytucyjnie, to punktem wyjścia dla oceny zgodności przepisu z Konstytucją powinien być ten przepis w ujęciu ostatecznego orzeczenia rozstrzygającego sprawę skarżącego. Co więcej, należy tak przyjmować także wtedy, gdy ostateczne orzeczenie w sprawie prezentuje nową, zupełnie nieznaną interpretację przepisu, odbiegającą od utrwalonej i jednolitej wykładni. Konstatacja, że sąd mógł przyjąć za swoją powszechnie akceptowaną wykładnię, a w związku z tym postępowanie należy umorzyć, daje skarżącemu co najwyżej satysfakcję w sferze symbo- licznej. Skarga konstytucyjna z założenia ma być natomiast instytucją gwarantującą wymierną ochronę praw i wolności konstytucyjnych. Wykładnia przepisu, nawet powszechnie akcepto- wana i jednolita, w zasadzie nigdy nie jest jedyną możliwą. Syntetyczna redakcja przepisów prawa daje interpretatorowi często znaczną swobodę w określaniu ich znaczenia. Trybunał nie kontroluje wykładni przepisów, ale same przepisy, których potencjał znaczeniowy może wykraczać poza ustalone w judykaturze i doktrynie kanony. Kontroli zgodności z Konstytucją wszczętej skargą konstytucyjną, w konkretnej sprawie, rozstrzygniętej konkretnym orzecze- niem, podlega, z natury skargi konstytucyjnej, przepis w rozumieniu przedstawionym w osta- tecznym orzeczeniu ”. Stanowisko powyższe zostało podtrzymane w wyrokach TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20 (OTK ZU A/2021, poz. 2) , 30 czerwca 2021 r., sygn. SK 37/19 (OTK ZU A/2021, poz. 54), 7 czerwca 2022 r., sygn. SK 68/19 (OTK ZU A/2022, poz. 34), 22 czerwca 2022 r., sygn. SK 3/20 (OTK ZU A/2022, poz. 46) oraz 23 października 2024 r., sygn. SK 58/22 (OTK ZU A/2024, poz. 96) . W tym kontekście, zważywszy na treść i funkcję art. 79 ust. 1 Konstytucji, można uznać, że dopuszczalna jest skarga konstytucyjna, w której zarzuty kieruje się choćby wprost wobec zastosowanej wykładni zaskarżonego przedmiotu kontroli, a także wobec zarówno jednej z kilku równorzędnych, jak i odosobnionej interpretacji przepisu. Taka skarga jest bo- wiem w istocie skargą na przepis w określonym, zarzucanym znaczeniu . III Podsumowując, Trybunał – niestety, po raz kolejny – pobieżnie podszedł do przedło- żon ego mu zagadnie nia prawn ego i pod nieprzekonującym pretekstem formalnym uchylił się od zajęcia merytorycznego stanowiska , umarzając postępowania z powodu niedopuszczalno- OTK ZU A/2025 SK 103/22 poz. 36 12 ści wydania wyroku . Budzi to mój kategoryczny sprzeciw, gdyż jest to podkopywanie zaufa- nia jednostek do instytucji skargi konstytucyjnej . Z powyższych przyczyn zdecydowałem się na zgłoszenie zdania odrębnego.