K 7/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 10 listopada 2020 r. Pozycja 55 POSTANOWIENIE z dnia 7 paź dziernika 20 20 r. Sygn. akt K 7 /1 9 Trybunał Konstytucyjny w składzie: J ulia Przyłębska – przewodniczący Zbign iew Jędrzejewski Krystyna Pawłowicz Bartłomiej Sochański Wojci e ch Sych – spraw ozdawca , p o rozpoznaniu, na p osied ze n iu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. , wniosku Rady Gminy Kamiennik o zbadanie zgodności : art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ) w za kresie, w j akim prz ewid uje wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , nadających nowe brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze z m.) oraz art . 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwe stycjach w zakresie el ektrowni wiatrowych (Dz. U. poz. 961, ze zm.) , z art. 2 w związku z art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orz ec zenie z ap adł o jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Rada Gminy Kamiennik (dalej: wnioskodawc a ) sk ierowała 3 września 2018 r. wn i os ek do Tr ybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czer wca 2018 r. o zmianie ustawy o o dnawialnych źródła ch en e rgii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276; dalej: ustawa nowelizująca) w zakresie, w jakim przewiduje wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 ustawy noweli- zującej, nadającyc h nowe brzmienie a rt. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.; dalej: prawo budowlane) oraz OTK ZU A/2020 K 7/19 poz. 55 2 art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz . U. poz. 961, ze zm. ; d alej: ustawa o inwest ycjach), z art. 2 w związku z art. 167 Konsty- tucji. Wniosko dawc a wskaza ł , że art. 17 pkt 2 ustawy no welizującej wprowadził w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. przepisy nadające nowe brzmienie definicjo m budowli i elektr own i w iatrowej, które mają istotne znaczenie dla gmin jako jednostek samorządu tery- tor ialnego, albowiem bezpośrednio determinuj ą wysokość ich dochodów uzyskanych z po- datku od nieruchomości. Wnioskodawc a podn iósł , że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dni a 1 2 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785, ze zm.; dalej: ustawa o podatkach i opła tach lokalnych) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowalne, takie j ak budowle lub ich cz ęś c i związane z prowa- dze niem działalności gospodarczej. Dla potrzeb podatku od nier uchomości za budowlę uznaje się obiekt bu dowlany w rozumieniu przepis ów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także u rządzenie budowlan e w r o zumieniu przepisów pr awa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapew nia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ). Każda zatem zmiana defin icji budowli w pra wie b u dowlanym powoduje zmi anę w zakresie opodatkowania budowli podatkiem od nieruchom ości, który stanowi wyłączny dochód gmin. W następstwie wprowadzenia z mocą wsteczną zmian w definicjach budowli i elektrowni wiatrowej opodatkowaniu po dlega część budowl ana e l ektrowni wiatrowej be z urządzeń technicznych, natomiast przed wprowadzoną zmianą opodatkowaniu podlegała cała elektrownia wiatrowa, tzn. część budowlana wraz z częścią techniczną. Zmiana definicji bu- dowli i definicji elektrowni wiat rowej z mocą wstec zną s p owodowała, że gminy z ostały po- zbawione części swoich dochodów (swojej samodzieln ości finansowej), a ponadto, na mocy wste cznego obowiązywania art. 17 pkt 2 ustawy nowelizującej, zobowiązane są do zwrotu pobranego już podatku od nier uchomości od elekt row ni wiatrowych posadowionych na ich terenie. Wnioskodawc a wskaza ł , że zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecz- nej. Zasada państwa prawneg o mieści w sobie w iel e z asad szczeg ółowych, wśród których wymienić należy zasadę bezpieczeństwa prawnego jednostki, zasadę ochrony interesów w to ku, nakaz zachowania odpowiedniej vacatio legis i przede wszystkim zasadę lex retro non agit oraz zakaz zmiany prawa podatkowego w c ią g u roku podatkowego. Wszystkie zmie- rzają do blokowania tworzenia prawa złej jakoś ci i w ten sposób chronią wolności i pra w a podmiotowe. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą postępowania organó w pra- wodawcz ych, polegającą na zakazie stanowien ia no r m prawnych nakazujących stosować no- wo us tanowione normy do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie. Zasa d a lex retro non agit wyznacza konstytucyjną sytuację prawną nie tylko osób fizycznych, lecz t akże jednostek sam orządu terytorialn ego . Zdaniem wnioskodawc y zakaz zmiany prawa podatkowego w ciągu roku podatkowe- go jes t bezwzględny, a swoboda ustawodawcy w ty m zakresie jest ograniczona przez art. 2 Konstytucji. Swoboda ustawodawcy w zakresie kształt owania treści ustaw podatkowych ogran icz on a jest obowiązkiem przestrzegania reguł do tyczących wymogów drogi ustawodaw- czej, procedury uchwalania ustaw podatkowych or az wymogu szczególnej dbałości legisla- cyjnej podczas stanowienia przepisów prawn ych, aby umo żliwiały one konstr uowanie precy- zyjny ch no r m podatkowych. Swoboda ta jest ograniczon a również nakazem respektowania zasady vacatio legis i zakazem nadawania mocy ws tecznej oraz dokonywania zmian w ciągu roku podatkowego. OTK ZU A/2020 K 7/19 poz. 55 3 W ocenie wnioskodawc y z asada państwa prawnego, a zwłas zcza wynikająca z nie j z a- sada pewności prawa oraz ochrony praw nabytych nakaz uj e , by zmiana prawa dotych czas obowiązującego, która pociąga za sob ą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przep isów przejściowych , a c o naj- mniej odpowiedniej vacatio legis . Ustawodawca może z nich zrezygnować, jeżel i przemawia za tym ważny interes publiczn y, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Sytuacja prawna osób dotknię tych nową regulacją powinna być poddana takim prz epi so m przejścio- wym, by mogły mieć one czas na dokończenie przedsięwzięć podjętych na podstawie wcze- śniejszej reg ulacji, w prze świadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny. Zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w sytuacjach, w k tó- r yc h rozpoczęła one określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów, a koresponduje z nią nakaz zachowania odp owiedniej vacatio legis , który to stanowi jedną z norm składających się na treść zasady demokratycznego państwa prawnego i wynika wp ro s t z zasady zaufania do państwa, a jego celem jest zap ewnienie adresatom prawa cz asu na przy- stosowanie się do zmienionych regulacji i na podjęcie odpowiednich decyzji co do dalszego postępow ania. K westi onowany przepis wprowadza zmian y z mocą wsteczną, co j e st sprzeczne z za- sadą lex retro non agit , a ponadto w sposób bezpośredni zmienia zasady opodatkowania elek- trowni wia trowy ch w trakcie roku podatkowego. Brak jest przy tym w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wartości konstyt ucyjnej, uzasadnia jąc ej naruszenie zasady lex retro non agit . Mimo ż e dopuszczalne są wyjątki od tej zas ady , to bezwzględnie niedopuszczalne jest stanowienie z mocą wsteczną praw a surowszego – lex sever ior retro non agit . Zasada ta jest uwzględnia na przede wszystkim w praw i e k arn ym , ale dotyczy również praw a podatkowe go . Zdaniem wnioskodawc y art. 17 pkt 2 us tawy nowelizującej narusza również wyrażo ną w art. 167 Konstytucji zasadę samodzielności samo rządu terytorialnego, której jednym z ele- mentów składowych jest zasada samodz iel noś ci finansowej. P o w yższa zasada, wyrażona w art. 16 ust. 2 Konstytucji, a następn ie już expressis verbis w art. 165 ust. 2 i art. 167 Kon- stytucji, pozostaje jednym z fundamentów istnienia samorządu terytorialnego. Istotą samo- dzielnoś ci finansowej jest za pew nienie jednostko m samorządu terytorialnego docho dów po- zwalających na realizowani e zadań publicznych tym jednostk om przypi sanych, pozostawienie im swobody kształtowania swoich wydatków (z uwzględnieniem jednak zastrzeżeń ustawo- wych) oraz stworzenie od pow ied nich gwarancji f o r malnych i proceduralnych w tym zakresie. Kwintesencją samodzie lności finansowej jednostek samo rządu ter ytorialnego (w tym gmin jako beneficjentów podatku od nieruchomości) jest art. 167 ust. 3 Konstytucji stwierdza jący, że źródła do cho dów jednoste k samor z ą du terytorialnego są określone w ustawie. Przepis ten, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjneg o, należy rozumieć dwojako. Po pierw- sz e, jako przepis gwarantujący gminom odpowiedni poziom dochodów, pozwalają cy im na realizacj ę k ons tytucyjni e wyzna c z onych zadań oraz zastrzegający formę ustawy dla określa- nia źró deł tych docho dów. Po drugie, pełni on ro lę instrumentalną wobec celu podstawowego, jakim jest zapewnienie jednostce samorządu terytorialnego odpowiedni ch środków finanso- wyc h n a realizację jej z adań. Wnioskodawc a wskaza ł , że działa ł w pełni racjonalnie, uc hwalając sw ój budżet w terminie ustawowym i w zgodzie z obowiązującym wówczas prawem; uwzględni ł dochody z tytułu podatku od nieruchomości, których wyso kość decydowała o ska li planowanych prz e ds ięwzięć. Dochody z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2018 nie zostały określone w budżecie wniosko dawc y jako rezerwa lub lokata. Na ich podstawie zostały zaplanowane konkretne wydatki, w przeważającej mierze i nwestycyjne, znajd ują ce odzwierci edlen ie w wieloletniej prognozie finansowej. Wpływają one także na usta lenie indywidualnego wskaźnika zadłużenia gmin y , mającego kapitalne znaczenie dla jej kondycji finansowej. Sko- ro zasadą jest, że budżety jednostek samor ządu terytorialneg o n ie przewi dują nadw y żk i OTK ZU A/2020 K 7/19 poz. 55 4 b udżetowej , a gromadzone dochody nie stanowią rezerwy ani lo katy, to braki w zakresie do- chodów powodu ją niemożliwość pokrycia przewidywanych wydatków, przede wszystkim związanych z realizacją zadań własnych. W ko nsekwencji, zwłasz cza w przypa dku małyc h g min, na tere nie których zlokalizowane są elektrownie wiatrowe, prowadzi to do pogorszenia jakości życia ich mieszkańców. W ocenie wnioskodawc y powołane zasady konstytucyjne, w tym w szczególności za- sada demokratycz nego państwa prawn ego , z akaz z miany prz e pi sów prawa podatkowego w trakcie trwania roku podatkowego, jak i zasada samodzielności finansowej jednos tek samo- rządu terytorialnego, nakazywały gmin ie podejmowanie działań w zaufaniu do obowiązują- cego stanu prawneg o i w żaden sposób ni e p ozwa lały na prz e wi dywanie, że władza ustawo- dawcza w trakcie roku budżetowego poz bawi gmin ę znacznej części jej dochodów. O ile więc w granicach określonych ustawą, zgodnie z art. 167 ust. 3 Konstytucji, ustawodawca może kształtować wysokość dochodów wła sn y ch gmin, w tym z t ytułu podatku od nieruchomości, o tyle powinien mieć na uwadze również zasadę adekwatności wyrażoną w u st. 1 tego przepi- su. Udział w dochodach publicznych powinien być odpowiedni do przypadających jednost- kom samorz ądu terytorialnego za da ń . Jeżeli zatem n as tępuje obniże nie tych dochodów bez zmniejszenia zadań oraz bez właściwej rekompensaty utr aconych dochod ów, to zasada ta jest zachwiana ze szkodą dla społeczności lokalnej, wobec której samorząd pełni funkcję służeb- ną. 2. Rzecznik Pr aw Ob ywatelskich, w pi śmie z 10 maja 2019 r. (znak: V.511.240. 2019.EG) , poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym post ępowaniu. 3 . Marszałek Sejmu, w piśmie z 1 8 c z er wca 2020 r. ( znak: BAS - WAK - 9 20 / 20 ) , w imien iu Sejmu, wniósł o stwierdzenie, że art . 1 7 pkt 2 ustawy nowelizującej jest zgodny z zasadami: nieretroakcji prawa, ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie pra wa oraz niezmienności p rawa podatkoweg o w trakcie roku podatkowego, wywodzonymi z ar t. 2 Konstytucji w związku z art. 167 u st. 3 Konstytucji. Ponadto Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postę powania w pozost ałym zakresie ze względu na niedopuszczal ność wy dan ia wyroku , ponieważ wnioskodawc a ni e u zasadni ł zar zutu niezgodności kwestionowan ej regulacji z zasadą ochrony praw nabyty ch, zasadą ochrony interesów w toku oraz art. 167 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. Zdaniem Marszałka Sejmu e lektrownie wiatrowe sta nowią ist otny komponent źró dła tzw. zielonej e ne rgii, a redukcja liczby elektrowni wiatrow ych czy ograniczenie inwestyc ji w ich roz wój z całą pewnością nie przyczyni się do uzyskania pożądanego udziału energii ze źr ódeł odnawialnych i może skutkować znaczą cymi k osz tami zwią zanymi z transferem staty- s t y cz nym energii z odnawialnych źródeł energii z państw czł onkowskic h Uni i Europejskiej , któ re mają jej na dwy żkę . Z miana prawa w czerwcu 2018 r. ze skutkiem od 1 stycznia 2 018 r. miała na celu ochronę Skarbu Państ wa przed koniecznością w ypł aty odszkodowań w przy- padku uznania r os zczeń ze strony inwestorów (właścicieli fa rm wiatrowych) z racji na i ch nierówne tr akt owani e pod k ątem podatkowym względem producentów pozostałych od na- wialnych źródeł energii (biogaz, fotowoltaika, hy droenergetyka) . Ż aden z wytwórców w ska- zanych źródeł e n er gii nie był bowiem zobowiązany do płacenia podatków od nieruchomości za urząd zenia techniczne służ ące prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie wytwa- rzania energii ze źródeł odnawialnych. Niezależnie od powy ższ ego, troska o ko nd ycję i utrzymanie o dnawialnych źródeł energii wynika także z za dania płynącego względem władz publ icznyc h z art. 5 Kons tytucji , który przewiduje , że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego roz woju. Marszałek Se jm u podnió sł , że t r udno uznać, i ż wnioskodawca ma rację , twierd ząc, że celem kwestionowanej regula cji by ła nie ochrona jakichkolwiek wartości, ale zmniejszenie OTK ZU A/2020 K 7/19 poz. 55 5 obciążeń publicznoprawnych pewnej grupy przedsiębiorców. Jakkolwiek no welizacja miała n a celu zmniejszeni e konkret n ego rodzaju obciążeń podatkowych, do których doszło w spo- sób nieprzewidziany i które nigdy nie były celem ustawodawcy, to efekt ten nie stanowił celu samego w sobie. Należy go postrzegać raczej jako cel pośr edn i, narzęd zie ochr ony ważniej- szych w ar tości – s wobody prowadzenia działalności gos podarcze j , równości podmiotów wo- bec p rawa (w tym p rzypadku przeds iębiorców prowadzących elektrownie wiatrowe, którzy zostali obciążeni podatkiem nieproporcjonalnie większym ni ż pozosta li produ cenci energii ze ź ró deł odna w ialnych) cz y bezpieczeństwa prawneg o jednos t ki. Wprowadzone ustawą nowelizującą unorm owania skutkują ce zmianą definicji budow- li przywróciły zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości, które obowiązywały pr zed 1 sty cznia 20 17 r., rozstrzygaj ąc tym sam y m liczne wą tpliwości podnoszone prz ez jed- no s tki samorządu t erytorialnego w post ępowan iach p rzed sąda mi administracyjnymi. Z tych względów Marszałek Sejmu uznał , że wbrew twierdzeniom wnioskodawc y , okoliczn ośc i uzasad niające o dstąpienie od zasa dy lex retr o non agit w niniejszej sprawie mo- t ywowane są wartościami aprobowanymi konstytucy jnie. Odnosząc się d o zarzutu naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowio- nego przez nie prawa, Marszałek Sejm u w ska zał, że prace nad projektem ustawy no welizują- c e j , który trafił pod obrady parlame ntu z prze d łożenia rządowego , popr zedzone były szero ko zakrojonymi konsultacjami społecznymi, których początek datowany jest na czerwiec 2017 r. K westionowana regulacja z pr zyc zyn tech nicznych nie m o gł a istnieć na etapie k on sultacji publicznych, te bowiem b yły prowa d zone w 2017 r., kiedy wciąż istniał y real ne szanse na we jście w życie ustawy do końca 2017 r. Skutek retroaktywny nie był zatem wówczas rozwa- żany jako potrzebny. N ie można j ednak uznać, że wprowadzeni e art. 17 p kt 2 ustawy noweli- zującej było dla gmin zask o czeniem. Przepis ten pojawił się na etapi e rządowych pra c legisla- cyjnych . Ok reślenie daty wstecznej stosowania nowych definicji było środkiem do osiągnię- cia zamie rzo nych cel ów w sytuacji, kiedy wejści e w życie c ałego aktu opóźniało się z uwagi na skomplik o wany proces legislacyjny, w tym pro ces uz god nień. Jednos tki samorządu teryto- rialnego, śledząc przebieg prac nad projektem ustawy nowelizującej , mogły uwzględnić w sw oich zał ożeniac h planów budżetowych e wentualn e zmiany , jakie zakładał ów projekt w zakresi e zmiany przedmiot u opodatkowania po datkie m od nieruchomo ści. W ocenie Marszałka Sejmu odstąpienie od zasady ochrony zaufania do państwa i sta- nowionego przez nie p raw a było u zasadnione tymi samymi wart oś ciami ko n stytucyjnymi, które u sprawiedliwiał y odstąpi e nie od zakazu retroaktywności. Pona dto Ma rszał ek Sejmu z auważył, że przyjęcie kwestionowane j regulacji nie ozna- czało automatycznie obowiązku zwrotu inwestorom nad pła conego p odatku od nieruchomości za ok res od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Nadpł a ta , powstała na skutek zapłacenia j ednost ce sa morządu te rytorialnego przez pierwsze miesiące 2018 r . rat uwzględniających opodatkowanie części technicznych elektr own i, mogła zostać przeksięgowana na p oc zet ko- le j nych rat podatku za rok 2018, a naw et przysz ł ych zobowiązań podatkowych inwestor a z ty tułu podatku od nieruchomości w kolejnych latach. W ten sposób jednostki samorządu terytorialnego mogły zachować uzyskane śr odki w s wojej dyspozycji, planując na kolejny rok podatkowy (2019) niższe wydatki , bez kon i eczności poszukiwania środków na z w rot po datku inwestoro m. Jednostki samorządu terytorialnego, które w wyniku kwestionowanej regulacji utraciły część swoich docho dów planowa nych na 2018 r., z uwagi na z mniejsze n ie wpływów z tytułu podatku od nier uchomości (od elektrowni wiatrowych), mogły s korzys tać z instru- men tu korekty do informacji finansowej w perspektywie danych o podstawowych dochodach podatkowych, mających w pły w na wys okość subwencji z budżetu p ań stwa. OTK ZU A/2020 K 7/19 poz. 55 6 4 . Pro kurator Generalny , w piśmie z 2 1 lipca 2 0 20 r. (znak : PK VIII TK 6 2 .20 20 ) , k tó- re w płynęło do Try bunału Konstytucyjnego 2 4 lip ca 2020 r., wniósł o umorzenie post ę powa- nia ze względu na niedopuszczalność orzekania . Po przedst awieniu stanow isk a wn ioskodawc y , kwestionowanych przepi s ó w i orzecz- nictwa T rybu nału Konsty t ucyjnego , P rokurato r Gene ralny ws kazał , że wnioskodawc a uchybi ł obowi ązkowi powołania przekonujących argumentów wskazujących na niezgodność kwe- stionowan ych przepisów z Konsty t ucj ą i z tego powodu zachodzi konieczność umorzenia postępowania . Prokurator Gene ralny zastrzegł jed nak , ż e g dyby Trybun ał Konstytucyjny nie podzielił argumentacji przemawiającej za umorzeniem postę powania w niniejszej spra wie , to jego z da- niem : 1) art. 17 pkt 2 ust awy nowel iz uj ącej w zakre s ie, w jakim przewiduje wejści e w życie – z mocą wsteczną – od 1 s tyczni a 20 18 r. jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 , nadających nowe brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do praw a budowlane go, a także art. 2 pkt 1 ustawy o inw estycjach , j est zgodny z wynikającą z art. 2 Konsty t ucj i zasadą lex retro non agit w związk u z ar t. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji ; 2) w pozostałym zakresie postępowanie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalnoś ć wydani a orzecze nia. W ocenie Prokur atora G eneralnego kwestionowanie zgodności art. 17 pkt 2 ust a wy nowelizu j ącej w zakre s ie, w jaki m prze widuje wejście w życie z mocą wsteczną jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 z zasadą ochrony zaufan ia obywateli do państwa i stan owionego przez nie praw a oraz z zasadą o chrony praw słusznie nabytych, leży poza za k resem działania wn ioskoda wc y i z te g o pow odu zachodzi k onieczność umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczal noś ć wydania orzeczenia. Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e s koro o podatkowanie elektr owni wiatrow ych po- datkiem od nieruchomości nie „obciąża ” jednostek samorz ądu terytorialnego , to z akaz zmian obc iążeń podatkowych w ciągu roku podatkowego jest w ninie jszej sprawie nieadekwatnym wzorcem kontrol i, co skutkuje koni ecznoś ci ą umorzenia po stępow ania w spraw ie kont roli zgodności kwestion ow anej regula c ji z wynikającą z art. 2 Konstytucj i zasa dą niezmienian ia przepisów poda tkowych w trakcie trwania roku podatkowego z e względu na niedopuszczal- noś ć wydania wyroku . Zdaniem Prok uratora G eneralnego u morz eniu podlega też kontr ola zgodności kwe- stionowanej regu l acji z art . 167 ust. 2 i 3 Konsty t u cji , p onieważ wniosk odawc a nie wskaza ł argumentó w lub dowod ów na poparcie t ych z arzut ów . Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e k westionow a na r egulacja, choć pote ncjaln ie ograni- cza wpływy wnioskodawc y przez wyłączenie z datą w s teczną z przedmiotu opodatkowania p odatki em od nierucho mości elementów technicznych elektrowni wiatrowych, to za razem brak danych wskazujących na to, aby sytuacja ta uniem ożliwiała wykonywan ie pow ierzonych mu z adań. Ustawa nowelizująca odnosi się bowiem t y lko do konstrukcji podatku od nieru- chomoś ci od elektro w ni wiatrowych i nie nakłada nowych zadań na jednostki sam orządu tery- torialnego. W konsekwencji kwestionow a na r e gulac ja nie narusz a równ ież za sady lex retro non agit . Ponadto Prokurator Generalny podni ó sł , że zasada niedział ania prawa ws tecz n ie jest zasadą absolutną i przepisy działające wstecz wyjątkowo mogą by ć uznane za zgodne z zasa- dą demokratycznego państwa pr awneg o. Kwestionowana re gulacj a zmniej szył a wysokość wymaganego podatku, p onieważ podstaw a opodat kowania uległa ogranicz eniu. Zmnie jszeniu mogły ulec jedynie wpływy z tego podatku uzyskiwane przez te je dnostki samorządu teryto- rialnego, na których obszarze elekt rownie wiatrowe dzi a łają. Jednocześnie, w kontekście wstecznego działania prawa, nas u wa się wątpliwość , czy tworzenie no rm adr esowanych do j ednostek samorządu terytorialnego skutkujących zmniejszeni em wpływów do budżetów tych jednostek może podlegać ta kim s amym ocenom (rygoro m) jak tworzenie pra wa daninowego, którego adresatami są osoby f i zyczne i osoby prawne prawa prywatn eg o. J ednostka samor zą- OTK ZU A/2020 K 7/19 poz. 55 7 du terytorialnego jako osoba prawna prawa publicznego, s prawująca władzę publiczną w za- kresie powierzonych jej zada ń publicznych, nie korzys ta z zagwarant owanych oso bie fizycz- nej, a także w ogranicz o n ym zakr esie innemu podmiotowi, w t ym oso bie prawnej pr awa pry- watnego, praw i wolności konstytucyjnych określonyc h w rozdziale dr ugim Konstytucji. Sko- ro j ednostki samo rządu terytorialnego są sytuow ane w obrębie władzy publicznej , a daniną jest przymusowe, bezzwrotn e, powszechne świadczenie pienię żn e o charakte rze publiczno- prawnym, stanowiące dochód państwa lub innego podmiotu publicznego, nakładane jedno- stronnie (władczo ) prz ez organ publicznop rawny, to adresowane do jednostek samorządu te- rytorialnego zmni e jszenie p odstawy opodatkowania poda tkiem od nieruchomoś ci elektrowni wiatrowych nie jest w tym kontekście „daniną” , a zatem nie p odlega konstytuc yjnym zasa- dom zmiany pr awa d aninowego. W odnies ieniu do jednostek s amorządu terytorialnego nie jest to świadcz e nie przym usowe, lecz dochód budżeto wy. Po za tym same je dnostki samorzą- du terytorialnego s tanowią o wysokości podat ku od nieruchomości od el ektrowni wiatrowych, czyli st anowi ą o jednym z elemen tów st osunku daninow ego . Zdaniem Prokuratora G eneralnego nawet g dyby wszy stkie, wypracowane w orzec z- nictw ie Trybunału K onstytucyjnego, przesłanki dopuszczające retroaktywność pra wa miały się odnosić także d o kwestionowanej regulacji , to ich rygoryzm (poza oczywi stym wymogiem zawarcia przepisów działających wstecz w us t awie) nie powinien być wykorzystywa ny w c elu określenia relacji między poszczególnymi podmiotami władzy publicznej . I I Trybunał K onstytucyj ny zważył, co następ uje: Zaskarżony przepis był już przedmiotem kontro li Trybunału Konstytucyjnego. Wyro- kiem z 2 2 lipca 20 20 r., sygn. K 4 / 19 (OTK ZU A / 20 2 0 , poz. 33 ; Dz . U. poz. 1 336 ) , Tryb u nał orzekł, że a rt. 17 p k t 2 ustawy z dn ia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niek tóry ch innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ; dalej : ustaw a nowel i z ująca ) w zakresie, w jakim wprowadz ił z m ocą ws teczną a rt. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 te j ustawy, j est niezgodny z wy wodzoną z art. 2 Kon stytu cji zasadą nieretroaktywn ości prawa (zasadą lex retro n on agit ) . Trybunał orzekł ró wn ież , że we wskaza n ym zakr e sie niezgodny z Konsty t ucją przep is traci moc obowiązuj ącą po upł yw i e 1 8 ( o s iemnastu ) miesięcy od dnia ogłoszenia wy- roku w Dzienniku U s taw R zeczypospolitej Polski ej. Or ze czenie Trybunał u Konstytucyjne go o niezgodnoś ci z Konsty t u cją regulacji pra w- nej z jed n ym z w zorców kontroli powoduje elim inacj ę t e j regulacji z por ząd ku prawneg o z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału w dzienniku urzędowym alb o w innym terminie określon ym przez Trybunał . T ermin ten nie może przekroczyć osiemna stu miesięcy, gdy cho- dzi o u s taw ę, a gdy chodzi o inny akt norma tywny – dwunastu mie s ięcy ( a r t . 190 ust . 3 Kon- s t ytucji ) . W sytuacji uprzedniego stwierdzenia niezgodności z Konstytucją kwestionow ane j re- gulacji , ponowne rozpoznaw anie tej samej kwestii jest zbędne , ponieważ został o sią g nięty cel kontroli zgodnoś ci pr awa z Kons ty t ucją . N i e p rz eczy te mu czasowe pozostawien i e w syste- mie prawnym regulacji uznane j za nie zgodn ą z Konsty t ucją wyrokiem Trybuna łu Konsty t u- cyjnego . Powody od rocz e n ia t erminu utraty mocy obowiązującej ni e zgodne go z K onsty t uc j ą a rt. 17 pkt 2 ustawy no welizu jąc ej w zakres ie, w jak im wprowad z ił z mocą wsteczną art. 2 p kt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , Trybunał Konsty t ucyjny szcze g ó łowo wyja śnił w wyr o- ku o sygn. K 4 / 19 . Zgod nie z art . 5 9 ust. 1 pkt 3 ustaw y z d nia 3 0 l isto p ada 2016 r. o organizacji i trybi e postępow ani a przed Tr y bunałem Kons tytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. po z. 2 393 ) Trybunał uma- OTK ZU A/2020 K 7/19 poz. 55 8 rza postępowanie, j eżeli wy dan ie orzeczenia jest zbędne . Mając na uwadze, że w spraw ie o sygn. K 4 / 19 Trybunał Konsty t ucyjn y o r zekł , że a rt. 17 pkt 2 ustawy now el izując ej w za- kresie, w jakim wprowadził z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ust awy, jest niezgodny z wy wodzoną z a r t. 2 Kon stytu cji zasadą nieretro akt y wności prawa (zasadą lex retro non agit ) , należało umorzyć postępowanie w niniejszej s p r awie ze wzgl ę du na zbędność wydania wyroku. Z przeds taw ionych wzg l ę dów Trybu nał Kon st ytucyjny pos tanowi ł jak w sentencji .