K 3/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 20 lipca 2023 r. Pozycja 62 POSTANOWIENIE z dnia 5 lipca 2023 r. Sygn. akt K 3/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Justyn Piskorski Jakub Stelina Rafał Wojciechowski , po rozpoz naniu, na posiedzeni u nieja wnym w dniu 5 lipca 2023 r. , wniosku Krajowej Rady Sądownictwa o zbadanie zgodności : 1) art. 379 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm. ) ora z art. 439 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 c z erwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm. ) , rozumian ych w ten sposób, że „ skład sądu jest sprzeczny z prawem lub sąd jest nienależycie obs adzony, jeżeli w składzie Sądu N aj- wyższego brała udzia ł osoba po wołana do pełnien i a urzędu na stan owisku sę- dziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisam i ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r . o zmianie ustawy o K rajowej Ra- dzie Sądownictwa o raz niektórych innych usta w (Dz. U. z 2018 r. poz. 3, ze zm.), gdyż sędzia tak powołany nie może wykonywać czynności wynikają- cych z powołania ” , z art. 2, art. 7 w zw iązku z art. 10 w zw iązku z art. 14 4 ust. 3 pkt 17 w zw iązku z art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 , a także art. 188 pkt 1 i 2 w zw iązku z art. 7 Konstytucji , 2) art. 379 pkt 4 ustawy – Kodeks pos tępowania cywilnego i art. 439 § 1 pkt 1 ust a wy – Ko deks post ępowania k a rnego , rozumian ych w ten sposób, że „ nie- należ yta obsada sądu w rozumieniu art . 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprz eczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sę- dziego w sądzie powszechnym albo woj skowym na w niosek Krajowej Rady Sądow n i ctwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3, ze zm.), jeżeli wadliwość proce su powoływa nia prowadz i, w konkr etnyc h okolicznościach, do narus ze- nia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i pod- OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 2 s tawow y c h wolności ” , z art. 2, art. 7 w zw iązku z art. 10 w zw iązku z art. 144 ust. 3 pkt 17 w zw i ązku z art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 , a także art. 188 pkt 1 i 2 w zw iązku z art. 7 Konstytucji , p o s t a n a w i a : u morzyć postępow an ie. Orzeczenie zapadło wi ęk sz ością głosów . UZASADNIENIE I 1. Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: KRS lub Rada) uchwałą nr 151/2020 z 24 sty - cznia 2020 r. wystąpiła do Trybun ału Ko nstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie, że : 1) art. 379 pk t 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kode ks postępowan ia cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c. lub kodeks postępowan ia cywilnego ) oraz art. 439 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowan ia karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.; dalej: k. p.k. lub kodek s postępowani a karnego ) , rozumiane w ten sposób, że skład sądu jest sprzeczny z prawem lub sąd jest nienależycie obsadzony, jeżeli w składzie Sąd u Najw yższego brała udział osoba powołana do pełnienia urzędu na stano- wisku sędziego Sądu Najwyżs zego prze z Pre zydenta Rzecz ypospolitej Polskiej na wniosek K RS , ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Kraj owej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2 018 r. poz. 3, ze zm. ; dale j: ustawa zmie nia jąca z 201 7 r. ), gdyż sędzia tak powołany nie może wykonywać czynności wynikających z powołania, są niezgodn e z art. 2, art. 7 w zw iązku z art . 10 w zw iązku z art. 144 ust. 3 pkt 17 w zw iązku z art . 179, art. 180 ust. 1 i 2 , a tak że art. 1 88 pkt 1 i 2 w zw iązku z ar t. 7 Konstytucji; 2) art. 379 pkt 4 k.p.c. i art . 439 § 1 pkt 1 k.p.k. , rozumiane w ten sposób, że nienależyta obsada sądu w rozumi eniu a rt. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepi- sa mi prawa w rozumien iu art. 379 pkt 4 k.p. c. zachodzi t akże wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek K RS uk ształt owanej w trybie określonym przepisami ustawy zmieniającej z 2 017 r. , jeżeli wadliwość proce su powoły wania pro wadzi, w konkretnych okoliczno- ściach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytuc ji, art. 47 Karty p raw p odstawowych Unii Europejskiej (dalej: Karta) oraz art. 6 u st. 1 Konwen cji o ochronie praw czło wieka i p odstawowy ch wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm. ; dalej: Konwencja ) , są niezgodn e z art. 2, art. 7 w związku z art. 10 w związk u z ar t. 144 ust. 3 pkt 17 w związku z art. 179, a rt. 180 ust. 1 i 2 , a także art. 188 pkt 1 i 2 w związku z ar t. 7 K onstytu cji. Ponadto KRS wniosła o udzielenie zabezpieczenia poprzez wstrzymanie skuteczności uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA 1 - 41 10 - 1/ 20) d o cza su os tateczne go rozstrzygnięcia niniejszego wniosku przez Trybunał Konstytucyjny. Rada prze dstawiła swoją legitymację do wystąpienia z wnioskiem . Uzas adniła, że kwestionowane normy mi eszczą się w zakresie art. 18 6 ust. 2 Konstytucji, tj. d ot yczą niez a- leżn ości są dów i niezawisłości sędziów. OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 3 KRS omówiła przedmiot zaskarżenia i podała argumenty za jednolitą i utrwaloną wy- kładnią kwestionowanych norm . Omówi ła też treść wskazanych we wniosku wzorców kon- troli. Wyjaśni ła, że p rzyjęta przez Sąd N ajwyższy wykł adnia prze pisów pr awa pozostaje w rażącej sprzecznoś ci z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzecz y pospolitej Pol- skiej, zwłaszcza z zasadą państwa prawa wyrażoną w a rt. 2 Konstytucji, zasadą trójpodziału władzy w yrażoną w art. 10 Konstytuc ji oraz zasad ą leg alizm u, o któ rej m owa w art. 7 Kon- stytucji . Norm y dekodowan e z przytoczonych przepisów kodeksu postępowania cywilnego i kodeksu postępowania karn ego na rusza ją też zasadę nieusuwalności sędziów. Rada stwierdziła , że s przeczność z art. 2 K onstytucji po lega na tym, i ż ar t. 379 pkt 4 k.p.c. i art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. rozumiane w ten sposób, że w ramach procedury kontroli in- stancyjnej sąd odwoławczy j est up oważniony do badania procedury poprzedzającej powołanie sędz iego przez Prezydenta R P, n aruszają zasa dę za ufani a o bywat eli do państwa i zasadę bez- piec zeństwa prawnego, gdyż oznacza t o, ż e orzeczenie wydane w imieniu Rzecz y pospolitej Polskiej przez sąd , w kt órego składzie uczestniczył sędzia powołany przez urzędujące go – w chwili jego powoł ani a – Prezydent a RP , jest dotknię te wadami pow odującymi konieczność jego uchylenia tylko z powodu ewentualnej wadliwości procedury nominacyjnej poprzedzają- cej akt no minacj i p rzez Prezydenta RP, co wywołuje niepewność prawną w oczac h obywateli odnośnie umo cow ania instytuc ji R z eczypospolite j P olskiej . Naruszenia zasad y legalizmu (art. 7 Konstytucji) w związku z zasadą trójp odziału władzy (art. 10 ust. 2 Konstytucji) w związk u z art. 144 ust. 3 pkt 17 w zw iązku z art. 45 ust. 1 Konst ytucji wnioskodawca upatruj e w przekrocze niu k onstytucyjneg o umocowania sądów ograniczonego do sprawowania wymiaru sprawiedliwości i wkroczeniu w obs zar kompetencji Prezydenta RP (władzy wyko nawcze j) oraz parlamentu (władzy ustawodawczej) po przez uznanie, że sądy są upoważnione do b adan ia ważnośc i akt u pow ołania s ędziego przez Prezydenta RP (art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 179 Konstytucji) pod kątem zgod ności obowiązu- jących ustaw z art. 45 ust. 1 Kons tytucji i wiążącymi Rzeczpospolitą Polską traktatami (art. 6 Konwencji , art. 47 Karty i art. 19 ust. 1 Tr aktatu o Unii Europejskiej), gdy Konstytucja za- strzega powyższe do wyłącznej kom petencji Trybunału Konstytucyjnego. Uzasadniając zarzut naruszen ia art . 188 pkt 1 i 2 w zw iązku z art. 7 Konstyt ucji , KRS wyjaśn iła, że kwes tionowane normy określiły , i ż sądy są up oważnion e do badania norm p rawnych dotyczących ukształtowania składu sądu pod kątem zgodności z Konstytucją i raty- fikowanymi umowami międzyn arodow ymi wiążącymi Rzeczpospolitą Polską, podczas gdy Konstytuc ja zastrzega powyższe do wy łącznej kompete ncji Trybuna łu Kon stytuc yjnego . Rada wskazała, że niezgodność z art. 180 ust . 1 i 2 Konstytucji polega na uznaniu, i ż sędzia może nie mieć kompetencji do sp rawowania wymiaru sprawiedliwości (być zawie szo- ny ) w w ypa dku, gdy ustawa nie przewid uje zawieszenia sędzi ego z powodu wadliwości jego powołania, gdyż wskazana wykładnia prowadzi do wniosku, iż konstytucyjnej ochronie pod- lega tylko prawo do tytułu sęd ziego i pobierania wynagrodzenia. 2. Prokurator Generalny w p iśmie z 6 kwietnia 2021 r. zajął stanowisko , w k tórym stwierd ził, że art. 379 pkt 4 k.p.c. i art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. , rozumiane w ten sposób, że : 1) nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 37 9 pkt 4 k.p.c. z achod zi także wted y, gdy w składzie sądu bierze udzi ał osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższeg o na wniosek K R S ukształtowanej w trybie określ onym p rzepisami ustawy z mieniającej z 2017 r., 2) nienależyta o bsada sądu w r ozumieniu art . 439 § 1 pkt 2 k.p.k . albo sprzec zność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osob a powo łana na urząd sędziego w sądzie powszech nym OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 4 albo wojskowy m na wniosek K RS ukształtow anej w tryb ie ok reślo nym p rzepisam i ustawy z mieniającej z 2017 r. , jeżeli wadliwość proce su powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standar du nie zawisłości i bezstronności w rozumi eniu art. 45 ust. 1 Ko nstytucji , art. 47 Karty or az art. 6 ust. 1 Konw encji, – są niez godne z art. 179 w związku z art. 1 44 ust. 3 pkt 17 Konstytucji . W pozostałym zakresie wniósł o umorzenie postępowania. Prokurat or Gen eralny zwrócił uw agę, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń S połec znych Sądu Na jwyższego z 23 styc znia 2020 r. (sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20) została derogowana z systemu prawnego wyrokiem TK z 20 kwietnia 2020 r., sygn. U 2/20 (OTK ZU A/2 020, poz. 61). W konsekwencji, Trybun ał Konstytucyjny, postanowi eniem z 3 grudni a 202 0 r., sygn. K 2 / 20 (OTK ZU A/2021, poz. 8) , umorzył postępowanie z wniosku Prezydenta RP, kwestio- nującego zgodność z Konstytucją m. in. art. 379 p kt 4 k .p.c. i art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Trybunał ocenił bowiem , że Prezydent RP mógł zasad nie przyjąć, że w pra ktyce orzeczn iczej, zarów no dla składów or zekających Sądu Najwyższego jak i sądów, nad którymi Sąd Najwyższy spra- wuje nadzór judykacyjny, znaczen ie uch wały SN z 23 stycznia 2020 r. jest decydujące i bez- dyskus yjne. Jednakże, wobec wyrok u w sprawie o sy gn. U 2/20, uchwał a S ądu N ajwy ższego z 23 stycz nia 2020 r. została derogowana z systemu prawnego. Rozpatrywanie zgodności z Konstytucją przepisów w ro zumien iu określonym w tej uchwale zostało zatem pozbawione racj i . Zdaniem Prokuratora Gene ralnego, wobec t reści wyro ku w spr awie o sygn. U 2/20 uchwała składu połączonych Izb utraciła moc prawną, co jednak nie znacz y , że zarzucony został wywołany przez uch wałę s kutek w postaci zdeterminowania kierunku wykła dni przepi- sów wskazanych jako przedmiot kontroli w nin iejsz ej sprawie. O ile Prezydent R P w swoim wniosku do TK w sprawie o sygn. K 2 / 20 domagał się wydania wyroku zakresowego, o tyle KRS w niniejszej sp rawie oczekuje orzeczenia interpre- tacyjnego. Wskazany przez w nioskodawcę wariant interpretacyjny zaskarżon ych p rzepisów nie został oceniony pod wz ględem zgodności z Konstytucją , gdyż Trybunał umorzył postę- powanie w t ej s prawie . N iebezpieczeństwo wynikając e z „m aterialnoprawnej luki ” powielania wykładni art. 379 pkt 4 k.p.c. i art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. , zapocz ątkow anej uchwałą połączonych Izb , pr zemawia za zbadan iem konstytucyjności tak określonego rozumienia tych pr zepisów. Prokurator Generalny dokonał re konstr ukcji zakresu zaskarżenia. Podkreślił, że pierw- szoplanowym wzorcem kontroli w sprawie powinna być no rma w ynikająca z a rt. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji . Zwrócił uwagę, że treść normatywn a, wynikająca z przepisów stanowiących prze d- miot kontroli w niniejszej sprawie, a ukształtowana poprzez uchwałę składu połączonych Izb Sądu Najwyższe go z 23 stycznia 2 020 r., jest nie do pogodzenia z prz ywołanymi wzorcami kontroli. Świadczy o tym charakter prerogatywy Prezydenta RP. W ramach kompl etnej normy konstytucyjnej, wynikającej z art. 179, Prezydent RP jest wyłącznie uprawniony do oceny, czy k andyd at przedstawi ony przez Radę speł nił ustawowe waru nki powołania na urząd. Ustrojodawca nie przewidział bowiem udziału innego organu w procedurze p owołan ia sędziego, pomimo że zna konstrukcję sądowej kontroli aktów krea- cyjnych (zob. np. art. 101 ust. 1 Konst ytucji). Ustr ojodawca nie przewidział mecha nizmu weryfikacji danej prerogatywy Prezydenta RP . Gdyby ta ki został stworzony na poziomie ustawowym, musiał by zostać uznany za nie- zgodny z art. 179 Konstytucji. Prokurator w oparciu o stanowisko w doktryn ie praw nej oraz orze cznictwo wyjaśni ł swoje twierdzen ia. Dokonał polemiki z orzecznictwem TSUE. Przedstawił t eż przykłady do- tyczące realizacji zasady be zstron ności sędziego w innych ustawodawstwach. OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 5 Nawiązując do istoty sprawy, Prokurator Generalny podkreśli ł, że K onstytucja nie przewiduje m echanizmu kontrol i wykonania prerogatywy przez Prezydenta RP . To znaczy, że sędzia powołany przez Prezydenta RP jest osobą uprawnioną do orzekania w ramach przysłu- gującej mu inwestytury i obejmują go wszelkie gwarancje nie zawis łości i nieus uwalności bez wzglę du na to, czy spe łnione zostały materialne lub proceduralne wymagania poprzedzające skierowanie wniosku przez KRS . Skor o bowiem Konstytucja stanowi wprost, że sędziów powołuje Prezydent RP i jednocześnie, że sędziowie s ą nie zawiś li (art. 178 ust. 1 ustawy za- sadniczej), to ustawodawca zwykły nie może tutaj wprowadzać instrume ntów, które służyły- by do zupełnego zanegowa nia za mysłu ustrojodawcy. Jeśli zaś wprowadzi instytucje, które przewidywałyby wyjątek od reguł konstytucy jnych , muszą przem awiać za tym inne w zględy wynikające z Konstytucji , a także musi w tym wypadku mieć zasto sowanie zasada proporcjo- nalności, wywodzona z art . 2 Konstytucji. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Krajowa Rada Sądownictwa (dal ej: K RS lub Rada) zakwestionowała we wnio sku normy wynikające z art. 379 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1 964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm. ; dalej: k.p.c. lub kodeks post ępowa nia c ywilnego ) oraz art. 439 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowan ia karnego ( Dz. U. z 202 0 r. poz. 30, ze zm.; obecnie D z. U. z 2022 r. poz. 1375m ze z m. , dalej: k.p.k. lub kodeks postępowania karnego ), których brzmienie zosta ło na dane uchwałą s kład u połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyż szego z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7 ; dalej: uchwała SN z 23 stycznia 2020 r.). Rada zaskarżyła konstytucy jność art. 379 pkt 4 k.p.c. i art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. rozu- mian ych w ten sposób, że skład sądu jest sprzec zny z prawem lub sąd jest nienależycie obsa- dzony, jeżeli w składzie Sądu Najwyż szego brała udział osoba powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sę dzieg o Sądu Najwyż szego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej n a wniosek K RS , ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudn ia 201 7 r. o z mianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. p oz. 3 , ze zm. ; dal ej: ustawa zmieniająca z 20 17 r. ), gdyż sędzia tak powo- łany nie może wykonywać czynności wynikających z powołania . Podniosła też zar zut ni ekon- styt ucyjności art. 379 pkt 4 k.p.c. i art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. rozumian ych w ten sposób, że nie- należ yta o bsada są du w rozumien iu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodz i takż e wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym alb o woj sko- wym na wni osek K RS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z mieniającej z 2017 r. , jeż eli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w kon kretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 K onstytucj i, art. 47 Karty pr aw p odstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 K onwencji o ochro nie praw człowieka i podstawowych wolności, sporz ądzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełn ionej Protokołem n r 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm. ; dale j: Konwencja ) . 2. Przed przystąpienie m do merytorycznej oceny, Trybunał Konstytu cyjny musiał ustalić, czy nie zachodzi konieczno ść umorzenia postępowania . Z godnie z utrwalonym orzecznict wem, Trybunał Kons tytucyjny w toku całego postępowania, aż do wydania orze- czenia w sprawie, jest zobowiązan y do badania, czy nie zachodzą ujemne przes łanki proce- OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 6 sowe nakazujące umorzenie postępowani a ( z ob. p ostanowienie TK z 1 kwietnia 2014 r., sygn. K 42/ 12, O TK ZU nr 4/A/ 2014, poz. 43). Dotyczy to nie tylko postępowani a zainicjowanego skargą konstytucyjną, al e każdego postępowania przed Trybunałem. W niniej sz ej sprawie Trybunał uznał, że podstawową kwes tią, wymagającą rozstrzy- gnięcia, jest dopuszczalność orzek ania . Należy bowiem wskazać, że KRS s formuł ował a za- rzuty dotyc zące danych norm z k odeksu postępowania cywilnego i k odeksu postępowania karnego w taki s posób, że zakwestionował a sposób ich rozumienia przyjęty w uchwale SN z 23 stycznia 2020 r. Uchwała ta zo stała uznana za akt normatywny w wyroku TK z 20 kwie - tnia 2020 r. , sygn. U 2/20 (OTK ZU A/2020, poz. 61 ) . W orzeczeniu tym Trybuna ł stw ierdził, że uchwa ła SN z 23 stycznia 2020 r. jest niezgodna z: a) art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, ar t. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, b) art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europ ejskiej (Dz. U. z 2004 r. N r 90, poz. 864/3 0, ze zm.), c) art. 6 ust. 1 Konwencji . Po ogłoszeniu wyroku TK o sygn. U 2/20 w Monitorze Polskim, uchwał a SN z 23 sty - cznia 2020 r. utraciła moc obowiązującą, a zatem nie można z niej dekodować już norm prawnych, które zostały wykreowane tą uchwałą , w tym także norm będących prze dmiotem kontroli w niniejszej sprawie. W związku z powyższym , w analizowanej spra wie o sygn. K 3/20 wydanie wyroku stało się niedopuszczalne, dlatego postępowanie należało umorzyć na podst awie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listop ada 2016 r. o organizacji i try bie postępowania przed Trybuna- łem Konstytucyjnym ( Dz. U. z 2019 r. po z. 23 93 ; dal e j: u. o.t.p.TK ). Podobne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 2 grudnia 20 20 r. , sygn. K 5/20 (OTK ZU A/2020, poz. 67 ) i po stanowieniu z 3 grudnia 2020 r. , s ygn. K 2/20 (OTK ZU A/2021 , poz. 8) . W sprawie o sygn. K 5/20 , Pr ezes Rady Ministró w skierował do Trybunału Konstytu- cyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 379 pkt 4 k.p.c. i art . 83 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 20 17 r. o S ądzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 825 ; dalej: u . SN ) w z akresie, w ja kim pozwalają na badanie przez sądy powszechne, sądy wojskowe oraz Sąd Najwyższy, czy skł ad lub sposób wyboru członków K RS lub prze- b ieg pr ocedur y poprzed zającej powołanie przez Prezydenta RP określonej osoby na urząd sędziego w sądzie pow szech nym albo sądz ie wojskowym lub na urząd sędziego Sądu Naj- wyższego może prowadzić do uznania, że sąd w s kładzie z udziałem tej osoby jest sądem nie należy cie ob sadzonym, albo czy zachodzi sprzeczność składu tego sądu z przepisami pra- wa . W sprawie o sygn. K 2/ 20, Prezydent RP zakwestionował konstytucyjność : 1 ) art. 379 pkt 4 k.p.c. w zakresie, w jakim dotyczy objęcia przesłanką nieważności postępowania , ocen y niez ależności K RS oraz prawidłowości procedury poprzedzającej powołanie przez Prezydenta RP na wni osek K RS , do pełni enia urzędu na stanowisku sędziego sądu powszechnego, sę- dziego sądu wojskowego oraz sędzi ego Sądu Najwyższego ; 2 ) art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k . w za- kresie, w jakim dotyczy objęcia przesłankami uchylenia zaskarżonego orzeczenia, oceny nie- zależ ności K RS oraz pra widłowości procedury poprzedzającej powołanie przez Prezydenta R P , na wniosek K RS , do peł nienia urzędu na stanowi sku sędziego sądu p owszec hnego, sę- dziego sądu wojskowego oraz sędziego Sądu Najwyższego ; 3 ) art. 83 § 1 u .SN w zakresie, w ja kim p rzedmiotem ro zstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez Sąd Najwyższy jest okre- ślenie przesłanki stwier dzenia nienależyt ej obsady sądu w rozumieniu przep isów kode ksu post ępowania cywilnego oraz k odek su postępowania karnego , ze względu na udział w skła- dz ie są du osoby powo łanej przez Prezydenta R P do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu powszechnego, sędziego sądu wojskowego oraz sędziego Sądu Najwyż szego, w proc e- OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 7 durze wskazanej w uchwale Sądu Najwyższ ego, a także w zakresie, w jakim przedmiotem ro zstrz ygnięcia zaga dnienia prawnego przez Sąd Najwyższy jest określenie skutków praw- nych, w odniesieniu do orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy, sądy powsze chne oraz s ą- dy wojskowe, w przypadku gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana przez Prezy- den ta R P do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu powszechnego, sędziego sądu wojskowego oraz sędziego Sądu Najwyższego, w procedurze wskazanej w uchwal e Sądu Najw yższego . Wskazane wyżej przykłady potwie rdzają, że Trybunał Konstytucyjny umarzał postę- po wani a w sprawach, w których wnioskodawcy kwestionowali normy wynikające z uchwały SN z 23 stycznia 2020 r. W niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny konty nuuje tę li nię i potwierdza, że utrata mocy obowiąz ującej uchwały SN z 23 stycznia 2020 r. powoduje, i ż b ezprzedmiotow e jest orzekanie o normach wynikających z tego aktu. Z powyżej wskazanych powodów postęp owanie na leżało umorzyć. 3 . Trybunał Konsty tucyjn y zwrócił uwagę, że w nioskodawca zażądał w swoim wn io- sku także zabezpieczenia żądania głównego. W zw iązku z tym, że up ad ł przedmiot zabezpie- czenia (wniosku głównego) , a postępowanie zostało umorzone , postęp owanie w sprawie za- bezpieczenia stało się be zprzed miotowe, dlatego należało je również umorzyć (art. 59 ust. 1 pkt 2 u. o . t . p . T K). Z powyższych wzglę dów T rybunał Konst ytucyjny postanowił jak w sentencji. Zdanie odrębne s ędziego TK Justyna Piskorskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 5 lipca 202 3 r., sygn. akt K 3/20 Na podstawie art. 106 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 listop ada 20 16 r. o or- ganizacji i trybie postępowania przed Tr ybun ałem K onstytucyjny m (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK ) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytu- cyjnego z 5 lipca 202 3 r. (sygn. K 3/20 ). W mojej ocenie, umorzenie p ostępo wania w niniejszej sprawie było przedwczesne i spo wod o wane nieupr awnionym zredukowaniem zakresu przedmiotowego wniosku do po- krywającego się z problemem poruszonym w wyroku z 20 kwietnia 2020 r. , sygn. U 2/20 (OTK ZU A/2020, poz. 61) . Trybunał w sposó b niez asadny przyjął, że samo uznanie uchwały Sądu Najwy ższe go w sk ładzie połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7; dalej: uchwał a SN) za niezgodn ą z Ko nstytu cją w wyroku o sygn . U 2/20 przema w ia za ko- nieczno ści ą umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Nadto uważam, że Trybunał nie przeprowadził postępowania w sposób dostatecznie wnikliwy, ani też nie przedstawił wystarczaj ąco obszernego uzasadnieni a umor zenia postę- powania. Nie poświęcił bowiem żadnej u w agi zakresowi przedmiotowemu wniosku, który niewątpliwie jest szerszy, niż Trybunał uznał w uzasadnieniu niniejszego postanowienia. W petitum uchwały Krajowa Rada Sądow nictwa domagała się kontroli z godnośc i art. 379 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz art. 439 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 8 1997 r. – Kodeks postępowania karne go (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.; dalej: k.p.k.) , ro- zumian ych w ten sposób, że skł ad s ądu jest sprzeczn y z prawem lub sąd jest nienależycie obsadzony, jeżeli w składzie Sądu Najwyższego brała udział osoba powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędzi ego Sądu Najwyższego przez Pr ezydent a Rzeczypospolitej Pol- skiej na wniosek Krajowej R ady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepi- sami ustawy z dnia 8 grudni a 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3, ze zm. ; da lej: usta wa zmieniająca z 2017 r. ), gdyż sędzia t ak p owołany nie może wyk onywać czynno ści wynikających z powo- łania, z art. 2, art. 7 w zw iązku z art. 10 w zw iązku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, w zw iązku z art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 Konsty tucji, a także art. 188 pkt 1 i 2 w z wiązku z art. 7 Kon styt ucji oraz art. 379 pkt 4 k.p.c. i art. 439 § 1 pk t 1 k.p.k. , rozumian ych w ten sposób, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami p rawa w rozumieniu art. 37 9 pkt 4 k.p.c. zachodzi także w tedy , gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojsko- wym na wniosek Krajowej Rady Sądow nictwa ukształtowanej w trybie określonym przepi- sami ustawy z mieniaj ącej z 2017 r. , jeżeli wadliwość procesu powoływa nia prowadzi, w kon- kretnyc h okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumie- niu art. 45 ust. 1 Konstytucji , art. 47 Karty p raw p odstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawow ych wolności (Dz . U. z 1993 r. nr 61 poz. 284) z art. 2, art. 7 w zw iązku z art. 10 w zw iązku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konsty- tu cji w zw iązku z art. 179, art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji, a także art. 1 88 pkt 1 i 2 w z w iązku z art. 7 Konstytucji . Zaznaczeni a wy maga, że chociaż uzasadnienie wniosku w istocie koncentrowało się na kontestowaniu uchwały SN, to w istocie – co widać na podstawie przywołanego powyżej zakresu przedmiotowego – jego przedmiotem m iało by ć istnienie w przywołanych przez wnioskodawcę prz epis ach treści normatywnej ukształtowanej pr zez p raktykę orzeczniczą. Trybunał nie przeprowadził jednak żadnej analizy w tym kierunku, koncentrując się na pro- stym stwierdzeniu, że sama utrata mocy obo wiązują cej przez uch wałę SN wskutek wyroku o sygn. U 2/2 0 wy starczy do uznania, że w sprawie nie ma ju ż żadnej materii do rozpoznania. Trybunał powołał nadto dwa wcześniejsze postanowieni a o umorzeni u postępowania, w których odnosił się do kwestii dotyczą cej r oz umienia przepisów k.p.c. i k.p.k. wskazanych jako prz edmiot kontroli również w nini ejszym postępowaniu. W postanowieniu z 2 grudnia 2020 r. , sygn. K 5/20 (OTK ZU A/2020 , poz. 67) Try- bunał wprawdzie umorzył postępowanie, jednakże w punkcie 4.3 uzasa dnienia wskaz ał jed- noznacznie, że „[d] la oceny dopuszcza lnoś ci wydania merytoryczn ego orzeczenia kluczowe jest zatem to, że zaskarżone przez wnioskodawcę rozumienie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 379 pkt 4 k.p.c. oraz art. 83 § 1 ustawy o SN zostało przyj ęte jed ynie w uchwale SN z 23 stycznia 2020 r. Jest to w ięc jedyny przypadek, w którym sposób rozu mienia przepisów ustawy « zna- lazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Są du Najwyższego » . Zarazem jest to jednak uchwała połączonych kilku izb Są du Najw yższeg o mająca moc zasady prawnej. Byt prawny uch wały SN z 23 stycznia 2020 r. przesądza zatem o dopuszczalności orzekania przez Trybunał w niniejszej sprawie ” . W przypadku tego postanowienia zakres kontroli został oznaczony przez bezpośrednie odesł anie do treści uchwały SN, której niezgodność z Konsty- tu cją została następnie stwierdzona wyrokiem o sygn. U 2/20. Z tego też względu w mojej ocenie nie można uznać sprawy r ozpoznanej wówczas przez Trybunał za tożsamą zakresowo z wnioskiem Krajowej Rady Są do wnict wa, którym zainicjowano postępowanie w sprawie o sygn . K 3/20. Z kolei w postanowieniu z 3 grudnia 2020 r. , s ygn. K 2/20 (OTK ZU A/2021 , poz. 8) , Trybunał wskazał, że „ kwesti onowanie wykładni przepisów prawnych nie jest objęte kognicją Trybunału. N iemniej powszechnie przyjęty przez organy stosujące praw o sp osób rozumienia OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 9 przepisów prawa jest nierozdzielnie związany z treścią normatywną tych przepisów, a w kon- sekwencji – z nor mami prawnymi konstruowanymi na tle tych przepisów. W takim sensie wykładn ia prze pisów prawa należy do kognicji Trybunału Konstytu cyjn ego. Ten wielokrotnie stwierdzał, że jeżeli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywist y, a przede wszystkim jeżeli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecz- n ictwie Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Admin istr acyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w procesie stosowania – nabrał takiej właśnie treści, jaką odczytują z nich są dy mające najwyższy autorytet w Polsce. W tym sensie kognicji Trybunału po dlega p rzepis, ale w określonej interpretacji. Kontrola zgod ności z Konstytucją jest zatem dopuszczalna w sto- sunku do takiej treści przepisu, jaką uzyskał on w wyniku « jednolitej, po wszechnej i stałej » wykładni sądowej ”. W postanowieniu tym – podobnie jak w ninie jszej sprawie – zakres kon- troli nie został określ ony poprzez odesłanie do uchwały SN. Trybunał dokonał w nim jednak, wprawdzie bardzo ograniczonej, ale mimo wszystko stwierdzonej w zacytowanym fragmen- cie uzasadnienia, analizy praktyki orzeczniczej w ystępuj ącej w dniu jego wydania w zakresie kontroli ozna czon ym przez Prezydenta. Ponadto, należy przypomnieć, że do postanowienia w sprawie K 2/20 zostało zgłoszo- ne jedno zdanie odrębne, co ciekawe pochodzące od sędziego będącego sprawozdawcą w niniejszej sprawi e. Wskazał w nim wówczas, że „T rybunał Konstytucy jny błędnie uznał, że zachodzą okolicznośc i dające podstawę do umorzenia postępowania ze względu na niedo- puszczalność orzekania. Uważam, że derogacja uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., sy gn. akt BSA I 4110 1/20 wyrokiem TK o sygn. U 2/20 nie m ogła być przyczyną uznania, że orzekanie w sprawie o sygn. K 2/20 jest niedopuszczalne. Trybunał w żaden spo- sób nie wyjaśnił, dlaczego rozpatrywanie zgodności przepisów (a raczej norm) będących przedm iotem a nalizowanego postępowania z wniosku Prezydenta RP zos tało pozbawione racji ” . W przywołanym zdaniu odrębnym s ędzia wskazał ponadto, że Trybunał „[n] ie zbadał (…) , czy normy zakwestionowane przez Prezydenta RP w pkt 1 i 2 petitum wniosku, wywo- dzone z art. 37 9 pkt 4 k.p.c. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. rze czyw iście były takie same jak normy ukszta łtowane uchwałą Sądu Najwyższego o sygn. akt BSA I 4110 1/20 ”. Powyższe myśli zostały podsumowane stwierdzeniem, że „[g] dyby Trybunał przeprowadził daną ocenę zauważ yłby, że porównanie zarzutów wniosku Prezydenta R P z uchwałą Sądu Najwyższego nie daje jedn oznacznego wyniku co do treści norm wynikających z k.p.c. i k.p.k. w obu tych dokumentach ” . Zastrzeżenia, które w zacytowanych fragmentach zdania odrębnego zo stały p odnie- sione względem postanowienia o sygn. K 2/20, moż na wysunąć również względem postano- w ienia w niniejszej sprawie. Trybunał w postanowieniu w niniejszej sprawie nie tylko nie odniósł się w żaden sposób do wskazanego we wniosku zakresu kontroli, al e równi eż nie ustalił, czy wykładnia, o której mowa w tr eści zarzutów, nie występuje w orzecznic twie nie- zależnie od bytu uchwały SN. Trudno nie uznać, że Trybunał powinien był najpierw w sposób rzetelny przeanalizo- wać wskazany przez wnioskodawcę przedmiot i zakr es kontroli . Pozwoliłoby to na ustalenie rozbieżn oś ci między treścią norm derogowanych przez TK wyrokiem o sygn. U 2/20 a nor- mami zakwestionowanymi przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie . W szczególności – jak sugerował sędzia w zdaniu odrębnym do postano wien ia o sygn. K 2/20 – Trybunał powinien przed w ydan iem postanowienia o umorzeniu postępo wania ustalić wszystkie istotne okolicz- ności w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W szczególno ści mogło to wymagać przeprowadzenia rozprawy i pozwolenia, aby wn ioskodawca wyjaśnił, czy i w jaki sposób wyrok o sygn . U 2/20 wpływa na wskazane przez niego rozumienie norm prawnych objętych wnioskiem. Dopiero wówczas Trybunał mógłby przesądzić o konieczności umorzenia postę- powania lub też przeciwnie – o potrzeb ie wyda nia orzeczenia odnoszącego się w sposób me- rytoryc zny do zaprezentowanych przez wnioskodawcę zarzutów. Oczywiście, Trybunał nadal OTK ZU A/2023 K 3/20 poz. 62 10 byłby uprawniony do kontrolowania spełnienia wymog ów formalnych wniosku , a rezultat ustaleń w tym zakresie mógłby skutko wać orz eczeniem tożsamym, jak wydane. Jednakże uzasadnie nie orz eczenia jednoznacznie odnosiłoby się również i do tego aspektu sprawy, cze- go w postanowieniu o sygn. K 3/20 niewątpliwie brakuje. Jak już wskazałem, w niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku z ostało co prawda oparte w znacznej mierze na wykładni za prop o nowanej w uchwale SN , j ednakże zakres za- skarżenia wskazany w jego petitum nie odnosi się wyroku o sygn. U 2/20 w sposób bezpo- średni, co nakazuje przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie należało rac zej sku pić się na po- szukiwaniu istnienia utrwalonej i je dnol itej wyk ładni w brzmieniu wskazanym przez Krajową Radę Sądownictwa, a nie na apriorycznym zanegowaniu jej is tnienia. W mojej ocenie, niniejsza sprawa mogła wymagać merytorycznego rozstrzygnięcia ze stro ny Trybunału pomimo ogłoszenia wyroku o sygn. U 2/20 . W ty m celu konieczne byłoby jednak dokonanie pogłębionej analizy praktyki orzeczniczej , a w szczególności przeprowa- d zenie rozprawy, czego Trybunał zaniechał.