K 28/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 14 października 2016 r. Pozycja 75 POSTANOWIENIE z dnia 5 października 2016 r. Sygn. akt K 28/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Stanisław Biernat Zbigniew Jędrzejewski Leon Kieres Julia Przyłębska Piotr Pszczółkowski Małgorzata Pyziak -Szafnicka Stanisław Rymar Piotr Tuleja Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz – sprawozdawca Andrzej Wróbel Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2016 r., wniosku grupy senatorów o zbadanie zgodności: art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064, ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1928), z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 oraz art. 188 w związku z art. 194 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Kon- stytucyjnym (Dz. U. poz. 1157) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło większością głosów . UZASADNIENIE I 1. 18 maja 2016 r. grupa senatorów (dalej także: wnioskodawc a albo senatorowie) wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064, ze zm.; aktualnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.), w brzmieniu na- OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 2 danym ustawą z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1928; dalej: listopadowa ustawa zmieniająca) , z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 oraz art. 188 w związku z art. 194 ust. 2 Konstytucji. Merytoryczne uzasadnienie wniosku senatorowie poprzedzili krótkim opisem trybu uchwalenia listopadowej ustawy zmieniającej oraz ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmia- nie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: grudniowa ustawa zmie- niająca), wpływu listopadowej ustawy zmieniającej na brzmienie zaskarżonego przepisu i skutków, jakie wywarł na nie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2015 r. (sygn. K 35/15, OTK ZU nr 11/A/2015, poz. 186). Zasygnalizowali także, iż grudniowa ustawa zmieniająca dodała do ustawy o TK z 2015 r. przepisy odnoszące się do technicznych aspek- tów głosowania nad wyborem kandydatów na Prezesa i Wiceprezesa Trybunału, zauważając przy tym, że w nieopublikowanym wciąż oficjalnie wyroku z 9 marca 2016 r. (sygn. K 47/15, OTK ZU nr A/2016, poz. 2) Trybunał Konstytucyjny uznał grudniową ustawę zmieniającą za niezgodną w całości z Konstytucją. 1.1. Zaskarżając art. 12 ust. 1 ustawy o TK z 2015 r., wnioskodawca zakwestionowa ł konstytucyjność uregulowania przewidującego, że Prezesa Trybunału Konstytucyjnego powo- łuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej spośród co najmniej trzech kandydatów przedsta- wionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału (dalej: Zgromadzenie Ogólne) na okres trzech lat. W szczególności wnioskodawc a zarzuci ł, że przyznanie Prezydentowi możliwości wyboru Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego spośród większej liczby kandyda- tów niż dwóch narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, wynikającą z niej zasadę poprawnej legislacji, zasadę podziału i równoważenia się władz, a ponadto bezpodstawnie rozszerza kompetencje Prezydenta w zakresie wyboru Prezesa i Wiceprezesa Trybunału. 1.2. Uzasadniając zarzut niezgodności kwestionowanego uregulowania z art. 2 w związku z art. 10 Konstytucji, wnioskodawca odwołał się w pierwszej kolejności do wybranych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w których wypowiadał się on na temat zasady podziału i równoważenia się władz ( art. 10 Konstytucji), w tym do wyroku z 3 grudnia 2015 r. (sygn. K 34/15, OTK ZU nr 11/A/2015, poz. 185), którego przedmiotem był szereg przepisów ustawy o TK z 2015 r. W dalszej kolejności, nawiązując ponownie do orzecznictwa Trybunału oraz poglądów przedstawicieli doktryny, wnioskodawca wskaza ł na ścisłą więź po- między zasadą podziału władzy a zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji i podkreślił, że regulacje prawne „naruszające którąkolwiek z zasad demo- kratycznego państwa pra wnego oraz zasad wywodzących się z Konstytucji, wykraczają poza swobodę władzy ustawodawczej w stanowieniu prawa, a dodatkowo mogą stanowić naruszenie zasady poprawnej legislacji”. Nadto, zważywszy na wąski skład Trybunału, zwiększenie liczby kandydatów na Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego przedstawianych Prezydentowi przez Zgromadzenie Ogólne do „co najmniej trzech” rozszerza w nieuzasadniony sposób kompe- tencje Prezydenta, pozostawiając mu – zdaniem wnioskodawcy – za dużą swobodę, mogącą skut kować dowolnością podejmowanych przez niego decyzji. Stwarza to możliwość zbyt du- żego wpływu władzy wykonawczej na władzę sądowniczą. Autorzy wniosku zwrócili przy tym uwagę na treść art. 188 Konstytucji, który – wraz z kilkoma innymi jej przepisami – wycz erpująco wyznacza zakres właściwości rzeczowej i funkcje ustrojowe Trybunału Konstytucyjnego. Senatorowie podnieśli też, że powierzenie Prezydentowi wyboru Prezesa i Wiceprezesa Trybunału spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 173 Konstytucji zasady odrębności i niezależności są- OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 3 dów i T rybunałów, oddzielającej Trybunał Konstytucyjny od innych władz, po to by chronić go przed upolitycznieniem oraz zapewnić mu pełną samodzielność funkcjonowani a i wyko- nywania zadań wyznaczonych w Konstytucji. Zarazem wyjątek ten wpisuje się w mechanizm „równoważenia się władz” przewidziany w art. 10 Konstytucji. Wnioskodawca dostrzeg ł również, że art. 194 ust. 2 Konstytucji nie określa wprost liczby kandydatów na Prezesa i Wiceprezesa Trybunału, którzy mają być przedstawiani Pre- zydentowi, aczkolwiek dosłowna wykładnia tego przepisu (a konkretnie: liczba mnoga wy- stępującego w nim słowa „kandydat”) skłoniła ich do wniosku, iż muszą to być co najmniej dwie osoby. Ustawodawca może zatem ustalić większą liczbę kandydatów, pod warunkiem , że nie naruszy zasady wysłowionej w art. 173 Konstytucji – kompetencje Prezydenta w tym zakresie powinny być „dość wąskie”, gdyż zbytnia swoboda Prezydenta w decydowaniu o obsadzie stanowisk Preze sa i Wiceprezesa mogłaby negatywnie wpłynąć na wykonywanie ustrojowych kompetencji Trybunału. Decydując o liczbie kandydatów, których Zgromadzenie Ogólne wskazuje Prezyden- towi, ustawodawca winien brać pod uwagę ogólną liczbę sędziów Trybunału. Tymczasem ko nstrukcja zaskarżonego przepisu, przede wszystkim wskutek użycia w nim zwrotu „co najmniej trzech”, powoduje – zdaniem wnioskodawcy – że Prezydentowi przedstawia się łącznie co najmniej 6 osób (3 kandydatów na Prezesa i 3 kandydatów na Wiceprezesa), czyli prawie połowę składu Trybunału. W praktyce może więc powstać sytuacja, w której Prezy- dent w istocie samodzielnie rozstrzygnie o obsadzie funkcji Prezesa i Wiceprezesa Trybunału, co jest niedopuszczalne w szczególności na gruncie art. 194 ust. 2 Konstytucji. Jednocześnie grupa senatorów skonstatowała, że przed wejściem w życie listopado- wej ustawy zmieniającej Prezydent powoływał Prezesa i Wiceprezesa Trybunału spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne – pierwotna regulacja kore- spondo wała zatem z rozwiązaniem przyjętym w procedurze wyboru Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego oraz Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarówno Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny składają się ze znacznie większej liczby sędziów niż Trybu nał Konstytucyjny: pierwszy z tych Sądów liczy obecnie 93 sędziów w stanie czynnym, drugi zaś 115 sędziów – wobec tego w obu przypadkach Prezydent powołuje Prezesa spośród osób stanowiących około 2% składu sędziowskiego. Zdaniem senatorów, oceniając konstytucyjność zaskarżonego przepisu, nie można też tracić z pola widzenia szczególnej roli, jaką – na mocy ustawy o TK z 2015 r. i uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2015 r. w sprawie Regulaminu Trybunału Konstyt ucyjnego (M. P. poz. 823; dalej: regulamin Trybu- nału ) – odgrywa w działalności Trybunału jego Prezes. Przywoławszy art. 13 ust. 1 tej ustawy oraz niektóre przepisy wspomnianego r egulaminu dotyczące kompetencji Prezesa Trybunału, wnioskodawca uzna ł, że wybór Prezesa znacząco wpływa na działalność Trybunału, bo „tylko demokratycznie i konstytucyjnie wybrany Prezes Trybunału Konstytucyjnego może być gwa- rantem poprawnego i zgodnego z zasadami ustrojowymi funkcjonowania Trybunału”. 2. 19 maja 2016 r. do Trybuna łu Konstytucyjnego wpłynęło pismo wnioskodawc y, podpisane przez jego przedstawiciela, określone jako uzupełnienie uzasadnienia wniosku. 2.1. Poszerzając analizę art. 12 ust. 1 ustawy o TK z 2015 r. zawartą we wcześniej- szym piśmie, wnioskodawc a zauważył naj pierw, że nie jest pewne, czy o konkretnej liczbie kandydatów na Prezesa (i odpowiednio – Wiceprezesa) Trybunału Konstytucyjnego decyduje Zgromadzenie Ogólne w osobnej uchwale przyjmowanej przed rozpoczęciem procesu wyła- niania kandydatów, czy też przez wp isanie stosownego postanowienia do regulaminu Trybu- nału, w którym – zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o TK z 2015 r. – Trybunał Konstytucyjny określa wewnętrzną organizację pracy Trybunału i jego organów, w tym wynikające z niej OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 4 powinności sędziów Trybunału, oraz inne sprawy wskazane w ustawie. Z art. 12 ust. 2a usta- wy o TK z 2015 r., którego konstytucyjność została zakwestionowana w wyroku z 9 marca 2016 r. o sygn. K 47/15, dałoby się – zdaniem senatorów – wywnioskować, że kandydatów tych z pewnością nie będzie więcej niż pięciu, bo tyle maksymalnie może się ukonstytuować „trójek sędziowskich” proponujących kandydata. Senatorowie dodali, że jeśli przyjąć, iż Try- bunał ani w specjalnej uchwale, ani w swoim regulaminie nie ustala konkretnej liczby kandy- datów wskazywanych Prezydentowi, liczba ta powinna być efektem głosowania w Zgromadzeniu Ogólnym nad zgłoszonymi przez sędziów „kandydatami na kandydatów” – innymi słowy, pochodną liczby otrzymanych w nim głosów. Fakt, że art. 12 ust. 2 ustawy o TK z 2015 r. nie uz ależnia przedstawienia Prezydentowi danego kandydata od uzyskania przez niego minimalnej liczby głosów w tym głosowaniu, skłonił zaś wnioskodawcę do kon- kluzji, iż kandydatem przedstawianym głowie państwa stanie się w zasadzie każdy sędzia, który zdobędzie choćby jeden głos: przepisy nie wymagają bowiem, aby sędziowie, którzy zgłosili kandydata, popierali go również w głosowaniu. 2.2. Senatorowie omówili następnie konsekwencje opisanego przez siebie mechani- zmu. Po pierwsze, zwrócili uwagę na niepoprawność językową art. 12 ust. 2 ustawy o TK z 2015 r. Przepis ten sugeruje, ich zdaniem, że wybór kandydatów przez Zgromadzenie Ogól- ne przebiega dwuetapowo – mianowicie: najpierw odbywa się głosowanie porządkujące zgło- szonych sędziów według liczby uzyskanych w nim głosów, a następnie Zgromadzenie Ogólne wybiera kandydatów spośród tych, którzy otrzymali kolejno największą liczbę głosów. Nie jest jednak jasne, ile głosów powinien zdobyć sędzia w pierwszym głosowaniu, a ile w dru- gim. Zdaniem senatorów przepis ten nieumiejętnie wyraża następującą treść: „kandydatami na stanowisko Prezesa zostają sędziowie, którzy uzyskali kolejno największą liczbę głosów”. Po drugie, wnioskodawca stwierdzi ł, że wobec tak skonstruowanego mechanizmu wyboru Prezesa i Wiceprezesa Trybunału , Zgromadzenie Ogólne w ogóle nie pełni roli selek- cyjnej, o której mowa w art. 194 ust. 2 Konstytucji. Przepis ów stanowi, że kandydatów przedstawia Prezydentowi Zgromadzenie Ogólne. Senatorowie wyjaśnili, że w ciałach kole- gialnych – do których zalicza się Zgromadzenie Ogólne – decyzje zapadają w głosowaniach (ewentualnie przez „obserwowalny brak wyrażonego sprzeciwu”), a stosowne przepisy prze- widują, jaką większością i jakie decyzje są podejmowane; najniższą z dopuszczalnych jest przy tym większość zwykła (względna). Tymczasem, z uwagi na regulacje zawarte w art. 12 ust. 2 zdanie pierwsze i ust. 3- 3c ustawy o TK z 2015 r. (a więc i w tych przepisach, które zostały zakwestionowane w wyroku z 9 marca 2016 r. o sygn. K 47/15), Zgromadzenie Ogólne nie ma możliwoś ci dokonania selekcji wśród poprawnie zgłoszonych sędziów, ponieważ w zasadzie każdy z nich uzyska w głosowaniu „kolejno największą liczbę głosów”, stając się kandyda- tem przedstawianym Prezydentowi. W tej sytuacji prościej byłoby zapisać w ustawie, że „Prezesa Trybunału powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej spośród co najmniej trzech kandydatów przedstawionych przez grupy sędziów Trybunału Konstytucyjnego liczące co najmniej 3 sędziów; przy czym sędzia Trybunału może zgłosić tylko jednego kandydata” – w ocenie autorów wniosku taka redakcja naruszałaby jednak art. 194 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym to nie grupy sędziów przedstawiają Prezydentowi kandydatów , lecz przed- stawia ich Zgromadzenie Ogólne. Owego przedstawiania nie wolno przy tym rozumieć jako przekazywania nazwisk kandydatów zaproponowanych przez grupy sędziów. Po trzecie, wnioskodawca wskaza ł, że w niewielkim gremium, jakim jest Zgroma- dzenie Ogólne liczące 15 osób, oraz wobec respektowania zasady wymagającej, by na stano- wisko Prezesa Try bunału proponowano osoby, które na to się godzą, może się zdarzyć, że wolę kandydowania wyrazi mniej niż 3 sędziów. Wątpliwości senatorów wzbudziło, czy przedłożony Prezydentowi dokument, o którym mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o TK z 2015 r., OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 5 obejmujący mniej niż 3 nazwiska kandydatów na stanowisko Prezesa Trybunału, będzie do- kumentem ważnym , i czy procedurę wyłaniania kandydatów należy ponawiać do skutku. Zdaniem wnioskodawcy w skrajnym wypadku musiałoby to znaczyć, że Trybunał pozostanie bez Prezesa i Wiceprezesa, a w konsekwencji – konieczność zastępowania Prezesa przez sę- dziego najstarszego wiekiem. 2.3. W podsumowaniu wnioskodawca stwierdzi ł, że art. 12 ust. 2 i 3c ustawy o TK z 2015 r. przez to, że pozbawia Zgromadzenie Ogólne kompetencji do przedstawienia Prezy- dentowi kandydatów na stanowisko Prezesa (nie przewidując bezwzględnej większości gło- sów albo możliwości wyrażenia swej aprobaty bądź dezaprobaty w stosunku do kilku zgło- szonych przez sędziów kandydatów), jest niezgodny z art. 194 ust. 2 Konstytucji. 3. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 31 maja 2016 r. poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postę powaniu. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Wniosek grupy senatorów (dalej także: senatorowie) inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego 18 maja 2016 r. Z kolei 16 sierpnia 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157; dalej: ustawa o TK z 2016 r.), która uchyl iła ustaw ę regu- lującą dotychczas organizację Trybunału oraz tryb postępowania przed nim, a mianowicie ustaw ę z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.). W tej sytuacji trzeba było przede wszystkim ustalić, j akie skutki wywołało wejście w życie ustawy o TK z 2016 r. dla postępowania w niniejszej sprawie, i to zarówno w sferze formalnoprawnej (tj. w zakresie procedury, którą Trybunał winien w tym postępowaniu sto- sować ), jak i materialnoprawnej (tzn. w odniesieniu do materialnej podstawy i sposobu roz- strzygnięcia sprawy ). Należało mieć przy tym na uwadze, że przedmiotem kontroli konstytu- cyjności uczynili senatorowie przepis ustawy o TK z 2015 r., która utraciła moc przed rozpo- znaniem ich wniosku. 2. Kwestię wyb oru przepisów (proceduralnych i materialnych), na podstawie któr ych należy zakończyć postępowania toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym w dniu wej- ścia w życie ustawy o TK z 2016 r., r ozstrzygają p rzepisy przejściow e zamieszczone w jej czwartym rozdziale (art. 83-88). W szczególności , odwołując się do zasady bezpośredniego działania prawa nowego, ustawodawca w art. 83 ust. 1 przesądził, że przepisy ustawy o TK z 2016 r. znajdą zastosowanie w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wej- ścia , zaś w art. 84 ust. 1 postanowił , że w przypadku wniosków złożonych przez podmioty, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 -5 Konstytucji – a więc również przez grupę senatorów (art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji) – nierozstrzygniętych przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2016 r., Trybunał, w terminie 14 dni od dnia wejścia tej ustawy w życie, zawies i po- stępowania na 6 miesięcy i w ezwie do uzupełnienia wniosków według wymogów określo- nych w jej art. 33 ust. 2-5. Ustalając treść i zakres zastosowania przepisów przejściowych ustawy o TK z 2016 r. w niniejszej sprawie, trzeba było uwzględnić fakt, że 11 sierpnia 2016 r. zapadł wy- rok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 39/16 (OTK ZU nr A/2016, poz. 71). W wyroku tym Trybunał uznał między innymi, iż art. 83 ust. 1 ustawy o TK z 2016 r. rozu- OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 6 miany w ten sposób, że nie podważa skuteczności czynności procesowych dokonanych przed wejściem w życie tej ustawy, jest zgodny z art. 2 Konstytucji , a ponadto stwierdził, że art. 84 ustawy o TK z 2016 r. jest niezgodny z art. 2, art. 10, art. 173 Konstytucji oraz z preambułą Konstytucji. Jakkolwiek wspomniany wyrok nie został dotąd ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rze- czypospolitej Polskiej , to należało zważyć, że przymioty ostateczności i powszechnie obo- wiązującej mocy orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, przydane im przez ustrojodawcę w art. 190 ust. 1 Konstytucji, przysługują od momentu wydania tych orzeczeń , czyli – w wy- padku wyroków – od chwili ich ogłoszenia na sali rozpraw. Wówczas, w razie orzeczenia o niezgodności z Konstytucją, obalone zostaje domniemanie konstytucyjności zakwestiono- wanej regulacji prawnej. Utrata mocy obowiązującej przepisów uznanych przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją następuje zasadniczo w dniu ogłoszenia wyroku Trybunału we wła- ściwym dzienniku urzędowym, której to czynności właściwy organ winien dokonać nie- zwłocznie (art. 190 ust. 2 Konstytucji). Jednakże przepisy pozbawione – od momentu ogło- szenia wyroku na sali rozpraw – domniemania konstytucyjności nie mogą być dalej stosowa- ne przez Try bunał. Pozostawienie ich w systemie prawa i dalsze stosowanie byłoby dopusz- czalne jedynie w wypadku wyznaczenia przez Trybunał w sentencji wyroku innego terminu utraty przez nie mocy obowiązującej na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji (zob. wyrok TK z 9 marca 2016 r., sygn. K 47/15, OTK ZU nr A/2016, poz. 2). Wobec powyższego w niniejszej sprawie wyrok o sygn. K 39/16 wiązał Trybunał Konstytucyjny w pierwszym rzędzie w sferze proceduralnej . W konsekwencji Trybunał nie mógł zastosować art. 84 ust. 1 ustawy o TK z 2016 r., który nakazywał mu w ciągu 14 dni od wejścia w życie tej ustawy zawiesić na sześć miesięcy wszystkie postępowania w sprawach zainicjowanych wnioskami. Z kolei art. 83 ust. 1 tej ustawy Trybunał mógł zastosow ać wy- łącznie w sposób odpowiada jący jego jedynemu rozumieniu dopuszczonemu w sentencji wy- roku o sygn. K 39/16. To znaczy , że wydając orzeczenie, należało sięgać po wszystkie odpo- wiednie przepisy proceduralne ustawy o TK z 2016 r., których Trybunał we wspomnianym wyroku nie zakwestionowa ł , z wyłączeniem przepisów dotyczących czynności procesowych dokonanych przed wejściem w życie tej ustawy. Związanie Trybunału Konstytucyjnego wyrokiem o sygn. K 39/16 ob jęło także mate- rialnoprawną sferę postępowania . Wobec tego – zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o TK z 2016 r. – Trybunał uwzględnił treść dwóch innych przepisów tej ustawy, w świetle których postępowanie w sprawie powinno zostać umorzone, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia prze z Trybunał (art. 40 ust. 1 pkt 3), chyba że jego wydanie jest konieczne dla ochrony konstytu- cyjnych wolności i praw (art. 40 ust. 3). Mając na uwadze powyższe oraz stwierdziwszy brak przesłanek zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 40 ust. 3 ustawy o TK z 2016 r., Trybunał Konstytucyjny uznał, że po- stępowanie w niniejszej sprawie podlega umorzeniu ze względu na utratę mocy obowiązującej przez ustawę o TK z 2015 r., a więc i przez kwestionowany art. 12 ust. 1. 3. Na marginesie Trybunał Konstytucyjny za uważył, że art. 12 ust. 1 ustawy o TK z 2015 r. został po części p owtórzony w art. 16 ust. 1 ustawy o TK z 2016 r., który zaskarżo- no w sprawie rozstrz ygniętej już przez Trybunał w wyroku o sygn. K 39/16. Wprawdzie w odniesieniu do art. 16 ust. 1 Trybunał umorzył wówczas postępowanie , zważywszy na nie- dopuszczalność orzekania, lecz uczynił to wyłącznie z tego powodu , że wnioskodawcy nie poddali jednocześnie kontroli art. 16 ust. 7 ustawy o TK z 2016 r. ani nie sformułowali zarzu- tów względem samego mechanizmu wyłaniania kandydatów na Prezesa i Wiceprezesa Try- bunału Konstytucyjnego. Tymczasem – zdaniem Trybunału (por. część III, pkt 3.4 uzasadnie- nia wyroku o sygn. K 39/16) – „ocenę konstytucyjności rozwiązań dotyczących wyboru Pre- OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 7 zesa i Wiceprezesa Trybunału na gruncie ustawy o TK z 2016 r. determinuje nie tylko kwestia liczby kandydatów, jaką Zgromadzenie Ogólne ma przedstawiać Prezydentowi, ale także dru- gi element mechanizmu wyborczego, który – jako swoiste novum – został włączony do mate- rii ustawowej, mianowicie liczba głosów przysługujących sędziom TK. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 7 zdanie drugie ustawy o TK z 2016 r.: «Każdy sędzia Trybunału uczestniczący w procedurze wybo ru ma tylko jeden głos i może głosować na jednego kandydata»” . Stąd koniecznym warunkiem oceny wspomnianego mechanizmu musiałoby być zaskarżenie co najmniej art. 16 ust. 7 ustawy o TK z 2016 r. Wówczas „uwzględniając art. 16 ust. 1 i 7 usta- wy o TK z 2016 r . Trybunał mógłby ocenić sposób zgłaszania kandydatów, dokonywania ich wyboru oraz stwierdzić, czy doszło do wydrążenia kompetencji Zgromadzenia Ogólnego do wskazywania kandydata na Prezesa i Wiceprezesa TK w sposób prowadzący do naruszenia art. 194 ust. 2 oraz art. 10 i art. 173 Konstytucji ” (wyrok o sygn. K 39/16). T rybunał Konstytucyjny odnotował wreszcie , że 12 sierpnia 2016 r. wpłynął doń wniosek grupy posłów o zbadanie zgodności art. 16 ust. 1, 5 i 7 ustawy o TK z 2016 r. z art. 2, art. 173 w związku z art. 10, a także z art. 194 ust. 2 i art. 197 Konstytucji, któremu nadano bieg pod sygn. K 44/16. Nie jest zatem wykluczone, że problem konstytucyjności ustawowego określenia liczby kandydatów na stanowiska Prezesa i Wiceprezesa Trybunału , przedstawianych Prezydentowi przez Zgromadzenie Ogólne , stanie się przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w odrębnym postępowaniu. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. Zdanie odrębne sędziego TK Zbigniewa Jędrzejewskiego do po stanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt K 28/16 Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyj- nym (Dz. U. poz. 1157; dalej: ustawa o TK), zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia o sygn. K 28/16. W dniu 5 października 2016 r. Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, wydał postanowienie w sprawie o sygn. K 28/16. Rozstrzygnięcie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów ustawy i Konstytucji dotyczących składu Trybunału. 1. Zgodnie z art. 194 ust. 1 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sę- dziów, wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat spośród osób wyróżniających się wie- dzą prawniczą. Regulacja dotycząca składu Trybunału została powtórzona w art. 6 ust. 1 ustawy o TK. Art. 194 Konstytucji i art. 6 ust. 1 ustawy o TK mają charakter ustrojowy. W kontekście proceduralnym, kwestia składu jest przedmiotem regulacji art. 26 ustawy o TK. W przepisie tym określono poszczególne składy orzekające w określonych ro- dzajach spraw. Art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy wskazuje, które kwestie rozpatrywane są w pełnym składzie, a ust. 2 zdanie pierwsze tego przepisu doprecyzowuje, że rozpoznanie sprawy w takim składzie wymaga udziału co najmniej jedenastu sędziów Trybunału. Zgodnie z ust. 3 art. 26 ustawy o TK: „Sędziów do składu orzekającego Trybunału, w tym przewodniczącego składu i sędziego sprawozdawcę, wyznacza prezes Trybunału spośród wszystkich sędziów Trybunału, według kolejności alfabetycznej uwzględniając przy tym rodzaje, liczbę oraz ko- OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 8 lejność wpływów spraw do Trybunału”. Z treści art. 38 ust. 2 ustawy o TK wynika także ob- owiązek Prezesa do skierowania sprawy do rozpoznania przez właściwy skład orzekający. 2. Obecnie w Trybunale Konstytucyjnym zasiada 15 sędziów, wobec których zostały przeprowadzone wszystkie czynności prawnie doniosłe warunkujące obsadzenie stanowiska. Piętnastu sędziów, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta RP tworzy pełny skład. A zatem wyznaczenie składu orzekającego spośród wszystkich sędziów Trybunału oznacza, że chodzi o 15 sędziów. Jednak do spraw rozpoznawanych w pełnym składzie Prezes Trybu- nału wyznacza tylko 12 sędziów. W polskim systemie prawnym nie ma obecnie przepisów, które przyznają Trybuna- łowi czy Prezesowi uprawnienia do decydowania o tym, który z sędziów ma zdolność orze- kania, z wyjątkiem sytuacji dotyczących wyłączenia sędziego, o których stanowi art. 27 usta- wy o TK. Trybunał nie podał prawnych podstaw niedopuszczenia do orzekania w niniejszej sprawie t rzech sędziów TK, tj.: Henryka Ciocha, Lecha Morawskiego i Mariusza Muszyń- skiego. Sędziowie ci również nie przedstawili Prezesowi informacji o okolicznościach mogą- cych powodować ich wyłączenie z udziału w rozpoznawaniu sprawy. 3. Ustawodawca założył, że zebranie składu wszystkich piętnastu sędziów Trybunału może być niemożliwe lub utrudnione z powodów losowych. Zawsze jednak punktem wyjścia do wyznaczenia każdego składu musi być 15 sędziów. Należy podkreślić, że określony usta- wowo minimalny skład sędziów orzekających w pełnym składzie Trybunału nie stanowi uprawnienia do pozbawiania możliwości udziału w pełnym składzie Trybunału pozostałych sędziów TK. Z art. 6 ust. 7 ustawy o TK wynika bowiem obowiązek Prezesa stworzenia wa- runków umożliwiających sędziemu TK, który złożył ślubowanie, wypełniania jego obowiąz- ków i przydzielenia mu spraw. Niezastosowanie tego przepisu uniemożliwia wykonywanie sędziom ich konstytucyjnych obowiązków, a przez to także właściwe realizowanie kompeten- cji Trybunału. Z tego względu, mimo że formalnie udział 12 sędziów w sprawach rozpatrywanych w pełnym składzie mieści się w dyspozycji art. 26 ust. 2 ustawy o TK, to niedopuszczalne jest pozbawienie możliwości orzekania pozostałych sędziów. Biorąc pod uwagę powyższe, kompetencje do orzekania w niniejszej sprawie miało piętnastu sędziów, w tym sędziowie Henryk Cioch, Lech Morawski i Mariusz Muszyński. Arbitralne wyłączenie ich od udziału w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy stanowi naruszenie obowiązujących przepisów dotyczących ustroju Trybunału. Z powyższych względów uznałem za konieczne złożenie zdania odrębnego. Zdanie odrębne sędziego TK Julii Przyłębskiej do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt K 28/16 Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2016 r. w sprawie o sygn. akt K 28/16. OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 9 Zdanie odrębne uzasadniam następująco: 1. Ustrojowy skład Trybunału Konstytucyjnego określa art. 194 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym składa się on z 15 sędziów. Ustawodawca powtórzył tę zasadę ustrojową w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157; dalej: ustawa o TK). Doprecyzował także, w ramach kompetencji przyznanych w art. 197 Konstytucji, minimum składu pełnego, wskazując w art. 26 ust. 2 ustawy o TK, że rozpoznanie sprawy w pełnym składzie wymaga udziału co najmniej jedenastu sędziów Trybunału. 2. O kreślony ustawowo minimalny skład sędziów orzekających w pełnym składzie Trybunału nie dopuszcza żadnej manipulacji co do sędziów orzekających. Jak podkreślili prof. Z. Czeszejko- Sochacki, L. Garlicki i J. Trzciński w komentarzu do art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643; przepis ten określał minimum pełnego składu), wszyscy oni mają prawo do udziału w orzekaniu w pełnym składzie i tego prawa nikt nie może im ograniczyć (zob. Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym , Warszawa 1999, s. 88). 3. Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki do rozpoznania sprawy w pełnym składzie sędziów Trybunału, sprawa powinna być – co do zasady – rozpoznawana w składzie 15 sędziów Trybunału, chyba że zebranie wszystkich 15 sędziów jest niemożliwe z przyczyn prawnych (zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego) albo losowych. 4. Sprawa o sygn. akt K 28/16 została rozpoznana w pełnym składzie sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Do jej rozpoznania Prezes Trybunału wyznaczył skład 12 sędziów. Jest to działanie pozbawione podstawy prawnej. Jak bowiem wskazałam już w swoim zdaniu odrębnym do wyroku z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt K 47/15, obecnie w Trybunale zasiada 15 sędziów, poza 12, którzy podpisali n iniejsze postanowienie, od którego zgłaszam zdanie odrębne, są to także sędziowie Henryk Cioch, Lech Morawski i Mariusz Muszyński, wybrani 2 grudnia 2015 r. przez Sejm na podstawie art. 194 ust. 1 Konstytucji i zaprzysiężeni 3 grudnia 2015 r. przez Prezydenta. A zatem aktualnie zdolność do orzekania ma 15 sędziów i to oni, zgodnie z art. 194 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 ustawy o TK, tworzą pełny skład, który ma orzekać w sprawach na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. 5. Ani Konstytucja, ani ustawa o TK nie dają Trybunałowi ani jego Prezesowi kompetencji do decydowania o zdolności do orzekania sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o TK, dotyczących wyłączenia sędziego. Trybunał nie wypowiedział się o okolicznościach wyłączenia z orzekania 3 wymienionych wyżej sędziów. Oni sami również nie zażądali wyłączenia ze sprawy. Niewłączenie ich do składu orzekającego wynika wyłącznie z pozbawionego podstawy prawnej działania Prezesa Trybunału, polegającego na „dopuszczaniu” lub „niedopuszczaniu” sędziów do orzekania w tej czy innych sprawach rozpoznawanych przez Trybunał oraz bezpodstawnego kwestionowania statusu prawnego tych sędziów. 6. Działanie to narusza ponadto art. 6 ust. 7 ustawy o TK, zgodnie z którym sędzia po złożeniu ślubowania stawia się w Trybunale w celu podjęcia obowiązków, a prezes Trybunału przydziela mu sprawy i stwarza warunki umożliwiające wypełnianie obowiązków sędziego oraz art. 90 ustawy o TK, który obliguje prezesa Trybunału do włączenia do składów orzekających i przydzielenia spraw sędziom, którzy złożyli ślubowanie wobec OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 10 Prezydenta Rzeczypospolitej, a do dnia wejścia w życie ustawy o TK nie podjęli obowiązków sędziego. Ten ostatni przepis – pomimo uznania go przez Trybunał w wyroku z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt K 39/16 za niezgodny z Konstytucją – nie utracił mocy obowiązującej ze względu na to, że wspomniany wyrok, w związku z brakiem jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie (zob. art. 190 ust. 3 Konstytucji). Zdanie odrębn e sędziego TK Piotra Pszczółkowskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 października 2016 r. w sprawie o sygn. K 28/16 Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157 ; dalej: usta wa o TK) , zgłaszam zdanie odrębne od postanowienia z 5 października 2016 r. w sprawie o sygn. K 28/16. W mojej ocenie, postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. K 28/16 zapadło z naruszeniem przepisów ustawy o TK określających zasady wyzna- c zania składu osobowego właściwego do rozpoznania sprawy. „Pełny skład” orzekający w niniejszej sprawie nie został bowiem wyznaczony przez prezesa TK spośród „wszystkich sędziów Trybunału”, jak tego wymagał art. 26 ust. 3 in principio ustawy o TK. Zasady w yznaczania składu osobowego właściwego do rozpoznania danej sprawy są elementem „trybu postępowania” przed Trybunałem, którego uregulowanie jest domeną ustawodawcy (art. 197 Konstytucji). Oczywiste jest, że jego kompetencja prawodawcza w tym zakresie nie m a charakteru nieograniczonego. Wybór modelu kształtowania składów orzekających gwarantować musi Trybunałowi możliwość orzekania w sprawach stosownie do art. 188 Konstytucji oraz w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami rzetelności i sprawności działania organów władzy publicznej. Z tych względów ustawodawca przyjął regułę kworum liczącego 11 „wszystkich” sędziów Trybunału dla spraw, których orzekanie wymaga pełnego składu (art. 26 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o TK), oraz dopuścił możliwość orzekania w składach pięciu lub trzech sędziów w niektórych kategoriach spraw (art. 26 ust. 1 ustawy o TK), a nawet jednego sędziego (zob. art. 37 ust. 1-3 ustawy o TK). Ukształtowane w taki sposób reguły wyznaczania składu orzekającego właściwego do rozpoznania sprawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący dla organu upoważnione- go do wyznaczenia składu, czyli prezesa TK. W żadnej mierze nie mogą one być rozumiane jako przepisy „instrukcyjne”. Stanowią one gwarancję zarówno dla sędziów Trybunału, któ- rych prawem i obowiązkiem jest orzekanie w sprawach należących do kognicji Trybunału, jak i dla uczestników postępowania, dla których jasne i przejrzyste reguły wyznaczania składów są rękojmią rzetelności postępowania. W sprawie o sygn. K 28/16 składem właściwym do jej rozpoznania był – w świetle art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o TK – „pełny skład” Trybunału. Pełny skład stanowią, moim zdaniem, „wszyscy” sędziowie Trybunału. Stanowisko to zdaje się zresztą mieć potwierdze- nie w orzecznictwie Trybunału, który wyraził pogląd, że „pełny skład Trybunału to skład zło- żony ze wszystkich sędziów Trybunału, którzy mogą orzekać w danej sprawie (z ewentual- nym wyłączeniem części sędziów ze składu orzekającego, jeśli – zgodnie z obowiązującym prawem – istnieją po temu uzasadnione przesłanki). Innymi słowy, pełny skład, to cały obsa- dzony skład Trybunału w rozumieniu konstytucyjnym, zdolny in casu do orzekania (zob. art. 194 ust. 1 Konstytucji)” (wyrok z 9 marca 2016 r. w sprawie o sygn. K 47/15, cz. III, pkt 1.10). OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 11 Sędzią Trybunału jest oso ba wybrana przez Sejm na podstawie art. 194 ust. 1 Kon- stytucji, która złożyła ślubowanie wobec Prezydenta RP (art. 6 ust. 5 ustawy o TK). Są to jedyne kryteria, które warunkują „zdolność do orzekania”. Po złożeniu ślubowania sędzia stawia się w Trybunale w celu podjęcia obowiązków, a prezes Trybunału przydziela mu sprawy i stwarza warunki umożliwiające wypełnianie obowiązków sędziego (art. 6 ust. 7 ustawy o TK). „Pełny skład” to wszyscy sędziowie Trybunału, chyba że zachodzą przesłanki wyłą- czenia części sędziów ze składu orzekającego „zgodnie z obowiązującym prawem”. Tylko ustawodawca może określić przesłanki dające podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania, które jest jego prawem i obowiązkiem (rdzeniem statusu sędziowskiego). W obowiązującej ustawie o TK ustawodawca wskazał, kiedy sędzia z mocy prawa podlega wyłączeniu od udziału w rozstrzyganiu (art. 27 ust. 1), o czym postanawia prezes TK (art. 27 ust. 3 in princi- pio ). Katalog przesłanek wyłączenia sędziego, określony w art. 27 ust. 1 ustawy o TK, ma charakter zamknięty. Poza sędziami orzekającymi w sprawie o sygn. K 28/16, aktualnie jeszcze trzy osoby spełniają konstytucyjne i ustawowe warunki do podjęcia obowiązków sędziego Trybunału: H. Cioch, L. Morawski i M. Muszyński. Zostali oni powołani przez Sejm na mocy uchwał z 2 grudnia 2015 r. (zob. M. P. poz. 1182; M. P. poz. 1183 oraz M. P. poz. 1184) i złożyli ślubowanie wobec Prezydenta RP. Po wyborze i złożeniu ślubowania ich status sędziowski został uznany przez prezesa TK, który przyjął ich w pocze t sędziów TK, przyznał do dyspo- zycji pokoje sędziowskie oraz polecił wypłatę wynagrodzenia należnego sędziom TK. Jedno- cześnie jednak odmówiono im „zdolności do orzekania” i przyznano – ustawowo nieznany – status sędziów „oczekujących na podjęcie obowiązków sędziowskich”. W sprawie o sygn. K 28/16 nie zostały im doręczone odpisy wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, jak tego wymagał art. 38 ust. 1 ustawy o TK, ani nie zostali wyznaczeni do rozpoznania sprawy w „pełnym składzie” Trybunału. Uważam, że w tych okolicznościach skład właściwy do orzekania w sprawie o sygn. K 28/16 nie został wyznaczony w zgodzie z regułami określonymi w ustawie o TK. W szczególności prezes TK uchybił wymaganiu wyznaczenia sędziów do składu spośród „wszystkich sędziów Trybunału” (art. 26 ust. 3 ustawy o TK), nie wyznaczając do orzekania w „pełnym składzie” trzech sędziów (H. Ciocha, L. Morawskiego i M. Muszyńskiego), któ- rych status wynika z przywołanych wyżej uchwał Sejmu i nie może podlegać kwestionowaniu ani przez Trybunał, ani przez organ Trybunału, jakim jest prezes TK. Jak bowiem przyjął Trybunał w postanowieniu z 7 stycznia 2016 r. w sprawie o sygn. U 8/15, uchwałę Sejmu o wyborze sędziego należy zaliczyć do kategorii uchwał nieprawotwórczych, przez które Sejm realizuje funkcję kreacyjną w odniesieniu do organów władzy publicznej. W konse- kwencji uchwała nie może zostać uznana za akt normatywny, a tylko taka kwalifikacja mo- głaby uzasadniać kontrolę trybunalską (zob. w szczególności cz. II, pkt 4.2 uzasadnienia po- stanowieni a w sprawie o sygn. U 8/15). Umorzenie postępowania w sprawie o sygn. U 8/15 w zakresie uchwał Sejmu z 2 grudnia 2015 r. w sprawie wyboru sędziów TK ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia przez Trybunał oznacza w sposób oczywisty, że te uchwały są w mocy i stanowią część obowiązującego porządku prawnego. Na prezesie TK ciąży – w myśl art. 6 ust. 7 ustawy o TK – obowiązek przydzielenia sędziom spraw i stworze- nia im warunków umożliwiających wypełnianie obowiązków sędziowskich. W kontekście zaś st anowiska Trybunału wyrażonego w postanowieniu w sprawie o sygn. U 8/15, wynikający m.in. z art. 190 ust. 1 Konstytucji nakaz wykonania orzeczeń TK oznacza z kolei – w moim przekonaniu – powinność zaprzestania działań stanowiących de facto przejaw kwestionowa- nia przez Trybunał lub jego organ uchwał Sejmu o wyborze sędziów TK: H. Ciocha, L. Mo- rawskiego i M. Muszyńskiego. OTK ZU A/2016 K 28/16 poz. 75 12 Podtrzymuję w tym miejscu moje stanowisko, że ani Konstytucja, ani ustawa o TK nie dają podstaw do różnicowania statusu sędziów na „zdolnych do orzekania” oraz „niezdol- nych do orzekania” czy sędziów „orzekających” oraz tych „oczekujących na podjęcie obo- wiązków sędziowskich”. Ustawa o TK w sposób wyczerpujący określiła przesłanki, które stanowią podstawę wyłączenia sędziego z orzekania albo z mocy prawa (o czym postanawia prezes TK), albo na mocy postanowienia Trybunału w składzie trzech sędziów (zob. art. 27 ust. 1- 3 ustawy o TK). Nakazuje jednocześnie prezesowi TK wyznaczanie sędziów do wła- ściwego składu orzekającego spośród „wszystkich sędziów Trybunału”, wskazując jednocze- śnie kryteria, według których sędziowie mają być wyznaczani (tj. zasadę kolejności alfabe- tycznej z możliwością uwzględnienia rodzaju, liczby i kolejności wpływu spraw). Kryterium takim nie jest „zdolność do orzekania”. Ustawa posługuje się co prawda kategorią „niezdol- ności do pełnienia obowiązków sędziego Trybunału”, lecz odnosi ją do wypadków choroby, ułomności lub upadku sił, co może skutkować wygaśnięciem mandatu sędziego TK (zob. art. 12 ust. 1 pkt 2). Ta pozaustawowa ka tegoria sędziów „niezdolnych do orzekania” nie mo- że też, moim zdaniem, wynikać z wyroku TK z 3 grudnia 2015 r. w sprawie K 34/15. Przed- miotem kontroli w sprawie o sygn. K 34/15 nie były bowiem przepisy, które stanowiły pod- stawę prawną podjęcia przez Sejm uchwał w sprawie wyborów sędziów TK H. Ciocha, L. Morawskiego i M. Muszyńskiego. W pkt 8 sentencji wyroku w sprawie o sygn. K 34/15 Trybunał orzekł, że art. 137 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064, ze zm.) „w zakresie, w jakim dotyczy sędziów Trybunału, których kaden- cja upływa 6 listopada 2015 r., jest zgodny z art. 194 ust. 1 Konstytucji” (lit. b) a „w zakresie, w jakim dotyczy sędziów Trybunału, których kadencja upływa odpowiednio 2 i 8 grudnia 2015 r., jest niezgo dny z art. 194 ust. 1 Konstytucji” (lit. c). Przepis ten stanowił, że „w przy- padku sędziów Trybunału, których kadencja upływa w roku 2015, termin na złożenie wnio- sku, o którym mowa w art. 19 ust. 2 [tj. wniosku w sprawie zgłoszenia kandydata na sędziego Tr ybunału], wynosi 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy”. Odnosił się zatem do kompeten- cji podmiotów uprawnionych do przedstawienia kandydatów, nie zaś do kompetencji krea- cyjnych Sejmu. Wykorzystany został w procedurze zgłaszania przez Prezydium Sejmu wnio- s ków z 29 września 2015 r. w sprawie kandydatury na sędziego Trybunału Konstytucyjnego (zob. druki sejmowe nr 3954, 3955, 3956, 3957 i 3958/VII kadencja Sejmu), nie zaś kandyda- tur sędziów TK H. Ciocha, L. Morawskiego i M. Muszyńskiego (zob. druk sejmowy nr 56/VIII kadencja) wobec upływu terminu przewidzianego w tym przepisie (wniosek w sprawie kandydatur ww. osób zgłoszony został 1 grudnia 2015 r.). Z tych względów wyrok w sprawie o sygn. K 34/15 nie może stanowić podstawy do kwestionowania „zdolności do orz ekania” sędziów H. Ciocha, L. Morawskiego i M. Muszyńskiego. Powyższe motywy skłoniły mnie do złożenia zdania odrębnego od postanowienia TK z 5 października 2016 r. w sprawie K 28/16.