K 25/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 2 8 grudnia 2023 r. Pozycja 109 POSTANOWIENIE z dnia 14 grudnia 2023 r. Sygn. akt K 25/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca Wojciech Sych Michał Warciński Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2023 r., wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności: 1) art. 1103 7 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.) „w zakresie, w jakim wyłącza zobowiązania o odszkodowanie należne od obcego państwa z tytułu zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciwko ludzkości, ze względu na stwierdzenie przez sąd orzekający istnienia w tych sprawach immunitetu ju- rysdykcyjnego państwa”, z art. 9, art. 21 ust. 1, art. 30 i art. 45 ust. 1 Konsty- tucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 1113 ustawy powołanej w punkcie 1 „w zakresie, w jakim dopuszcza wywiedzenie immunitetu państwa dla ochrony obcych państw przed pozwa- niem przed sąd polski za czyny stanowiące zbrodnie wojenne, ludobójstwo i zbrodnie przeciwko ludzkości”, z art. 9, art. 30 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a : umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Grupa posłów na Sejm IX kadencji 15 grudnia 2020 r. zwróciła się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.). Zdaniem wnioskodawcy , art. 1103 7 k.p.c. w zakresie, w jakim eliminuje zobo- wiązania o odszkodowanie należne od obcego państwa z tytułu zbrodni wojennych, ludobój- OTK ZU A/2023 K 25/20 poz. 109 2 stwa i zbrodni przeciwko ludzkości, ze względu na stwierdzenie przez sąd orzekający istnie- nia w tych sprawach immunitetu jurysdykcyjnego państwa narusza art. 9, art. 21 ust. 1, art. 30 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji , oraz art. 1113 k.p.c. narusza art. 9, art. 30 i art. 45 ust. 1 Kon- stytucji poprzez dopuszczalność wywiedzenia zeń immunitetu państwa dla ochrony obcych państw przed pozwaniem przed sąd polski za czyny stanowiące zbrodnie wojenne, ludobój- stwo i zbrodnie przeciwko ludzkości. 2. W piśmie Sejmu przesłanym Trybunałowi 22 lutego 2021 r. Marszałek Sejmu wniósł o stwierdzenie, że art. 1113 k.p.c. w zakresie, w jakim bezwarunkowo nakazuje odrzu- cenie pozwu lub wniosku albo umorzenie postępowania w sprawach dotyczących zbrodni wojennych, ludobójstwa czy zbrodni przeciw ludzkości, jest niezgodny z art. 30 i art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 9 Konstytucji. W pozostałym zakresie Marszałek wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 3. W piśmie przesłanym Trybunałowi 17 marca 2021 r. Prokurator Generalny wniósł o stwierdzenie, że art. 1113 k.p.c. w zakresie, w jakim bezwarunkowo nakazuje odrzucenie pozwu lub wniosku albo umorzenie postępowania w sprawach dotyczących zbrodni wojen- nych, ludobójstwa i zbrodni przeciw ludzkości, jest niezgodny z art. 30 i art. 45 ust. 1 Konsty- tucji oraz że na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK postępowanie w pozostałym zakresie podlega umorzeniu, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku . 4. W piśmie z 14 stycznia 2021 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w tym postępowaniu. II Trybunał Konstytucyjny zważył , co następuje: 1. Zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wszczęcie postępowania przed Trybunałem następuje na podstawie wniosku, pytania prawne- go albo skargi konstytucyjnej uprawnionego podmiotu. Podmioty te zostały enumeratywnie wskazane w art. 191, art. 192, art. 193 oraz w art. 79 Konstytucji. W niniejszej sprawie wnio- skodawcą była grupa posłów na Sejm IX kadencji (art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji). 2. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 listopada 2023 r. (M. P. poz. 1208), pierwsze posiedzenie wybranego 15 października 2023 r. Sejmu Rzeczy- pospolitej Polskiej zwołano na 13 listopada 2023 r. Zgodnie z art. 98 ust. 1 Konstytucji, sta- nowiącym, że kadencja Sejmu rozpoczyna się w dniu pierwszego posiedzenia Sejmu i trwa do dnia poprzedzającego dzień zebrania się Sejmu następnej kadencji, 12 listopada 2023 r. za- kończyła się IX kadencja Sejmu, skutkiem czego wygasły też mandaty posłów na ten Sejm. 3. Stosownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK, obligatoryjną przesłanką umorze- nia przez Trybunał postępowania w niezakończonych sprawach wszczętych m.in. na podsta- wie wniosku grupy posłów, jest zakończenie kadencji Sejmu. W związku z powyższym, po- stępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć w następstwie zaistnienia przewidzianych ustawą okoliczności. Z tych względów Trybunał postanowił jak w sentencji.