K 17/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 23 października 2026 r. Pozycja 110 POSTANOWIENIE z dnia 21 października 2026 r. Sygn. akt K 17/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Wojciech Sych – sprawozdawca Bogdan Święczkowski Rafał Wojciechowski Jarosław Wyrembak , po rozpoznaniu , na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 202 6 r. , wniosku Prokura- tora Generalnego o zbadanie zgodności: 1) art. 191 ust. 1 w związku z art. 192 Traktatu o f unkcjonowaniu Unii Europej- skiej (Dz. U. z 2004 r. N r 90, poz. 864/2) w związku z art. 1 ust. 5a rozporzą- dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/631 z dnia 17 kwietnia 2019 r. określającego normy emisji CO 2 dla nowych samochodów osobo- wych i dla nowych lekkich pojazdów użytkowych oraz uchylającego rozpo- rządzenia (WE) nr 443/2009 i (UE) nr 510/2011 (Dz. U rz . UE L 111 z 25.4.2019, s. 13), w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady (UE) 2023/851 z dnia 19 kwietnia 2023 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2019/631 w odniesieniu do wzmocnienia norm emisji CO 2 dla no wych samochodów osobowych i dla nowych lekkich pojaz- dów użytkowych zgodnie z ambitniejszymi celami klimatycznymi Unii (Dz. U rz . UE L 110 z 25.4.2023 , s. 5): a) w zakresie, w jakim „przepis ten dopuszcza, by Unia Europejska i jej organy, w ramach realizacji celów z dziedziny środowiska, zwłaszcza do- tyczących ochrony klimatu, kształtowały zobowiązania państwa człon- kowskiego sprzecznie z celami i zadaniami suwerennego państwa demo- kratycznego”, z art. 1, art. 2, art. 5 i art. 90 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 Konstytucji; b) w zakresie, w jakim „przepis ten nakłada na jednostki nadmierne uciążli- wości wynikające z wprowadzenia z dniem 1 stycznia 2035 r. zakazu reje- strowania w państwach członkowskich Unii Europejskiej nowych niezero- emisyjnych samochodów osobowych i lekkich pojazdów użytkowych”, z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji prawodawcy; 2) art. 192 ust. 1 w związku z art. 192 ust. 2 lit c. traktatu powołanego w punkcie 1 w zakresie, w jakim „wymóg jednomyślności Rady ogr anicza do uchwala- OTK ZU A/2026 K 17/23 poz. 110 2 nia takich środków, których jedynie pierwszym zamierzonym rezultatem wy- nikającym z celu lub treści tychże środków jest znaczące wpływanie na wy- bór przez Rzeczpospolitą Polską między różnymi źródłami energii i ogólną strukturę zaopatrzenia Rzeczypospolitej Polskiej w energię”, z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. U Z A S A D N I E N I E I 1. We wniosku z 16 października 2023 r. Prokurator Generalny (dalej także: wniosko- dawca) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. Prokurator Generaln y zarzucił , że zakwestionowane normy , wynikające z przepisów traktatowych regulujących zasady i cele polityki Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska (art. 191 w związku z art. 192 Traktatu o f unkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. N r 90, poz. 864/2), kształtują zobowiązania państwa – Rzeczypospolitej Polskiej – w sposób utrudniający j ego suwerenne działanie i realizowanie zadań. Nakładają także na podmioty gospodarcze zobowiązania budzące wątpliwości co do wolności działalności gospodarczej (zob. wniosek, s. 20). Zdaniem wnioskodawcy, zakwestionowana norma dopuszcza stosowanie instrumen- tów i mechanizmów, które nakładają na państwa członkowskie nieproporcjonalne zobowiąza- nia w rezultacie sprzeczne z celami i zadaniami suwerennego państwa demokratycznego, bu- dząc tym samym wątpliwości co do zgodności z zasadą dobra wspólnego (art. 1 Konsty tucji), zasadą praworządności oraz charakterem państwa prawnego, którego zadaniem jest realizacja dobra wspólnego (art. 2 Konstytucji), celami państwa określonymi w art. 5 Konstytucji, w tym nakazem kierowania się zasadą zrównoważonego rozwoju w realizacji zadań państwa, granicami podziału kompetencji między Unię Europejską a Rzeczpospolitą w zakresie kształ- towania i realizowania polityki w dziedzinie środowiska w związku z zasadą suwerenności (art. 90 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 Konstytucji). Prokurat or Generalny zarzucił także, że Unia Europejska, na podstawie kwestionowanego zakresu normatywnego, nakłada na wszyst- kich adresatów rozporządzenia obowiązki podjęcia licznych określonych działań lub zanie- chania aktywności, które to działania i zaniechania cechują się wysokim stopniem uciążliwo- ści, nieadekwatnym do osiągnięcia zamierzonych celów, co narusza zasadę proporcjonalności w kontekście konstytucyjnego zakazu nadmiernej ingerencji prawodawcy. W jego ocenie, „ rozwiązanie zakładające osiągnięcie 100% celu redukcyjnego dla nowych samochodów od 2035 r. jest istotnym elementem strategii odejścia od ewolucyjnego modelu zmian struktury gospodarek UE i zastosowaniem modelu szybkich i dogłębnych zmian, jako konsekwencji transformacji klimatycznej UE. Prowadzić to będzie do kumulacji obciążeń dla sektorów gospodarki i poszczególnych przedsiębiorstw. Obciążenia te będą przenoszone na społeczeń- stwo, a ze względu na swoją skalę mogą stać się trudne do uniesienia przez obywa teli i przy- czynić się do pogłębienia rozwarstwienia społecznego oraz powiększenia skali ubóstwa i wy- kluczenia” (wniosek, s. 57). Kolejny p roblem konstytucyjny wskazany we wniosku (pkt 2 petitum ) jest związany z procedurą legislacyjną, w jakiej uchwalono zakwestionowane normy. Prokurator Generalny OTK ZU A/2026 K 17/23 poz. 110 3 wskazał na konieczność kontroli zaskarżonej normy z punktu widzenia przepisów stanowią- cych podstawę przekazania kompetencji na rzecz organów Unii Europejskiej od strony proce- duralnej, nie materialnej – czy zakres k ompetencji przekazanych nie został w sposób nieu- prawniony rozszerzony przez organy Unii Europejskiej względem tego, co było przedmiotem zgody Rzeczypospolitej wyrażonej najpierw w traktacie akcesyjnym, a następnie w traktacie lizbońskim. Chodzi bowiem o wejście Unii, z wykorzystaniem kompetencji dzielonych, w obszar dotyczący tak wrażliwej kwestii jak suwerenność energetyczna. Zdaniem wniosko- dawcy, „[p]rawodawca unijny, przyjmując, iż posiada kompetencję do przyjęcia środków mający ch znaczący wpływ na wybór przez Polskę między różnymi źródłami energii i na ogólną strukturę zaopatrzenia kraju w energię, w trybie niewymagającym zgody Rzeczypo- spolitej, doprowadził do obejścia reguł wynikających z art. 90 ust. 1 Konstytucji i (...) doko- nał tego w sposób całkowicie arbitralny, to znaczy nie licząc się ani z literą traktatów, ani systematyką czy ratio legis ” (wniosek, s. 88). Co za tym idzie, w ocenie Prokuratora General- nego, naruszona została zasada praworządności (art. 7 Konstytucji), zasada zaufania obywate- li do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji) oraz zasada nadrzędności Konstytucji, wyrażona w jej art. 8 ust. 1. 2 . W piśmie z 20 listopada 202 3 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. 3 . W związku z zawiadomienie m Prezydenta o obowiązku zajęcia stanowiska w spra- wie , do Trybunału wpłynęło pismo procesowe z 5 grudnia 2023 r. z Kancelarii Prezydenta RP z wnioskiem o przedłużenie terminu zajęcia stanowiska przez Prezydenta. 4. Do dnia wydania nin iejszego orzeczenia Sejm Rzeczypospolitej Polskiej nie zajął stanowiska w sprawie, pomimo prawidłowego zawiadomienia o tym obowiązku. 5. 8 października 2026 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęło pismo procesowe wnioskodawcy z 28 września 2026 r., w którym , powołując się na art. 191 ust. 1 pkt 1 Kon- stytucji a contrario w związku z art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o orga- nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), cofnął on wniosek. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try- bie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wnioskodawca może do rozpoczęcia rozprawy wycofać wniosek. W orzecznic- twie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że prawo do cofnięcia wniosku przed rozpo- częciem rozprawy mieści się w granicach swobodnego uznania wnioskodawcy i jest jednym z przejawów zasady dyspozycyjności, na której opiera się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym (por. postanowienia TK z : 4 marca 1999 r., sygn. SK 16/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 26 ; 8 marca 2000 r., sygn. K 32/98, OTK ZU nr 2/2000, poz. 64 ; 13 września 2000 r., sygn. K 24/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 192 ; 12 grudnia 2005 r., sygn. K 49/05, OTK ZU nr 11/A/2005, poz. 142 i 30 stycznia 2006 r., sygn. K 19/05, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 14 ). Cofnięcie wniosku przed rozpoczęciem rozprawy nie podlega zatem kontroli Trybu- nału Konstytucyjnego . OTK ZU A/2026 K 17/23 poz. 110 4 2. Kierując się powyższymi ustaleniami, Trybunał stwierdził, że Prokurator Generalny w piśmie procesowym z 28 września 2026 r. skutecznie cofnął swój wniosek z 16 październi- ka 2023 r. , co pociągało za sobą konieczność umorzenia postępowania , stosownie do art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.