IV KK 22/26

IV KK 22/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 listopada 2026 r. SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek SSN Paweł Wiliński w sprawie K.B. skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 4 listopada 2026 r. kasacji Prokuratora Generalnego na niekorzyść od wyroku Sądu Okręgowego w Sosnowcu z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt IV K 101/23, uchyla wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu w zaskarżonej części i przekazuje mu sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie. [WB] UZASADNIENIE K.B. – wraz z innymi osobami – został oskarżony o to, że: IV KK 22/26 2 „III. w okresie od co najmniej września 2020 roku do 17 stycznia 2023 roku w S. i innych miejscowościach na terenie Rzeczypospolitej Polskiej brał udział w kierowanej m.in. przez K.B. zorganizowanej grupie przestępczej o nazwie „B.” zrzeszającej pseudokibiców klubu sportowego „Z.”, mającej na celu popełnianie przestępstw polegających m.in. na udziale w przemycie oraz obrocie znacznymi ilościami środków odurzających i substancji psychotropowych w postaci marihuany, amfetaminy, mefedronu i kokainy, charakteryzującej się długofalowym celem działania, podziałem ról i funkcji poszczególnych członków, zorganizowaną, stałą i zamkniętą strukturą, określonymi zasadami działania i przynależności, hierarchicznym podporządkowaniem, tj. o przestępstwo z art. 258 § 1 k.k.; IV. w okresie od 25 września 2022 roku do 17 stycznia 2023 roku w S., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, czyniąc sobie z popełnionego przestępstwa stałe źródło dochodu, wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, brał udział w obrocie znacznymi ilościami substancji psychotropowej w ten sposób, że zakupił od K. O. nie mniej niż 700 gram środka odurzającego w postaci amfetaminy, którą następnie sprzedał innym osobom, tj. o przestępstwo z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 65 § 1 k.k.” Sąd Okręgowy w Sosnowcu wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt IV K 101/23, po rozpoznaniu sprawy, w zakresie dotyczącym K.B. orzekł: - uznał oskarżonego K.B. za winnego zarzucanego mu, a opisanego powyżej, czynu wyczerpującego ustawowe znamiona przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i za to na mocy art. 258 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy Kodeks karny obowiązującym do dnia 30 września 2023 roku przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 7 wyroku); - uznał oskarżonego K.B. za winnego zarzucanego mu, a opisanego powyżej, czynu wyczerpującego ustawowe znamiona przestępstwa z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. i za to na mocy art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przy zastosowaniu art. 57b k.k. i art. 33 § 1 i 3 k.k. w brzmieniu ustawy Kodeks karny obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 100 (stu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej IV KK 22/26 3 stawki dziennej na kwotę 50,00 (pięćdziesięciu) złotych (pkt 8 wyroku). Poza tym, na mocy art. 45 § 1 k.k., orzekł wobec oskarżonego K.B. przepadek na rzecz Skarbu Państwa równowartości korzyści majątkowej w kwocie 1.000,00 (jednego tysiąca) złotych (pkt 9 wyroku), a na mocy art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, w związku ze skazaniem za drugi z wymienionych wcześniej czynów, orzekł od oskarżonego K.B. świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5.000,00 (pięciu tysięcy) złotych (pkt 10 wyroku). Następnie na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy Kodeks karny obowiązującym do dnia 30 września 2023 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. połączył oskarżonemu K.B. orzeczone w punktach 7 i 8 kary pozbawienia wolności i orzekł łączną karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 11 wyroku). Sąd zaliczył również oskarżonemu K.B. na poczet orzeczonej w punkcie 11 wyroku łącznej kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie (pkt 12 wyroku). Wyrok co do oskarżonego K.B. uprawomocnił się w dniu 17 kwietnia 2025 r. Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny w odniesieniu do oskarżonego K.B. na jego niekorzyść, w części dotyczącej braku orzeczenia o obligatoryjnym środku karnym, o którym mowa w art. 43a § 2 k.k., w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Skarżący zarzucił mu: „- rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43a § 2 k.k., polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego K.B., pomimo uznania go w punkcie 7 części dyspozytywnej wyroku za winnego popełnienia występku z art. 258 § 1 k.k., środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, podczas gdy stosownie do treści powołanego przepisu art. 43a § 2 k.k., orzeczenie tego środka w wysokości co najmniej 5000 zł było w tym przypadku obligatoryjne.” W związku z tym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie ww. wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Sosnowcu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlegała uwzględnieniu. Ma IV KK 22/26 4 rację skarżący, że wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu został wydany z rażącym naruszeniem prawa w zakresie dotyczącym oskarżonego K.B., opisanym w zarzucie niniejszej kasacji. Środek karny, przewidziany w art. 39 pkt 7 k.k., w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, zgodnie z treścią art. 43a § 1 k.k. orzekany jest w przypadku odstąpienia od wymierzenia kary, a także w wypadkach wskazanych w ustawie, przy czym wysokość tego świadczenia nie może przekroczyć 60.000 zł. Zgodnie z treścią art. 43a § 2 k.k., po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2023 r. na mocy art. 7 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1855), w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 164 § 1, art. 165 § 1, art. 165a § 1 lub 2. art. 171 § 1, 2 lub 3, art. 174 § 1, art. 178a § 1, art. 178b, art. 179, art. 180, art. 200a § 1 lub 2, art. 200b, art. 202 § 4b lub 4c, art. 244, art. 255a § 1 lub 2, art. 258 § 1, art. 263 § 2 k.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 k.k. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych. W przedmiotowej sprawie K.B. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 258 § 1 k.k., którego dopuścił się w okresie od co najmniej września 2020 r. do 17 stycznia 2023 r. Powyższe uwagi są istotne w kontekście orzeczenia obligatoryjnego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na podstawie art. 43a § 2 k.k., który- jak wspomniano wyżej - obowiązuje od dnia 1 stycznia 2023 r. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarówno przy przestępstwach rozciągniętych w czasie, wieloczynowych, trwałych, jak i o charakterze ciągłym - za czas popełnienia takich przestępstw traktować należy ostatni moment działania sprawcy, w tym czas dokonania ostatniego z czynów składających się na realizację przestępstwa ciągłego (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2020 r., IV KK 207/20; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2013 r., III KK 311/13). Stąd też przyjąć trzeba, że w aspekcie prawnokarnym czas popełnienia wymienionego wyżej przestępstwa przypadł na dzień 17 stycznia 2023 r. (albowiem w tej dacie ustalono ostatni moment działania oskarżonego). Przepis art. 43a § 2 k.k., we wskazanej powyżej wersji, obowiązywał zatem zarówno w dacie popełnienia przez oskarżonego występku z art. 258 § 1 k.k. jak i w IV KK 22/26 5 czasie orzekania przez Sąd Okręgowy (tj. w dniu 27 lutego 2025 r.). Sąd Okręgowy w Sosnowcu skazując za występek określony w art. 258 § 1 k.k. - czyli wymieniony w katalogu zawartym w dyspozycji art. 43a § 2 k.k. - był zobligowany do orzeczenia świadczenia pieniężnego, wymienionego w art. 37 pkt 7 k.k. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych. Orzeczenie tego świadczenia jest bowiem obligatoryjne, a Kodeks karny nie przewiduje od tego obowiązku żadnego wyjątku (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 grudnia 2024 r., III KK 529/24; z dnia 3 kwietnia 2024 r., V KK 76/24). Opisane uchybienie miało bezspornie charakter rażący, a równocześnie istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, skoro nie orzeczono w nim wobec oskarżonego obligatoryjnego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego, a zatem nie poniósł on wszystkich konsekwencji prawnych swojego zachowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2022 r., III KK 518/22). Mając powyższe na uwadze konieczne było uchylenie wyroku Sądu Okręgowego Sosnowcu w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania temu Sądowi. [WB] [r.g.]