III KK 246/26

III KK 246/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 września 2026 r. SSN Dariusz Kala (przewodniczący) SSN Piotr Mirek SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) w sprawie M.P. skazanego za czyny z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 września 2026 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 23 lutego 2026 r., sygn. akt II K 346/25 na podstawie art. 535 § 5 k.p.k. 1.uchyla zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I.1. jego części dyspozytywnej i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Busku-Zdroju, 2) kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. Piotr Mirek Dariusz Kala Paweł Wiliński UZASADNIENIE III KK 246/26 2 Wyrokiem z dnia 23 lutego 2026 r. Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju, sygn. akt II K 346/25, M.P. w punkcie I.1. uznano za winnego tego, że w okresie od dnia 28 stycznia 2023 r. do dnia 2 czerwca 2023 r. uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna B.P. określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt III RC 3/12, w kwocie po 500 zł miesięcznie, tj. czynu z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, a w punkcie I.2. także za winnego tego, że w okresie od dnia 1 września 2024 r. do dnia 7 kwietnia 2025 r. uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna B.P. określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt III RC 3/12, w kwocie po 500 zł miesięcznie, tj. czynu z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Powyższe kary jednostkowe w punkcie II. wyroku połączono węzłem kary łącznej w wymiarze kary roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się 3 marca 2026 r., bez postępowania odwoławczego. Kasację od wskazanego wyżej orzeczenia Sądu Rejonowego wywiódł Prokurator Generalny, zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I jego części dyspozytywnej na korzyść skazanego i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego, co doprowadziło do niedokładnego określenia przypisanego mu czynu i skazania M.P. w punkcie I części dyspozytywnej wyroku z dnia 23 lutego 2026 r. o sygn. akt II K 346/25 za występek z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w okresie od 28 stycznia 2023 r. do 2 czerwca 2023 r., podczas gdy za czyn z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełniony na szkodę tego pokrzywdzonego, zamykający się w granicach od 28 grudnia 2022 r. do 6 kwietnia 2023 r. został on już uprzednio prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 6 marca 2025 r. o sygn. akt II K 742/23”. III KK 246/26 3 Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Busku-Zdroju do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Nie można odmówić racji skarżącemu, że w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy dopuścił się rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegającego na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego, co w konsekwencji spowodowało dwukrotne skazanie M.P. za częściowo tożsamy okres, w którym popełnić miał przestępstwo niealimentacji. Jak bowiem ustalono, ten sam Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju wyrokiem z dnia 6 marca 2025 r. o sygn. akt II K 742/23, uznał oskarżonego M.P. za winnego tego, że w okresie od dnia 28 grudnia 2022 r. do dnia 6 kwietnia 2023 r. uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna B.P., określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku-Zdroju z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt III RC 3/12, w kwocie po 500 zł miesięcznie, tj. występku z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności (k. 373 - akta o sygn. II K 742/23). Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się dnia 14 marca 2025 r., bez postępowania odwoławczego (k. 374 - akta o sygn. II K 742/23). Z zestawienia przytoczonego wyżej orzeczenia oraz wyroku zaskarżonego kasacją wynika bezspornie, że wydane przez Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju wyroki: z dnia 6 marca 2025 r., sygn. II K 742/23 oraz z dnia 23 lutego 2026 r., sygn. akt II K 346/25 dotyczą w istocie tego samego przestępstwa niealimentacji, popełnionego przez oskarżonego M.P. na szkodę tego samego pokrzywdzonego B.P. Pierwszy z wydanych wyroków obejmuje okres od 28 grudnia 2022 r. do 6 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II K 742/23), zaś drugi chronologicznie wyrok (zaskarżony kasacją) w III KK 246/26 4 kwestionowanej części odnosi się do okresu od 28 stycznia 2023 r. do 2 czerwca 2023 r. (sygn. akt II K 346/25). Porównanie treści obydwu orzeczeń prowadzi do oczywistego wniosku, że okres uchylania się od świadczeń alimentacyjnych, przypisany temu samemu sprawcy na mocy kolejnego z wydanych wyroków, a zawierający się w granicach od 28 stycznia 2023 r. do 6 kwietnia 2023 r. w całości został już objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio i prawomocnie zakończonej, a nadto wykroczył poza ten okres (od 7 kwietnia 2023 r. do 2 czerwca 2023 r.). Powyższy błąd był konsekwencją tego, że Sąd meriti uchybił obowiązkowi aktualizacji danych Krajowego Rejestru Karnego, a ponadto zignorował okoliczności wynikające z innych dowodów, wskazujące na inne skazania M.P. za przestępstwa niealimentacji. W układzie okoliczności niniejszej sprawy nie doszło jednakże do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. W przypadku przestępstw niealimentacji, należących do kategorii tzw. przestępstw zbiorowych, przeszkoda procesowa w postaci rei iudicatae może zachodzić wyłącznie wówczas, gdy okresy uporczywego uchylania się od obowiązku świadczeń alimentacyjnych, ustalone w kolejno rozpoznawanych sprawach, są identyczne i pokrywają się ze sobą, lub gdy okres określony w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio, prawomocnie już zakończonej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II KK 222/17, LEX nr 2337346; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV KK 149/18, LEX 2498044). W niniejszej sprawie nie zaistniała powaga rzeczy osądzonej, skoro poprzednie skazanie M.P. dotyczy fragmentu czynu zarzuconego i przypisanego mu późniejszym, zaskarżonym kasacją w przedmiotowej sprawie, wyrokiem. Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu Rejonowego, a to sprawiło, że niezbędne okazało się jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Rozstrzygając ponownie sprawę Sąd meriti będzie zobowiązany do wzięcia pod uwagę powyższych uwag, a w szczególności uwzględni treść wydanego przez Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju wyroku z dnia 6 marca 2025 r. o sygn. II K 742/23. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji. III KK 246/26 5 [WB] [r.g.] Piotr Mirek Dariusz Kala Paweł Wiliński