III KK 141/26

III KK 141/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 września 2026 r. SSN Dariusz Kala (przewodniczący) SSN Piotr Mirek SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) w sprawie skazanego J.S. o wydanie wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 września 2026 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na korzyść skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt IV Ka 1945/22, utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w Stargardzie VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pyrzycach z dnia 7 lutego 2022 r., sygn. akt VII K 299/21, 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 2) kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. Piotr Mirek Dariusz Kala Paweł Wiliński III KK 141/26 2 UZASADNIENIE Wyrokiem łącznym z dnia 7 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy w Stargardzie VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Pyrzycach, w sprawie J.S., sygn. akt VII K 299/21, której zakresem przedmiotowym objęto 9 jednostkowych skazań oraz wydane wobec niego 2 wyroki łączne, na podstawie art. 85 § 1 i § 2 k.k., art. 86 § 1 k.k., w brzmieniu ustawy obowiązującej przed dniem 24 czerwca 2020 roku w zw. z art. 4 § 1 k.k., połączono skazanemu karę łączną 1 roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem łącznym w sprawie o sygn. akt IV K 45/17 oraz karę 2 lat pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem w sprawie o sygn. akt VI K 336/18, wymierzając mu jedną karę łączną 3 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności. Na poczet orzeczonej wobec skazanego kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono okres dotychczas odbytej kary w sprawie o sygn. akt IV K 45/17 w dniach od 07.02.2019 r. do 17.07.2020 r. Pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w łączonych wyrokach pozostawiono do odrębnego wykonania oraz umorzono postępowanie co do kar wymierzonych pozostałymi wyrokami, opisanymi w punktach od 1 do 8 i 10. Po rozpoznaniu apelacji osobistej skazanego, wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt IV Ka 1945/22, Sąd Okręgowy w Szczecinie, utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Od wyroku Sądu odwoławczego została wniesiona kasacja przez obrońcę skazanego, w której zarzucono naruszenie art. 85 § 1 i § 2 k.k., art. 86 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., kwestionując wybór przepisów stanowiących podstawę łączenia kar oraz naruszenie art. 85a k.k. i art. 86 k.k., a więc negując w istocie wysokość wymierzonej kary łącznej. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt III KK 314/23, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Następnie kasację od wskazanego wyżej orzeczenia wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżył powyższy wyrok w całości, na korzyść skazanego, zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawda karnego procesowego - art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na nieprzeprowadzeniu prawidłowej kontroli odwoławczej zaskarżonego apelacją III KK 141/26 3 skazanego wyroku łącznego - orzekającego karę łączną 3 lat i 9 miesięcy pozbawienia w wyniku połączenia kary łącznej roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności objętej warunkowym przedterminowym zwolnieniem oraz kary 2 lat pozbawienia wolności - i utrzymaniu go w mocy pomimo tego, że był on oczywiście niesprawiedliwy, albowiem po jego wydaniu, w trakcie postępowania międzyinstancyjnego doszło do istotnej zmiany sytuacji skazanego, a mianowicie upłynął przewidziany w art. 82 § 1 k.k. okres umożliwiający odwołanie warunkowego przedterminowego zwolnienia, a która to okoliczność została przez Sąd odwoławczy pominięta, co w efekcie skutkowało rażącym naruszeniem art. 85 § 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 roku do dnia 23 czerwca 2020 roku) poprzez połączenie kary łącznej roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności, która została w całości wykonana, a tym samym nie podlegała łączeniu”. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zarzut podniesiony w kasacji, jak i argumentacja go wspierająca okazały się oczywiście zasadne, co skutkowało skierowaniem sprawy na posiedzenie wyznaczone w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Na wstępie zaznaczyć należy, że choć Sąd Najwyższy rozpoznawał już w tej sprawie kasację od zaskarżonego wyroku, złożoną przez obrońcę skazanego, to zarzuty postawione wówczas w środku zaskarżenia nie dotyczyły kwestii braku uwzględnienia przez Sąd odwoławczy w trybie art. 440 k.p.k. wykonania jednej z kar objętej wyrokiem łącznym. Jak już wskazano w części historycznej tego uzasadnienia kasacja obejmowała jedynie zarzuty rażącego naruszenia prawa materialnego, kwestionujące wybór przepisów stanowiących podstawę łączenia kar oraz wysokość wymierzonej kary łącznej. Argumentacja przedstawiona obecnie w kasacji Prokuratora Generalnego nie neguje zaś ani podstawy łączenia kar ani jej wymiaru, lecz wskazuje na niedopuszczalność połączenia kar z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy na etapie postępowania międzyinstancyjnego, którą Sąd odwoławczy winien był uwzględnić z urzędu. Sąd Najwyższy procedujący w sprawie III KK 141/26 4 III KK 314/23 nie był wobec braku adekwatnych zarzutów kasacji uprawniony, ani też zobowiązany na innej podstawie, do badania tego zagadnienia, oddalając kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną, co jednocześnie obecnie nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu w całości kasacji Prokuratora Generalnego i uchyleniu zaskarżonego wyroku. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że Sąd Okręgowy, wydając zaskarżony kasacją wyrok, dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum kasacji przepisów postępowania karnego, które to uchybienie implikuje konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Po wydaniu w dniu 7 lutego 2022 r. wyroku łącznego przez Sąd I instancji, na etapie postępowania międzyinstancyjnego, doszło do istotnej zmiany sytuacji J.S. w zakresie odnoszącym się do wykonywania kary łącznej orzeczonej wyrokiem łącznym wydanym w sprawie o sygn. IV K 45/17. W tej sprawie skazanemu udzielono warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary i w dniu 17 stycznia 2023 r. upłynął wyznaczony dwuletni okres próby i dalszych sześciu miesięcy, w którym możliwym było odwołanie warunkowego zwolnienia. Zgodnie natomiast z art. 82 § 1 k.k., z upływem tych okresów karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia. Oznacza to, że w niniejszej sprawie, z dniem 17 stycznia 2023 r. orzeczoną wobec J.S. wyrokiem łącznym z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt IV K 45/17, karę łączną roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności uznać należało za wykonaną i kara ta, zgodnie z art. 85 § 2 k.k. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. do dnia 23 czerwca 2020 r.), nie podlegała łączeniu. Powyższą okoliczność Sąd Okręgowy w Szczecinie, rozpoznając w dniu 1 lutego 2023 r. apelację skazanego, pominął i dokonał kontroli odwoławczej bez uwzględnienia tej okoliczności, a w efekcie zaskarżony wyrok łączny niesłusznie utrzymał w mocy. Sąd ten dysponował całością akt sprawy, w tym aktami o sygn. IV K 45/17. Okoliczności związane z udzieleniem skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia wynikały również z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, jak i z uzyskanej w toku postępowania informacji KRK (choć w obu przypadkach wskazano krótszy okres próby, tj. 29 maja 2022 r., zamiast III KK 141/26 5 prawidłowego 17 lipca 2022 r.). Nie zmienia to jednak faktu, że powinnością Sądu odwoławczego w takiej sytuacji było uwzględnienie tych okoliczności i poczynienie prawidłowych ustaleń co do sytuacji skazanego w związku z wykonaniem orzeczonej wyrokiem w sprawie o sygn. IV K 45/17 kary łącznej oraz dokonanie oceny co do istnienia warunków jej połączenia z inną karą pozbawienia wolności. Powyższe pozwala zatem na twierdzenie, że kontrola odwoławcza zaskarżonego na korzyść skazanego wyroku łącznego, przeprowadzona została z rażącym naruszeniem art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. Przepisy te nakazują Sądowi odwoławczemu rozpoznanie sprawy w granicach zaskarżenia, a nadto również przeprowadzenie kontroli odwoławczej w zakresie szerszym, tj. poza zarzutami wskazanymi w apelacji, w tym także w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego. W apelacji wniesionej osobiście przez skazanego nie podniesiono bowiem tego zarzutu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że uchybienie Sądu odwoławczego miało rażący charakter i istotny wpływ na treść wydanego w dniu 1 lutego 2023 r. wyroku utrzymującego wydany wobec J.S. wyrok łączny w mocy, jak i na sytuację skazanego. Utrzymanie w dniu 1 lutego 2023 r. wyroku łącznego w sprawie o sygn. VII K 299/21, wobec zaliczenia w myśl art. 82 § 2 k.k., na poczet orzeczonej kary łącznej 3 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności jedynie okresu faktycznego odbywania kary w sprawie o sygn. IV K 45/17 doprowadziło do tego, że J.S. miał do odbycia karę w wyższym wymiarze (po zaliczeniu: 2 lat 3 miesięcy i 18 dni pozbawienia wolności), niż w sytuacji gdyby tej ostatniej kary zgodnie z prawem nie uwzględniono przy połączeniu. Z uwagi na powyższe, należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, by Sąd Okręgowy w Szczecinie, dokonał ponownej kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku. k.p.k. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu znajduje uzasadnienie w treści art. 638 Z powodów wskazanych powyżej, należało orzec jak w sentencji. Piotr Mirek [WB] [r.g.] Dariusz Kala Paweł Wiliński III KK 141/26 6