II USKP 301/26

II USKP 301/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 maja 2026 r. SSN Dawid Miąsik (przewodniczący) SSN Bohdan Bieniek (sprawozdawca) SSN Zbigniew Korzeniowski Protokolant Michał Królikowski w sprawie z odwołania J. K. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o odsetki, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 maja 2026 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 maja 2024 r., sygn. akt III AUa 271/23, 1. oddala skargę kasacyjną, 2. nie obciąża skarżącej kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE II USKP 301/26 2 Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrokiem z dnia 2 maja 2024 r., z urzędu sprostował rubrum wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30 grudnia 2022 r., przez wskazanie, że sprawa toczy się o „odsetki” zamiast „o wysokość świadczenia” (pkt 1) oraz oddalił apelację J. K. (pkt 2). W sprawie ustalono, że mąż odwołującej się (L. K.) pobierał emeryturę od 2002 r. w związku z pełnieniem służby (28 lat, 8 miesięcy i 3 dni). W dniu 16 października 2011 r. organ rentowy decyzją z 2 listopada 2011 r. przyznał odwołującej się policyjną rentę rodzinną po zmarłym mężu. W 2017 r., po uzyskaniu informacji IPN-u o pełnieniu przez męża odwołującej się służby na rzecz totalitarnego państwa (od 1 kwietnia 1984 r. do 31 lipca 1990 r.), organ rentowy ponownie ustalił wysokość renty rodzinnej, ograniczając jej wysokość do kwoty 1.747,19 zł (do wysokości przeciętnej renty rodzinnej). Po złożeniu odwołania Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej przyznał ubezpieczonej od 1 października 2017 r. prawo do świadczenia w dotychczasowej wysokości. Apelacja organu rentowego od tego wyroku została prawomocnie oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 października 2021 r. (III AUa 1964/20). Następnie organ emerytalny otrzymał akta w dniu 5 kwietnia 2022 r. i decyzją z dnia 6 kwietnia 2022 r. wykonał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego, naliczając odwołującej się wyrównanie od 1 października 2017 r. do 30 kwietnia 2022 r. w kwocie brutto 164.221,81 zł (do wypłaty 64.692,24zł). Wyrównanie świadczenia zostało przekazane na rachunek bankowy odwołującej się w dniu 14 kwietnia 2022 r. Następnie ona (pismo z 24 kwietnia 20222 r.) wniosła o naliczenie odsetek ustawowych. W tej sytuacji pozwany zaskarżoną decyzją (z 4 maja 2022 r.) odmówił ich wypłaty. Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne, odwołując się do art. 32 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nadto – jego zdaniem - organ rentowy był związany informacją IPN-u o przebiegu służby, co wykluczało ustalenie innych okoliczności niż w tym dokumencie zawartych. Z kolei stosownie do art. 118 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz.1749, dalej ustawa emerytalna) organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania II USKP 301/26 3 tej decyzji. W razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W końcu zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2009 r., I UK 345/08 organ rentowy nie ma obowiązku wypłaty odsetek od świadczenia rentowego przyznanego w terminie 30 dni od wpływu prawomocnego wyroku sądu zmieniającego uprzednią decyzję tego organu, odmawiającą prawa do renty, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym uzasadnione było ustaleniami, które nie były i nie mogły być znane organowi rentowemu z uwagi na ograniczenia dowodowe w postępowaniu przed tym organem. Tym samym pozwany nie mógł ustalić wysokości świadczenia z pominięciem art. 15 i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Sąd Apelacyjny przychylił się do poglądu odnośnie do bezzasadności roszczenia o odsetki (art. 49a ustawy zaopatrzeniowej w związku z art. 85 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 491, dalej ustawa systemowa). Decyzja organu rentowego z 6 kwietnia 2022 r. została wydana w terminie określonym w art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej. Organ rentowy ponosi tylko odpowiedzialność za odmowę przyznania świadczenia, jeżeli niezbędne okoliczności faktyczne uzasadniające nabycie prawa zostały ustalone w postępowaniu przed tym organem, a odmowa przyznania świadczenia jest wynikiem błędu w wykładni lub zastosowaniu prawa materialnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2020 r., II UK 244/19, LEX 3075354). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przypadku odwołującej się, skoro dopiero w sprawie VI U 219/19 (III AUa 1964/20) ustalono charakter i rodzaj służby męża odwołującej się. Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik odwołującej się, podnosząc naruszenie prawa materialnego, to jest: (-) art. 42 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 13a ust. 5 i art. 49a ustawy zaopatrzeniowej w związku z art. 85 ust. ustawy systemowej polegającej na przyjęciu, że nie doszło do opóźnienia w wypłacie świadczenia na skutek okoliczności, za które II USKP 301/26 4 odpowiedzialność ponosi pozwany, podczas gdy organ emerytalny nie zweryfikował prawdziwości informacji IPN-u. W sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego (art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP UE i art. 6 ust. 1 Konwencji) polegające na rozpoznaniu sprawy w Sądzie Okręgowym w Katowicach, jak i w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach przez jednoosobowy skład sądu orzekającego, który był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż w rozpoznaniu sprawy brał w nim udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (powołany na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), a jego bezstronność w sprawie dotyczącej odpowiedzialności za odebranie z przyczyn politycznych świadczenia narusza wyżej standardy niezawisłości i bezstronności, co powoduje nieważność postępowania Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu z uwzględnieniem kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Jej oś koncentruje się wokół dwóch problemów prawnych. Pierwszy z nich dotyka nienależytej obsady Sądu Okręgowego i Apelacyjnego (art. 379 pkt 4 k.p.c.), drugi zmierza do wykazania błędnej wykładni norm prawa materialnego, jakiej miał się dopuścić Sąd Apelacyjny, odmawiając skarżącej prawa do odsetek wskutek – jak twierdzi autor skargi kasacyjnej – bezpodstawnego związania informacją uzyskaną z Instytutu Pamięci Narodowej odnośnie do okresu służby jej małżonka na rzecz totalitarnego państwa i w konsekwencji wypłaty wyrównania świadczenia bez należnych odsetek. Niewątpliwie akceptacja procesowego zarzutu jest dalej idąca, a jego ewentualna aprobata niweczy powinność wyjaśnienia kwestii materialnoprawnych. Dlatego też zostanie omówiona w pierwszej kolejności. I tak skarżący podnosi, że w postępowaniu sądowym (w pierwszej i drugiej instancji) doszło do naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 45 Konstytucji RP, art. 47 KPP UE i art. 6 Konwencji, II USKP 301/26 5 skoro w obu instancjach skład sądu (jednoosobowy) był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż brał w nim udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, który został powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w trybie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Tym samym doszło do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu konstytucyjnym i konwencyjnym. Analiza tego zarzutu wymaga przypomnienia, że postępowaniu kasacyjnym kontroli podlega wyrok Sądu drugiej instancji, a nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji może być brana pod uwagę jedynie pośrednio, gdy jej pominięcie stanowiło także uchybienie postępowania przed sądem odwoławczym i to takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.). Pośrednie badanie jest zatem możliwe, gdy skarżący zarzuci sądowi odwoławczemu naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. przez nieuwzględnienie zarzutu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 1998 r., I CKN 719/97, LEX nr 1219804). Przepis ten nie został przywołany przez skarżącego w podstawach zaskarżenia (ani we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania), co oznacza, że kwestia nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym wymyka się spod kontroli Sądu Najwyższego. Odnośnie do nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji, to w aktach sprawy znajduje się raport z losowania składu orzekającego (k-70 akt III AUa 271/23) oraz zawiadomienie (k-73 akt III AUa 271/23) o składzie sądu (w trybie 42a § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 334), które doręczono ubezpieczonej w dniu 21 marca 2023 r. Z kolei pismem z dnia 27 marca 2023 r. odwołująca się złożyła wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Apelacyjnego X. Y. w sprawie III AUa 271/23. Wniosek ten został oddalony postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 września 2023 r. (III AUo 2/23). Odwołująca się zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem, które zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 grudnia 2023 r. (III AUz 194/23p), zaś w jego uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni nie wykazała jakichkolwiek okoliczności dotyczących postępowania sędziego po powołaniu na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego, które miałyby mieć wpływ na ocenę jej bezstronności niezawisłości w sprawie. II USKP 301/26 6 Powyższa sekwencja zdarzeń nie może umknąć, kiedy ocenia się wątek nienależytej obsady sądu, z jaką mamy do czynienia wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Schemat postępowania wyznacza w tej mierze uchwała składu połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNC 2020 nr 4, poz. 34), otwierając drogę w procedurze cywilnej na możliwość powoływania okoliczności prowadzących, w konkretnych przypadkach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji. Jeśli skarżący uważał, że – dotychczasowe rozstrzygnięcia w tej mierze nie wyczerpują możliwości dalszego kontestowania składu sądu – to powinien przytoczyć argumenty odnośnie do istnienia w domenie publicznej określonych zachowań, które z perspektywy respektowania zasady praworządności rzutowałby ujemnie na kształt składu Sądu Apelacyjnego (zob. na przykład wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2022 r., III USKP 126/21, OSNP 2024 nr 1, poz. 8). Obowiązek ten rysuje się tym bardziej w sytuacji, w której w postępowaniu incydentalnym Sąd Apelacyjny zwracał uwagę na braki we wskazaniu konkretnych okoliczności prowadzących do możliwości wyłączenia sędziego. Na pewno samoistną przesłanką potencjalnego uwzględnienia stanowiska kasatora nie może być sam fakt wydania wyroku oddalającego jego apelacje. Idąc dalej, należy zwrócić uwagę, że w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 (OSNP 2022 nr 10, poz. 95) wyjaśniono, iż ocena co do sprzeczności składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana po dniu 23 stycznia 2020 r. na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), wymaga prowadzenia ustaleń według kryteriów określonych w uzasadnieniu cytowanej już uchwały połączonych Izb. Zarzut nieważności postępowania (w takim układzie zależności) ma swoje znaczenie, gdy osadzony jest nie tylko w konkretnym przepisie określającym nieważność postępowania, ale także w określonej podstawie faktycznej. Choć nieważność postępowania Sąd Najwyższy II USKP 301/26 7 ma na uwadze z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.), to jednak wymaga się od skarżącego wskazania konkretnej podstawy prawnej i przyczyny nieważności. Nie ma podstaw do zastępowania strony w tym obowiązku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22, LEX nr 3371942). Ma rację skarżący, że sędzia X. Y. została powołana Postanowieniem Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia [...] 2021 r. (MP poz. […]) na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Katowicach. Już do pierwszego wniosku w toku sprawy przed Sądem Apelacyjnym skarżący dołączył kopię uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...], lecz zawartych tam wniosków nie poddał analizie w skardze kasacyjnej. W związku z tym należy odwołać się do tezy 2. powoływanej już uchwały Sądu Najwyższego – połączonych Izb, zgodnie z którą sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Tego rodzaju sytuacja była rozważana przez Sąd Najwyższy między innymi w wyroku z dnia 18 października 2022 r., I USKP 119/21 (OSNP 2023 nr 6, poz. 69), który przedstawił szereg istotnych i podzielanych przez obecny skład Sądu Najwyższego uwag, a mianowicie: (-) uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. ma ex lege moc zasady prawnej (art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 622, dalej: ustawa o SN), wiąże zatem wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego, także skład orzekający w rozpoznawanej sprawie; (-) uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego została co prawda uznana przez Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61) za niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji RP, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji. Skutek ten miałby polegać na tym, że, uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego straciła moc obowiązującą II USKP 301/26 8 jako akt normatywny (jako przepis prawa). Jednakże w uchwale z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 (OSNP 2022 nr 10, poz. 95) Sąd Najwyższy ocenił konsekwencje przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i stwierdził, że nie wkracza w tę ocenę (kwalifikację) Trybunału Konstytucyjnego (co do tego, że uchwała Sądu Najwyższego stanowi nie tylko normę prawną, lecz wręcz przepis prawa) i jej skutek (w postaci utraty mocy obowiązującej uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego jako aktu normatywnego lub jako przepisu prawa), uznając niezależność płaszczyzn dokonywanych ocen prawnych przez Trybunał Konstytucyjny i przez Sąd Najwyższy oraz niezależność kognicji obu tych organów (i pozostawiając tę ocenę doktrynie; por. krytycznie o wyroku Trybunału Konstytucyjnego: A. Kappes, J. Skrzydło: Czy wyroki neo-sędziów są ważne? – rozważania na tle uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., Palestra 2020 nr 5, s. 120; P. Tuleja: Ustrojowe znaczenie uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., PiP 2020 nr 10, s. 48; A. Łazarska: Refleksje na temat czynników „mrożących” europejski dialog prejudycjalny, Europejski Przegląd Sądowy 2020 nr 12, s. 4; A. Wyrozumska: Rozdział 7 (w:) Problem praworządności w Polsce w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (2018-2020), wstęp, wybór i redakcja: J. Barcz, A. Grzelak i R. Szyndlauer, Warszawa 2021; L. Garlicki: Trybunał Strasburski a kryzys polskiego sądownictwa. Uwagi na tle wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 19 grudnia 2020 r., Ástrádsson przeciwko Islandii, Przegląd Sądowy 2021 nr 4, s. 5; W. Hermeliński, B. Nita- Światłowska: Glosa do wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 1 grudnia 2020 r., skarga nr 26374/18, Gudmundur Andri Ástrádsson przeciwko Islandii, Europejski Przegląd Sądowy 2021 nr 5, s. 38; K. Stefański: Konsekwencje ukarania sędziego przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, PiP 2021 nr 12, s. 3). W związku z tym wymaga podkreślenia, że w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb w części, która ma znaczenie przy rozpatrywaniu w obecnej sprawie zachodzącej ewentualnie nieważności postępowania wynikającej z art. 379 pkt 4 k.p.c., wyjaśniono, że ocenę bezstronności i niezawisłości sądu przeprowadza się na każdym etapie postępowania sądowego. Służą do tego różne instrumenty i regulacje kontrolne. Może z nich skorzystać zarówno obywatel, którego sprawa rozpoznawana II USKP 301/26 9 jest przez sąd, jak też inni uczestnicy postępowania, a w pewnych szczególnych sytuacjach także sam sędzia lub sąd wyższej instancji. Oceniając zasadność wątpliwości co do bezstronności sędziego, sąd bierze pod uwagę wszelkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej zachowanie. Mogą one obejmować powiązanie sędziego ze stronami sporu, okoliczności świadczące o uzależnieniu sędziego od określonych podmiotów zewnętrznych, w tym innych organów państwa czy partii politycznych. Znaczenie może mieć przy tym sposób uzyskania określonych profitów lub awansów przez sędziego. Wszystkie te okoliczności są szczegółowo analizowane w literaturze prawniczej. W szczególności mechanizm ten powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają lub orzekały sądy z ich udziałem. Nie jest zatem wykluczone, że mimo powstania zasadniczych wątpliwości co do tego, czy dochowany zostaje standard niezawisłości i bezstronności danego sędziego uczestniczącego w składzie sądu ze względu na objęcie przez niego urzędu w postępowaniu konkursowym przeprowadzonym w sposób ustalony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, to w konkretnych okolicznościach wątpliwości te nie zostaną potwierdzone, co będzie równoznaczne z koniecznością przyjęcia, że skład sądu z jego udziałem spełnia minimalne wymagania dla zachowania niezawisłości i bezstronności. W ramach zróżnicowania i indywidualizacji oceny wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów. Są nimi (także) okoliczności dotyczące samego sędziego, a mianowicie: 1) zaangażowanie sędziego bezpośrednio przed powołaniem na urząd w jednostkach podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub innych organach władzy wykonawczej, gdy kierownictwo organów zwierzchnich tych jednostek kształtowane było przez większość parlamentarną uchwalającą ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa; 2) stosunek sędziego do dokonywanych zmian, publicznie wyrażany zarówno w procedurze konkursowej, jak i później, zwłaszcza w zakresie akceptacji niekonstytucyjnych działań organów władzy II USKP 301/26 10 wykonawczej wobec sądów, w tym Sądu Najwyższego, czy akceptacji utraty przez Krajową Radę Sądownictwa przymiotu niezależności; 3) stwierdzenie innych wadliwości w postępowaniu o powołanie do pełnienia urzędu, a zwłaszcza zaniechania wyłączenia się poszczególnych członków Krajowej Rady Sądownictwa w przypadkach postępowania wobec osób z nimi powiązanych, pozytywnego rozstrzygania konkursów na urząd sędziego na rzecz osób uzyskujących awanse o charakterze administracyjnym w strukturze sądownictwa w drodze arbitralnych decyzji Ministra Sprawiedliwości, szczególnego braku transparentności procedur konkursowych wynikającego z utajniania części obrad Krajowej Rady Sądownictwa lub jej zespołów, albo braku możliwości zapoznania się z przebiegiem danego konkursu, głosowania przez członków Rady in pleno bez szczególnego uzasadnienia wbrew opiniom zespołów Rady, uzyskania wskazania Rady na urząd sędziego przy braku opinii organów samorządu sędziowskiego, lub po uzyskaniu opinii wyraźnie ukazującej brak poparcia kandydatury, w szczególności poprzez nieuzyskanie większości głosów poparcia lub uzyskanie wyraźnie niższego poparcia niż inny kandydat startujący w tym samym konkursie, a bez racjonalnego uzasadnienia takiej decyzji, albo po wcześniejszym uzyskaniu przez kandydata delegacji do sądu wyższego rzędu na podstawie arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, niemającej racjonalnego uzasadnienia merytorycznego związanego z jakością pracy danego sędziego lub też bez takiej delegacji, w przypadku niskiej jakości tej pracy; 4) procedury konkursowe, w których wskazano osobę o oczywiście mniejszych kompetencjach w stosunku do innych osób startujących w konkursie - w przypadku sędziów przedstawianych do awansowania przez Krajową Radę Sądownictwa istotne znaczenie będzie miał charakter awansu, w szczególności to, jak szybko do niego doszło oraz na jakie stanowisko awansował dany sędzia; przykład awansowanie sędziego sądu rejonowego na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego (tym bardziej Sądu Najwyższego) budzić może istotne wątpliwości co do jego niezależności, ze względu na podejrzenie, że swoje stanowisko zawdzięcza przede wszystkim politycznemu poparciu, a nie wiedzy prawniczej i doświadczeniu. Identycznie co do wymogu oceny procedury powoływania sędziów jako komponenty rozstrzygnięcia o niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście zagwarantowania skutecznej ochrony sądowej na gruncie art. 19 ust. 1 akapit drugi II USKP 301/26 11 TUE wypowiadał się wielokrotnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyroki TSUE: w sprawie C-585/18 i in., w sprawie C-824/18, w sprawie C-791/19, w sprawie C-487/19 - omówione w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21, OSNK 2023 nr 5-6, poz. 22). Uwzględniając dotychczasowe rozważania, Sąd Najwyższy stwierdza, że w składzie Sądu, który wydał zaskarżony wyrok, orzekała (jednoosobowo) sędzia (X. Y.) powołana na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie i składzie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Kwestia czy sędzia ów został powołany do pełnienia urzędu w okolicznościach, które spowodowały naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji wymaga oceny przez pryzmat dostępnych materiałów, przede wszystkim procedury konkursowej przed Krajową Radą Sądownictwa. Pani sędzia zgłosiła akces do udziału w konkursie na jedno wolne miejsce w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach, ogłoszone w Monitorze Polskim z 2019 r., poz. 415 i na podstawie uchwały Nr [...] z dnia [...] 2020 r. została przedstawiona Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach. Na posiedzeniu w dniu [...] 2020 r. zespół członków KRS jednomyślnie postanowił rekomendować Radzie przedstawienie Prezydentowi RP wniosku o powołanie na wolne stanowisko sędziowskie Pani sędzi. Dalej Rada podzieliła stanowisko zespołu członków i podjęła uchwałę, że kandydatura Pani sędzi zostanie przedstawiona Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego. Rada stwierdziła, że kandydatka w 1993 r. ukończyła wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu […], uzyskując tytuł magistra z wynikiem dobrym. Dalej po dobyciu aplikacji sądowej w okręgu Sądu Okręgowego w Katowicach w 1995 r. złożyła egzamin sędziowski z wynikiem ogólnym dobrym i została mianowana asesorem sądowym i pełniła czynności sędziowskie w Sądzie Rejonowym w […]. Postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] 1997 r. została powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w [...]. Z dniem 1 kwietnia 1999 r. została delegowana do pełnienia II USKP 301/26 12 obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w [...]1 (Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych). Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] 2001 r. została powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w [...], a następnie została przeniesiona do Sądu Okręgowego w [...]. Orzekała w pionie pracy i ubezpieczeń społecznych, pełniąc także funkcje wizytatora. Była również wiele razy delegowana do Sądu Apelacyjnego w [...] (lata 2014-2019). Pani sędzia prowadziła zajęcia z aplikantami z zakresu prawa pracy oraz szkolenia w Okręgowym Inspektoracie Pracy oraz wykłady dla sędziów i asesorów, urzędników. Ocenę kwalifikacji Pani sędzi sporządziła sędzia Sądu Apelacyjnego w Katowicach, która wskazała, że wyniki przeprowadzonych badań akt oraz analiza danych statystycznych prowadzą do wniosku, że kandydatka w pełni zasługuje na powołanie jej na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego. Na posiedzeniu Kolegium Sądu Apelacyjnego w Katowicach 16 grudnia 2019 r. kandydatka uzyskała 3 głosy „za”, przy braku głosów „przeciw” i 1 głosie „wstrzymującym się” (suma poparcia 18/24). Powyższe okoliczności oraz informacje dostępne w domenie publicznej nie pozwalają podzielić założenia, że w postępowaniu konkursowym przeprowadzonym przez Radę miały miejsce takie wadliwości, które prowadziłyby w niniejszej sprawie do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP UE oraz art. 6 ust. 1 Konwencji. Przy tej ocenie nie można również pominąć „wyniku testu”, jaki w sprawie miał miejsce przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach na wniosek odwołującej się (jej wniosek a potem zażalenie zostały oddalone). Obecnie twierdzenia skarżącego nie wnoszą nowych okoliczności do sprawy, nie kontestują wniosków wypływających z uzasadnienia postanowienia w sprawie III AUo 3/23 (III AUz 194/23p), pozostając nadal abstrakcyjnym i hipotetycznym stanowiskiem strony, które w jakikolwiek sposób miałoby potwierdzić jego stanowisko, że awans Pani sędzi stanowi wyraz swoistej „odpłaty” władzy politycznej za wzięcie udziału w procesie demontażu państwa prawnego. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się również tego rodzaju aktywności Pani sędzi, którą można byłoby potraktować jako zachowanie służące przejęciu lub utrzymaniu wpływu na władzę sądowniczą przez władzę wykonawczą lub polityków, a za które II USKP 301/26 13 to zachowania sędzia ten zostałby „wynagrodzony” - przez Krajową Radę Sądownictwa (w odniesieniu do innego sędziego i okoliczności objęcia urzędu zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2024 r., III USKP 103/23, OSNP 2025 nr 4, poz. 41). W świetle ujawnionych informacji o doświadczeniu zawodowym sędziego i jej dotychczasowej karierze Pani sędzia jako sędzia Sądu Okręgowego mogłaby skutecznie startować w konkursie na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego także przed prawidłowo ukonstytuowaną i właściwie działającą Krajową Radą Sądownictwa. Summa summarum, Sąd Najwyższy uznaje, że skład Sądu odwoławczego wydającego wyrok w niniejszej sprawie nie był sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 45 Konstytucji RP, art. 47 KPP UE i art. 6 Konwencji. Odnośnie do supozycji, że skład Sądu odwoławczego był jednoosobowy, to trzeba odesłać skarżącego do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023 nr 10, poz. 104) i następczych zmian w procedurze cywilnej. W tej sytuacji należy ocenić kwestię, czy doszło do naruszenia prawa materialnego, w tym norm Konstytucji RP w związku z odmową przyznania skarżącej prawa do odsetek. W związku z tym przypomnienia wymaga, że na podstawie z art. 13a ust. 1, 5 i 6 ustawy zaopatrzeniowej, na wniosek organu emerytalnego, Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w terminie 4 miesięcy od dnia jego otrzymania na podstawie posiadanych akt osobowych sporządza i przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b tej ustawy. Powyższa informacja jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb; nie stosuje się do niej przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W ocenie skarżącej, po stronie pozwanego doszło do zawinionego zaniechania weryfikacji danych zawartych w informacji IPN-u, a w konsekwencji wydania nieprawidłowej decyzji. To stanowisko jednak pomija, że pozwany, przy ustalaniu prawa do świadczenia i jego wysokości a następnie wydawaniu stosownej II USKP 301/26 14 decyzji, był związany „informacją o przebiegu służby”, bo ona jest równoważna z zaświadczeniem o przebiegu służby sporządzanym na podstawie akt osobowych przez właściwe organy służb. Ten kierunek wykładni aprobuje orzecznictwo Sądu Najwyższego (zob. na przykład postanowienie z dnia 9 grudnia 2011 r., II UZP 10/11 (OSNP 2012 nr 23-24, poz. 298), podnosząc, że związanie to obejmuje organ emerytalny, który przy wydawaniu decyzji musi kierować się danymi zawartymi w informacji o przebiegu służby, a dopiero sądu powszechnego nie wiążą treści wynikające z informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawionej przez Instytut Pamięci Narodowej - zarówno co do faktów (ustalonego w tym zaświadczeniu przebiegu służby), jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów (zakwalifikowania określonego okresu służby jako służby w organach bezpieczeństwa państwa). Nadto na gruncie ustawy zaopatrzeniowej wypowiedział się już Sąd Najwyższy (zob. postanowienia: z dnia 5 listopada 2020 r., II UK 244/19, LEX nr 3075354; z dnia 8 maja 2025 r., II USK 322/24, LEX nr 3889147; z dnia 29 listopada 2016 r., II BU 1/16, LEX nr 3540981). W powołanych judykatach przyjęto, że do przewidzianego w art. 85 ust. 1 zdanie drugie ustawy systemowej wyłączenia obowiązku wypłaty odsetek nie jest wystarczające wykazanie, iż organ emerytalny nie ponosi winy w powstaniu opóźnienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2004 r., II UK 485/03, OSNP 2005 nr 10, poz. 147). Zawarte w tym przepisie określenie: „okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności" jest bardziej zbliżone znaczeniowo do używanego w przepisach prawa określenia "przyczyn niezależnych od organu", co oznacza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest obowiązany do wypłaty odsetek nie tylko wtedy, gdy nie ponosi winy w opóźnieniu, lecz także wtedy, gdy opóźnienie w ustaleniu i wypłacie prawa do świadczenia pieniężnego z ubezpieczenia społecznego jest skutkiem innych przyczyn niezależnych od Zakładu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2009 r., II UK 191/08, LEX nr 736735). W wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 159/04 (OSNP 2005 nr 19, poz. 308) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, oznacza, iż opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za II USKP 301/26 15 które organ rentowy ponosi odpowiedzialność, choćby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa. Podobną zasadę stosuje się w przypadku, gdy organ rentowy wydaje decyzję odmowną na podstawie wykładni prawa sprzecznej z wykładnią przyjętą w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - art. 85 ust. 1 ustawy systemowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2019 r., II UK 470/17, OSNP 2019 nr 11, poz. 133). Dlatego podejmując próbę klasyfikacji błędów organu rentowego, można je podzielić na błędy w wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu prawa oraz błędy w ustaleniach faktycznych, będące skutkiem naruszenia przepisów proceduralnych. Błąd w wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu prawa jest popełniany wówczas, gdy na podstawie prawidłowo i kompletnie zebranego materiału dowodowego i po ustaleniu niezbędnych okoliczności organ rentowy wydaje decyzję odmawiającą ustalenia prawa, ponieważ błędnie dokonuje interpretacji obowiązujących regulacji w przedmiotowym stanie faktycznym. W takiej sytuacji sąd nie uzupełnia ustaleń faktycznych dokonanych przez organ rentowy. Jeżeli zatem organ rentowy dokonał nieprawidłowej wykładni lub błędnego zastosowania prawa, to ubezpieczonemu należą się odsetki od kwoty świadczenia przyznanego wyrokiem sądu liczone od upływu terminu, w którym organ rentowy powinien był wydać prawidłową decyzję uwzględniającą wniosek (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2009 r., I UK 345/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 293). Również w doktrynie zauważa się, że zasadą jest, iż organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji za każdym razem, gdy popełnia błąd w wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu prawa oraz gdy popełnia błąd w ustaleniach faktycznych będący skutkiem naruszenia przepisów proceduralnych. Ogólnie pojęcie błędu organu rentowego w prawie ubezpieczeń społecznych jest rozumiane szeroko i oznacza każdą obiektywną wadliwość decyzji, niezależnie od tego, czy jest ona skutkiem zaniedbania, pomyłki, celowego działania samego organu rentowego, czy też niewłaściwych działań pracodawców. Okoliczność czy organ rentowy przy przyznawaniu prawa do świadczenia dopuścił się błędu, powinna być oceniona z uwzględnieniem następujących okoliczności: czy organ rentowy miał możliwość wydania decyzji zgodnej z prawem i czy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki II USKP 301/26 16 warunkujące nabycie prawa do świadczenia. W przypadku twierdzących odpowiedzi na powyższe pytania, należy uznać, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, nawet gdyby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa (A. Jamróz: Odpowiedzialność organu rentowego za ostatnią okoliczność niezbędną do wydania decyzji, Przegląd Sądowy 2011 nr 11-12, s. 155). W analizowanym wypadku kwestia ewentualnego błędu organu emerytalnego należałoby upatrywać w decyzji pierwotnej, to jest z 2017 r., na mocy której doszło do ponownego przeliczenia wysokości policyjnej renty rodzinnej z uwzględnieniem informacji o przebiegu jej służby sporządzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Godzi się zauważyć, że wskazana decyzja została wydana przed podjęciem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2020 r., III UZP 1/20 (OSNP 2021 nr 3, poz. 28), kluczowej dla sporów w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości emerytur policyjnych. W swej argumentacji skarżąca pominęła treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2011 r., II UZP 10/11 (OSNP 2012 nr 23-24, poz. 298), na które bezpośrednio wskazuje Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 września 2020 r., III UZP 1/20. W postanowieniu tym wyrażono pogląd, że sąd ubezpieczeń społecznych, rozpoznający sprawę w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ponownego ustalenia (obniżenia) wysokości emerytury policyjnej byłego funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa, nie jest związany treścią informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawionej przez Instytut Pamięci Narodowej zarówno co do faktów (ustalonego w tym zaświadczeniu przebiegu służby), jak i co do kwalifikacji prawnej tych faktów (zakwalifikowania określonego okresu służby jako służby w organach bezpieczeństwa państwa). Związanie to obejmuje jedynie organ emerytalny, który przy wydawaniu decyzji musi kierować się danymi zawartymi w informacji o przebiegu służby, a dopiero sąd powszechny ma obowiązek oceny całego materiału dowodowego, łącznie z treścią informacji Instytutu Pamięci Narodowej. Podsumowując, pozwany był związany treścią informacji o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa przedstawioną przez Instytut Pamięci Narodowej, a ustawa zaopatrzeniowa nie zezwalała organowi rentowemu na II USKP 301/26 17 weryfikację jej treści. Nie ma zatem racji skarżący, że pozwany działał ułomnie, skoro nie dysponował takimi narzędziami, jakimi mógł posłużyć się sąd powszechny, zmieniając per saldo zaskarżoną decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie, z pominięciem art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Po wydaniu prawomocnego wyroku organ emerytalny wykonał go (vide decyzja z 6 kwietnia 2022 r.) i ponownie ustalił ubezpieczonej wysokość świadczenia od 1 października 2017 r., to jest od daty obniżenia świadczenia, naliczając zarazem wyrównanie za okres od 1 października 2017 r. do 30 kwietnia 2022 r., które zostało przekazane na rachunek bankowy odwołującej się w dniu 14 kwietnia 2022 r. W takim układzie zależności skarżąca nie ma racji, by doszło do ziszczenia się przesłanek prowadzących do odpowiedzialności pozwanego za opóźnienie w wypłacie świadczenia. Zgodnie z art. 49a ustawy zaopatrzeniowej, jeżeli organ emerytalny nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia w terminach określonych w ustawie, jest zobowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia na zasadach określonych w art. 85 ust. 1, 1a i 2 ustawy systemowej. W tym sensie kluczowego znaczenia nabiera art. 85 ust. 1 zdanie 2 ustawy systemowej, zgodnie z którym obowiązek wypłaty odsetek nie dotyczy przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. Jednocześnie nie ma podstaw do akceptacji stanowiska odnośnie do naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Dana norma określa konstytucyjne standardy odnoszące się do prawa karnego materialnego i procesowego, które mają charakter gwarancyjny dla jednostki. Oznacza ona, że odpowiedzialności karnej nie może ponosić osoba niewinna, a dodatkowo, że wina musi zostać stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądowym, a zatem wcześniej musi zostać wykazana (udowodniona) przez oskarżyciela. Zasady te nie znajdują jednak zastosowania odnośnie do ustalania przesłanek wpływających na prawo do lub wysokość świadczeń zabezpieczenia społecznego, co zostało już wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z dnia 24 lutego 2010 r., K 6/09, OTK - A 2010 nr 2, poz. 15). Argumentowano wtenczas, że prawa niesłusznie nabyte z zakres ubezpieczeń społecznych nie podlegają ochronie, zaś ustawodawca był uprawniony II USKP 301/26 18 do korekt wysokości świadczeń funkcjonariuszy, a ona nie może być uznana za środek represyjny nawiązujący do prawa karnego. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że „kwestionowane przepisy nie zawierają sankcji karnych, ani nawet sankcji o charakterze represyjnym; nie przesądzają też winy adresatów norm w nich wyrażonych. Naturalnie dolegliwości wynikające z obniżenia świadczenia nie mają zastosowania gwarancje konstytucyjne dotyczące odpowiedzialności karnej, co wynika nie tylko z nazwy zastosowanego środka ustawowego, ale przede wszystkim z treści kontrolowanego przepisu ustawy (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02, OTK-A 2002 nr 7, poz. 91; z dnia 18 listopada 2010 r., P 29/09, OTK-A 2010 nr 9, poz. 104). Za utrwalony należy uznać także pogląd, że bezpieczeństwo prawne jednostki może pozostawać w kolizji z innymi wartościami (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2000 r., P 3/00, OTK 2000 nr 5, poz. 138), co oznacza nie tylko możliwość zmiany obowiązującego prawa, ale również niezwłocznego wprowadzenia w życie nowych regulacji prawnych (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK 2001 nr 2, poz. 29; z dnia 24 lutego 2010 r., K 6/09, OTK - A 2010 nr 2, poz. 15) Warto także dodać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że ustawa z 2016 r. (tak zwana ustawa dezubekizacyjna), uwzględniając standard orzecznicy wypracowany na tle Konwencji (art. 6 ust. 1), nie może być uznana za sankcję o charakterze karnym. Po pierwsze, obniżanie świadczeń emerytalno- rentowych funkcjonariuszy, nawet jeśli stanowi w istocie „instrument prowadzenia polityki represyjnej”, to jednak nie może być uznane za „sankcję karną w ujęciu materialnym” a w konsekwencji nie mieści się w pojęciu „ukarania” w jego rozumieniu przyjętym w orzecznictwie ETPCz. Po drugie, aktywność ustawodawcy i organu rentowego - realizującego jedynie postanowienia ustawy zaopatrzeniowej nie może być oceniana przez pryzmat zasad odnoszących się do procedury karnej. W konsekwencji zasada ne bis in idem z art. 4 Protokołu nr 7 do Konwencji nie znajduje zastosowania do oceny dopuszczalności ponownego obniżenia wysokości świadczeń funkcjonariuszy pełniących „służbę na rzecz totalitarnego państwa” (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 września 2023 r., III USKP 52/23, II USKP 301/26 19 OSNP 2024 nr 7, poz. 73; z dnia 18 września 2024 r., I USKP 58/24, OSNP 2025 nr 3, poz. 32; z dnia 13 maja 2025 r., I USKP 10/25, LEX nr 3883085). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł w myśl art. 39814 k.p.c. AGM Bohdan Bieniek Dawid Miąsik Zbigniew Korzeniowski [r.g.]