II KK 357/26

II KK 357/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 października 2026 r. SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Michał Laskowski SSN Jarosław Matras w sprawie K. K., skazanego za czyn z art. 207 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 28 października 2026 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 16 kwietnia 2025 r., II K 305/25, uchyla zaskarżony wyrok w części – co do rozstrzygnięć o karach jednostkowych grzywny, zawartych w punktach I, II, III i IV wyroku nakazowego, co do rozstrzygnięcia o karze łącznej grzywny z punktu V wyroku nakazowego oraz co do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania z punktu VI (drugiego tak oznaczonego, ostatniego w kolejności) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Piasecznie do ponownego rozpoznania. Michał Laskowski Małgorzata Wąsek-Wiaderek Jarosław Matras II KK 357/26 2 UZASADNIENIE Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 16 kwietnia 2025 r., II K 305/25, K. K. został uznany za winnego następujących czynów: z art. 207 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 180 stawek dziennych grzywny, po 20 zł każda (pkt I); czynu z art. 193 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 100 stawek dziennych grzywny, po 10 zł każda (pkt II); czynu z art. 288 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 160 stawek dziennych grzywny, po 15 zł każda (pkt III); czynu z art. 191a § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 160 stawek dziennych grzywny, po 15 zł każda (pkt IV). Sąd Rejonowy połączył kary jednostkowe i wymierzył jako karę łączną 200 stawek dziennych grzywny, po 60 zł każda (pkt V). Wyrok zawierał ponadto rozstrzygnięcia w przedmiocie zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonej (pkt VI), zakazu zbliżania i kontaktowania się z pokrzywdzoną (pkt VII) oraz kosztów procesu, w tym obciążenia oskarżonego opłatą (pkt błędnie oznaczony jako drugi raz VI). Powyższy wyrok nakazowy nie został zaskarżony i uprawomocnił się. Kasację – w trybie art. 521 § 1 k.p.k. – wniósł Prokurator Generalny, na korzyść skazanego, zaskarżając go w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karach jednostkowych i karze łącznej grzywny i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 § 3 k.k. i art. 86 § 1 k.k., polegające na niezasadnym zróżnicowaniu w wyroku wydanym wobec skazanego K. K. w jednym postępowaniu karnym wysokości stawek dziennych grzywny za poszczególne przestępstwa oraz orzeczeniu kary łącznej grzywny poprzez określenie wysokości stawki dziennej na kwotę 60 zł, tj. powyżej stawek dziennych, ustalonych w różnych wysokościach tj. na kwotę 10 zł, 15 zł oraz 20 zł w wymierzonych oskarżonemu karach jednostkowych grzywny podlegających łączeniu”. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania („zdublowany” pkt VI wyroku) i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piasecznie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. II KK 357/26 3 Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Ma racje skarżący, że zróżnicowanie, w ramach jednego wyroku skazującego, wysokości stawek dziennych grzywny wymierzonych za konkretne czyny, nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 33 § 3 k.k. Zgodnie z tym przepisem, ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych. W związku z tym trafnie podnosi skarżący, że przy ustalonej, niezmienionej sytuacji majątkowej sprawcy sąd powinien stosować jednolitą wysokość stawki dziennej grzywny za czyny jednostkowe przypisane skazanemu wyrokiem. To bowiem nie wysokość stawki dziennej grzywny, ale liczba stawek dziennych grzywny ma odzwierciedlać surowość tej kary (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 kwietnia 2015 r., V KK 407/14; z dnia 16 maja 2019 r., III KK 157/18). Zatem przyjmuje się, że w wypadku realnego zbiegu przestępstw, tj. w sytuacji gdy ten sam sąd w jednym postępowaniu orzeka grzywny ze poszczególne przestępstwa, a następnie orzeka karę łączną grzywny, przyjmować powinien jednolitą stawkę dzienną, opierając się na kryteriach określonych w art. 33 § 3 k.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2019 r., III KK 544/19). Dlatego też już samo zróżnicowanie wymiaru stawek dziennych jednostkowych grzywien w kwotach: 10 zł, 15 zł i 20 zł w jednym wyroku skazującym stanowiło rażące naruszenie art. 33 § 3 k.k., w stopniu oczywistym mające istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem bezpośrednio rzutujące na wymiar kary. Z rażącym naruszeniem prawa zapadło także rozstrzygnięcie o karze łącznej grzywny. Po pierwsze, również z uwagi na zróżnicowanie wysokości stawek dziennych w wyroku skazującym, analogicznie do zróżnicowania tych stawek przy grzywnach jednostkowych. Trafnie wskazuje się, że jeśli sąd w jednym postępowaniu orzeka za poszczególne przestępstwa tego samego oskarżonego dwie grzywny lub ich większą liczbę, wysokość stawki dziennej powinna być za każdym razem taka sama; dotyczy to również wysokości stawki dziennej ewentualnej grzywny łącznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2025 r., IV KK 222/25). Po drugie, Sąd Rejonowy wymierzył karę łączną grzywny powyżej górnej granicy przewidzianej dla takiej kary. W wyroku łącznym granice kary łącznej grzywny wymierzonej w stawkach dziennych, o których mowa w art. 86 § 1 k.k., wyznaczane są wyłącznie przez kryterium liczby stawek dziennych. Wysokość na nowo określonej II KK 357/26 4 stawki dziennej nie może jednak przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio – art. 86 § 2 k.k. (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2012 r., I KZP 17/12). Dlatego też wymierzenie kary łącznej grzywny przy określeniu wysokości stawki dziennej w sposób inny niż przy karach jednostkowych, a także powyżej najwyższej stawki dziennej orzeczonej przy jednostkowym skazaniu (tu: 60 zł przy najwyżej stawce jednostkowej w kwocie 20 zł), stanowiło rażące naruszenie art. 86 § 1 i 2 k.k. Również ono miało oczywiście istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem dotyczyło wymiaru kary podlegającej wykonaniu. Uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie dotkniętym rażącym naruszeniem prawa, tj. co do kar jednostkowych oraz kary łącznej grzywny, pociągnęło za sobą także uchylenie rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania. Wymiar kary był bowiem okolicznością bezpośrednio rzutującą na wysokość zasądzonej opłaty (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2024 r., II KK 472/24). Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy, w przypadku formułowania takiego orzeczenia, uczyni zadość wymogom prawa materialnego w zakresie właściwego kształtowania rozstrzygnięcia o karze. Sąd ten zwróci także uwagę, że w uchylonej części punktu IV wyroku nakazowego błędnie wskazano podstawę wymiaru kary (art. 288 § 1 kk. w zw. z art. 37a § 1 k.k., gdy to skazanie dotyczyło czynu z art. 190a § 1 k.k.). Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku. [J.J.] [r.g.] Michał Laskowski Małgorzata Wąsek-Wiaderek Jarosław Matras