I KK 239/26

I KK 239/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 września 2026 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący) SSN Michał Laskowski SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca) w sprawie J.N., po rozpoznaniu 8 września 2026 r., w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku łącznego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 20 maja 2025 r., sygn. akt III K 24/25, 1. uchyla pkt I i IV zaskarżonego wyroku łącznego i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania; 2. obciąża Skarb Państwa wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji Prokuratora Generalnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego ustalił, że J.N. został skazany następującymi „prawomocnymi wyrokami: I KK 239/26 2 1. łącznym Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2012r. w sprawie o sygn. akt XIV K 270/11 na karę łączną 9 (dziewięciu) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności obejmującym wyroki: I. Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 17 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt III K 71 /07 za: a) przestępstwo z art. 258 § 2 k.k., popełnione w okresie od maja do połowy lipca 2000 r. na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności; b) przestępstwo z 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 k.k. i art. 64 § 2 k.k., popełnione w nocy z 21 na 22 maja 2000 r. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 20 stawek dziennych grzywny po 100 złotych każda; c) ciąg sześciu przestępstw: z art. 280 § 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 65 k.k. oraz art. 64 § 2 k.k., popełnione w dniu 25 maja 2000 r.; - z art. 280 § 2 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 65 k.k. oraz art. 64 § 2 k.k., popełnione w nocy z 28 na 29 maja 2000 r.; - z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 65 k.k. oraz art. 64 § 2 k.k. latem 2000 r.; - z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 65 k.k. oraz art. 64 § 2 k.k. w nocy z 9 na 10 czerwca 2000 r.; - z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 65 k.k. oraz art. 64 § 2 k.k. w dniu 11 czerwca 2000 r.; - z art. 280 § 2 k.k. i art. 158 § 1 k.k. oraz art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 65 k.k. i art. 64 § 2 k.k. w dniu 21 czerwca 2000 r., za które wymierzono karę 5 lat pozbawienia wolności oraz 150 stawek dziennych grzywny po 100 złotych każda; d) przestępstwo z art. 263 § 2 k.k. w zw. z art. 65 k.k., popełnione w okresie od maja do lipca 2000 r. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, którym wymierzono mu karę łączną 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę łączną 150 stawek dziennych grzywny po 100 złotych każda, I KK 239/26 3 II. Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 28 lipca 2010 r. w sprawie o sygn. akt II K 126/08 za przestępstwo z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., popełnione w dniu 27 kwietnia 2000 r. na karę 5 lat pozbawienia wolności. 2. łącznym Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 8 lutego 2021r. w sprawie o sygn. akt II K 82/19 na karę łączną 10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności obejmującym wyroki: I. łączny Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 20 grudnia 2013 roku wydany w sprawie II K 190/13, utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2014 roku wydanym w sprawie II AKa 44/ 14, który wymierzono mu karę łączną 9 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności obejmującą: 1. kary wymierzone wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 11 kwietnia 2000 roku wydanym w sprawie II K 127/97: - 3 lat pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 291 § 1 kk i w zw. z art. 64 § 1 kk popełnione w dniu 15 października 1996 roku, - 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 275 § 1 kk, art. 270 § 1 kk i art. 272 kk w zw. z art. 12 kk i w zw. z art. 11 § 1 kk popełnione w okresie od lipca 1996 roku do lutego 1997 roku, 2. kary wymierzone wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 28 października 2011 roku wydanym w sprawie IV K 404/05: - 4 lat pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 280 § 1 kk w zb. z art. 289 § 1, 2 i 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 2 kk popełnione w dniu 19 listopada 1996 roku, - 4 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 280 § 2 kk w zw. z art. 64 § 2 kk popełnione w dniu 05 grudnia 1996 roku, - 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 279 § 1 kk w zw. z art. 64 § 2 kk popełnione w dniu 02 stycznia 1997 roku, 3. kary wymierzone wyrokiem Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 31 stycznia 2013 roku wydanym w sprawie II K 140/08: I KK 239/26 4 - 4 lat pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 189 §2 kk i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 282 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 2 kk w zw. z art. 65 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk popełnione w nocy z 17 na 18 marca 2000 roku, - 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 252 § 1 kk i art. 13 § 1 kk w zw. z art. 282 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 2 kk w zw. z art. 65 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk popełnione w okresie od dnia 20 stycznia do 28 stycznia 2000 roku; II. Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 5 grudnia 2013 roku wydany w sprawie IX K 1166/13, którym wymierzono mu karę 12 miesięcy ograniczenia wolności za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. popełnione w dniu 6 lipca 2013 roku; III. Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 6 lutego 2019 roku wydany w sprawie II K 1466/18, którym wymierzono mu karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności obejmującą kary jednostkowe: - 5 miesięcy pozbawienia wolności wymierzoną za przestępstwo z art. 244 k.k. popełnione w dniu 19 marca 2014 roku, - 3 miesięcy pozbawienia wolności wymierzoną za przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. popełnione w okresie od dnia 16 listopada 2011 roku do dnia 19 marca 2014 roku; IV. Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 17 lipca 2020 roku wydany w sprawie II K 1277/19, którym wymierzono mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 400 stawek dziennych grzywny po 50 zł każda za ciąg przestępstw z art. 284 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk popełnionych: w dniu 30 sierpnia 2013 roku, w okresie od 15 do 25 października 2013 roku, w okresie od 05 listopada 2013 roku do 14 stycznia 2014 roku oraz w styczniu 2014 roku, 3. Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 30 stycznia 2025r. w sprawie III K 143/24 za czyn z art. 258 § 2 k.k. popełniony w okresie od października 1999r. do końca kwietnia 2000 r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz za przestępstwo z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 65 k.k. i art. 64 § 2 k.k. popełnione w okresie od października 1999r. do dnia 1 marca 2000r. na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 100 stawek dziennych grzywny po 50 I KK 239/26 5 złotych każda, którym wymierzono mu karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.” Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wyrokiem łącznym z 20 maja 2025 r., sygn. akt III K 24/25 orzekł, że: „I. na podstawie art. 569 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 86 § 1 k.k. i art. 91 § 2 k.k., przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., kary pozbawienia wolności opisane w punktach 1. I i II oraz 3 części wstępnej wyroku łączy i orzeka wobec skazanego J.N. karę łączną 10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności, zaś na podstawie art. 569 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 86 § 1 i 2 k.k. i art. 91 § 2 k.k., przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. łączy kary grzywny opisane w punktach 1. I. b i c oraz 3 i wymierza mu karę łączną 200 (dwustu) stawek dziennych po 75 (siedemdziesiąt pięć) złotych każda, II. pozostałe nie podlegające łączeniu orzeczenia zawarte w wyrokach objętych wyrokiem łącznym pozostawia do odrębnego wykonania, III. na podstawie art. 572 k.p.k. w zakresie kary łącznej pozbawienia wolności opisanej w pkt 2 postępowanie o wydanie wyroku łącznego umarza, IV. na podstawie art. 577 k.p.k. i art. 63 § 1 k.k. zalicza skazanemu J.N. na poczet kary łącznej pozbawienia wolności okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w objętych wyrokiem łącznym sprawach o sygn. akt II K 71/07 od dnia 13 października 2006 r. do dnia 14 kwietnia 2008 r. oraz od dnia 17 października 2009 r. do dnia 29 września 2011 r. oraz od dnia marca 2021r. do dnia 15 czerwca 2012r. oraz o sygn. akt IV K 126/08 od dnia 22 lutego 2012r. do dnia 1 marca 2012r. oraz wszelkie okresy odbytych dotychczas kar pozbawienia wolności zaliczone na poczet kar jednostkowych w wyrokach podlegających połączeniu, V. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwalnia skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych związanych z wydaniem wyroku łącznego.” Wyrok w tej sprawie uprawomocnił się bez zaskarżania 29 czerwca 2025 r. Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I sentencji o karze łącznej pozbawienia wolności na niekorzyść skazanego J.N. Zarzucił on „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a I KK 239/26 6 mianowicie art. 607e § 1 k.p.k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k., polegające na połączeniu w kwestionowanym wyroku łącznym kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt III K 71/07, Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt II K 126/08 i Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt III K 143/24 - opisanych w punktach 1.I i II oraz 3 części wstępnej wyroku, pomimo tego, że brak było warunków do połączenia opisanych wyżej skazań i orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności, gdyż kary wymierzone w sprawie o sygn. III K 143/24 nie stanowiły podstawy wydania skazanego na podstawie europejskiego nakazu aresztowania (ENA), jak również skazany nie zrzekł się w tej sprawie korzystania z zasady specjalności” i wniósł „o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie I w odniesieniu do orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności oraz w punkcie IV dotyczącym zaliczenia na poczet tej kary okresów rzeczywistego pozbawienia wolności i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Jak trafnie wywiódł skarżący w uzasadnieniu kasacji, zasada specjalności unormowana w art. 607e § 1 k.p.k. stanowi przesłankę ujemną do orzeczenia kary łącznej obejmującej kary pozbawienia wolności wymierzone za przestępstwa inne niż te, które stanowiły podstawę wydania na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. Rażące naruszenie art. 607e § 1 k.p.k. stanowi zarówno wydanie wyroku łącznego obejmującego kary pozbawienia wolności nieobjęte decyzją o przekazaniu, jak i wykonanie uprzednio orzeczonej kary łącznej obejmującej takie kary. W związku z tym w wyroku łącznym nie podlega połączeniu kara pozbawienia wolności, której nie można wykonać w wypadku przekazania osoby ściganej ENA, jeżeli podstawą wydania nie było wykonanie tej kary, a skazany nie zrzekł się prawa do korzystania z zasady specjalności - art. 607e § 1 i 3 pkt 7 k.p.k. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 20 października 2011 r., III KK 140/11). Jak wynika z akt sprawy J.N. został przekazany stronie polskiej na podstawie postanowienia niemieckiego Wyższego Sądu Krajowego w Brandenburgii z 28 maja 2018 r., uwzględniającego ENA wydany przez Sąd Okręgowy w Gdańsku 30 I KK 239/26 7 listopada 2015 r., sygn. akt XIV Kop 46/15, w celu odbycia reszty kar pozbawienia wolności orzeczonych na podstawie wyroków (łącznych): Sądu Okręgowego w Gdańsku z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt XIV K 270/11 oraz Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II K 190/13 (objętym następnie wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 8 lutego 2021 r., sygn. akt II K 82/19 - k. 49-52). Jednocześnie skazany w tym postępowaniu nie zrzekł się zasady specjalności (zob. kopię materiałów z akt Sądu Okręgowego w Gdańsku o sygn. XIV Kop 46/15 przekazana przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze). Nie został on zatem przekazany w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt III K 143/24 (k. 22-30). Skazany nie zrzekł się też zasady specjalności w toku postępowania o sygn. III K 143/24 (k. 119). Uchylenie przeszkody do wydania wyroku obejmującego kary pozbawienia wolności za inne czyny popełnione przez skazanego przed przekazaniem i niewskazane w orzeczeniu o przekazaniu, przy jednoczesnym braku oświadczenia państwa wykonania nakazu, może nastąpić poprzez wyrażenie przez skazanego zgody na wykonanie tych kar i zrzeczenie się korzystania z zasady specjalności po przekazaniu (art. 607e § 3 pkt 7 k.p.k.) albo przez uzyskanie zgody organu sądowego państwa wykonania nakazu na wykonanie kary pozbawienia wolności za przestępstwa opisane w art. 607 e § 3 pkt 1 k.p.k. (art. 607e § 3 pkt 8 k.p.k.). Zrzeczenie to powinno nastąpić w sposób jednoznaczny, dobrowolny, ze świadomością konsekwencji, jak również poprzedzać wydanie wyroku łącznego. Wobec tego np. samo złożenie wniosku o wydanie wyroku łącznego - tak jak w niniejszej sprawie - nie może być utożsamiane ze zrzeczeniem się przez skazanego zasady specjalności (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z: 9 lutego 2023 r., IV KK 324/22 i 9 stycznia 2024 r., II KK 426/23). W postępowaniu zakończonym postanowieniem uwzględniającym ENA – jak już wskazano – skazany nie zrzekł się zasady specjalności. Nie uczynił tego również po wydaniu zaskarżonego wyroku, ponieważ próba odebrania od niego oświadczenia po uprawomocnieniu się tego wyroku okazała się bezskuteczna (k. 124). Odnotować również należy, że Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wystąpił do państwa wykonania nakazu o wydanie zgody na wykonanie kary pozbawienia I KK 239/26 8 wolności orzeczonej w sprawie o sygn. III K 143/24. Wobec braku informacji w aktach sprawy, należy przyjąć, że wniosek ten jest w trakcie realizacji. W tej sytuacji rację ma skarżący, że objęcie węzłem kary łącznej w niniejszym wyroku łącznym skazania wynikającego z wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 30 stycznia 2025 r. o sygn. III K 143/24 rażąco naruszało art. 607e § 1 k.p.k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k., ponieważ kara łączna orzeczona tym wyrokiem ze względu na występowanie zasady specjalności nie mogła zostać wprowadzona do wykonania. Uchybienie to miało również niewątpliwie istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, gdyż nie było podstaw do orzeczenia kary łącznej, z uwagi na występowanie ujemnej przesłanki wynikającej z art. 607e § 1 k.p.k. Skutkowało to koniecznością uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania. Na marginesie wskazać należy, że uchylono z przyczyn technicznych całość rozstrzygnięcia z pkt I zaskarżonego wyroku, mimo że zasada specjalności nie ma zastosowania w odniesieniu do orzeczonej kary grzywny. W ramach postępowania ponownego Sąd ten przeanalizuje sytuację prawną skazanego pod kątem możliwości orzeczenia wobec niego kary łącznej w wyroku łącznym z poszanowaniem zasady specjalności, chyba że zostanie usunięta przeszkoda po uzyskaniu zgody sądu państwa wykonania ENA. Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [WB] [r.g.]