IV KK 185/25

IV KK 185/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 lipca 2026 r. SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jarosław Matras SSN Paweł Wiliński Protokolant Kamila Zacharz przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej, w sprawie z wniosku L. M., M. 1., M. 2. o zadośćuczynienie po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 2 lipca 2026 r., kasacji wniesionych przez pełnomocnika wnioskodawców od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt II AKa 139/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II Ko 83/23, 1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku; 2. nakazuje zwrócić wnioskodawcom uiszczone opłaty od kasacji. [J.J.] Jarosław Matras Zbigniew Puszkarski Paweł Wiliński IV KK 185/25 2 UZASADNIENIE Pełnomocnik wnioskodawców L. M. i jej małoletniego syna M. 1. S. złożyła wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa kwot po 162 000 zł dla każdego z wnioskodawców tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niesłusznego umieszczenia ich w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców. Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II Ko 83/23: I. zasądził od Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w Radomiu na rzecz wnioskodawców L. M. i małoletniego M. 1. S. kwoty po 30 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niesłusznego umieszczenia w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców w okresie od 30 września 2021 r. do 11 marca 2022 r.; II. w pozostałym zakresie roszczenie oddalił; III. na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawców kwoty po 432 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Apelację od tego wyroku wniosła pełnomocnik wnioskodawców, zaskarżając go co do pkt II, w zakresie w jakim oddalił roszczenie: co do kwoty 20 000 zł na rzecz L. M. oraz co do kwoty 30 000 zł na rzecz M. 1. S.. Zarzuciła „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na niepełnym uwzględnieniu warunków, w jakich odbywało się pozbawienie wolności oraz wpływu, jaki pobyt w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców miał na małoletniego, podczas gdy okoliczności te wynikały wprost z uznanych za wiarygodne zeznań L. M. oraz z dowodów z dokumentów i miały wpływ na ustalenie wysokości zadośćuczynienia”. W oparciu o ten zarzut autorka apelacji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie dalszych kwot: na rzecz L. M. 20 000 zł oraz na rzecz małoletniego M. 1. S. 30 000 zł tytułem zadośćuczynienia za niesłuszne umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt II AKa 139/24, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt I wyroku) i kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciążył Skarb Państwa (pkt II). IV KK 185/25 3 Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wniosła pełnomocnik wnioskodawców. Zaskarżyła wyrok w zakresie punktu I, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie w zaskarżonej części. Zarzuciła: „1. rażące naruszenie prawa procesowego w postaci art. 433 § 2 k.p.k. poprzez brak rzetelnego rozważenia jedynego zarzutu apelacji, dotyczącego ustaleń faktycznych pominiętych przez Sąd I instancji przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia i ograniczenie się do stwierdzenia, że wskazane ustalenia faktyczne »zostały przez Sąd I instancji częściowo uwzględnione«, a »ich kompleksowa ocena nie pozwalała na przyznanie wnioskodawcom kwot wyższych«, co mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, ponieważ wszechstronna analiza okoliczności wskazywanych w apelacji doprowadziłaby Sąd Apelacyjny do wniosku, że, po pierwsze, Sąd I instancji nie uwzględnił tych okoliczności przy ustalaniu kwoty zadośćuczynienia pomimo że wynikały one z przeprowadzonych dowodów uznanych za wiarygodne, po drugie zaś, że są to okoliczności, które istotnie zwiększały rozmiar krzywdy doznanej przez skarżących, a ich zignorowanie prowadzi do naruszenia art. 445 § 1 w zw. z § 2 k.c. powodując, że przyznana kwota zadośćuczynienia nie jest odpowiednia; 2. rażące naruszenie prawa procesowego w postaci art. 457 § 3 k.p.k. poprzez: niewyjaśnienie, na czym polegała »kompleksowa ocena« okoliczności podniesionych w apelacji; nieustosunkowanie się do konkretnych okoliczności faktycznych wprost wymienionych w apelacji jako pominięte przez Sąd I instancji; niewyjaśnienie, czy i jakie znaczenie dla wysokości kwoty zadośćuczynienia miały wskazane w zarzucie apelacji ustalenia faktyczne; przywołanie w uzasadnieniu okoliczności w postaci minimalnego wynagrodzenia za pracę, najniższej emerytury i wybranych świadczeń socjalnych, nie wyjaśniwszy, jak się one mają do zarzutów apelacji i jaki mają wpływ na rozstrzygnięcie - na skutek czego niemożliwe jest ustalenie, czym kierował się sąd, wydając wyrok i dlaczego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, rzutujących na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia, uznał za niezasadny; 3. rażące naruszenie prawa procesowego w postaci art. 434 § 1 k.p.k. poprzez poczynienie i uwzględnienie przy orzekaniu niekorzystnych dla wnioskodawców, nowych w stosunku do wyroku Sądu I instancji, ustaleń faktycznych IV KK 185/25 4 w postaci najniższej emerytury i renty, minimalnego wynagrodzenia za pracę i zasiłku dla osób bezrobotnych pomimo, że nie wniesiono na niekorzyść wnioskodawców środka odwoławczego, co mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia w postaci błędnego uznania, że w obliczu ww. ustaleń faktycznych uzasadniających obniżenie zadośćuczynienia, wniosek skarżących o zwiększenie przyznanego zadośćuczynienia jest niezasadny; 4. rażące naruszenie prawa materialnego w postaci art. 445 § 1 w zw. z § 2 k.c. poprzez wadliwe uznanie, że okoliczności wskazane w apelacji nie pozwalały na przyznanie wnioskodawcom wyższej kwoty zadośćuczynienia, pomimo, że w świetle nieludzkich warunków, w jakich przebywali skarżący na niektórych etapach pozbawienia wolności oraz poniżających czynności, jakim byli poddawani (czterokrotna kontrola osobista połączona z rozebraniem do naga), zasądzona wyrokiem I instancji suma jest nieodpowiednia i rażąco zaniżona w stosunku do rozmiaru doznanej krzywdy”. Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Prokurator Prokuratury Rejonowej delegowana do Prokuratury Okręgowej w Olsztynie w pisemnej odpowiedzi na kasację wniosła o jej oddalenie. Na rozprawie kasacyjnej, po poinformowaniu przez Przewodniczącego o sprawach, w których Sąd Najwyższy przeprowadził z wynikiem negatywnym test niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Apelacyjnego w Białymstoku X. Y., który brał udział w składzie Sądu odwoławczego orzekającego w tej sprawie, pełnomocnik wnioskodawców i prokurator Prokuratury Krajowej zgodnie wnieśli o stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W związku z tym postulowali uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Podzielić należało zgodne stanowisko stron wyrażone na rozprawie kasacyjnej, iż zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku dotknięty jest uchybieniem mającym postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w IV KK 185/25 5 art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Nienależyta obsada tego Sądu zaistniała z powodu udziału w składzie orzekającym sędziego X. Y., powołanego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku w wadliwej procedurze, bowiem na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (zob. uchwałę KRS nr 1079/2022 z dnia 21 grudnia 2022 r.). Taki pogląd Sąd Najwyższy wcześniej niejednokrotnie wyrażał, wydając orzeczenia kasatoryjne w sprawach: IV KK 319/24, IV KK 432/24, IV 470/24, IV KK 108/25, IV KK 154/25, IV KK 406/25, IV KK 471/25, co ujawniono na rozprawie kasacyjnej. Wyroki zapadały przy uwzględnieniu mającej moc zasady prawnej uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I - 4110 - 1/20. W pkt 2 tego judykatu wskazano, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Ustalenia co do standardu bezstronności sądu i sędziego oraz następstw udziału niekonstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa w powoływaniu sędziów, rzutujące na zaistnienie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia, wynikają także z rozstrzygnięć organów międzynarodowych (zob. wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce [skarga nr 43447/19]; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce [skargi nr 49868/19 i 57511/19]; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce [skarga nr 1469/20]; z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce [skarga 43572/18]; z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce [skarga nr 50849/21]; wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej IV KK 185/25 6 [TSUE] z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, Komisja Europejska przeciwko Polsce). Rysują one model szczególnego testu, pozwalającego na ustalenie czy wady w procesie nominacyjnym konkretnego sędziego prowadzą na gruncie krajowym do stwierdzenia nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a na gruncie konwencyjnym do uznania, że skład sądu z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi sądu „ustanowionego na mocy ustawy”, o którym mowa w art. 6 ust. 1 EKPCz. Przytoczona uchwała trzech Izb Sądu Najwyższego zachowuje aktualność niezależnie od wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61, skoro – niezależnie od nasuwającej zastrzeżenia obsady tego organu (kwestia wyboru sędziów na miejsca już obsadzone) – rozstrzygnięcie to nie zostało wydane w sprawie należącej do określonego w art. 188 Konstytucji RP katalogu spraw podległych kognicji Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22; składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22; z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24). Z uchwały wynika, że w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie, że sąd z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co już jednoznacznie wskazano w pkt 2 uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Jeżeli jednak zostaną podniesione przez stronę albo są znane z urzędu sądowi wątpliwości co do prawidłowości obsady sądu, którego orzeczenie jest poddawane kontroli instancyjnej lub kasacyjnej, konieczne jest zajęcie w tej materii stanowiska. W kasacji będącej przedmiotem rozpoznania nie zgłoszono zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jednak z uwagi na treść art. 536 k.p.k., nadto znając orzeczenia Sądu Najwyższego stwierdzające, że udział w składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Białymstoku sędziego X. Y. skutkował jego nienależytą obsadą w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., skład Sądu Najwyższego orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż zagadnienia tego nie można pominąć. Podobnie jak składy orzekające w wymienionych wcześniej sprawach wziął pod uwagę, że sędzia X. Y. znalazł się od roku 2017 w gronie tych sędziów, których IV KK 185/25 7 ówczesna władza, zwłaszcza wykonawcza, obdarzała zaufaniem większym niż innych, którzy legitymowali się podobnymi osiągnięciami zawodowymi i stażem orzeczniczym. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2025 r., IV KK 108/25, wymieniony sędzia: 1. w dniu […] 2017 r. został powołany przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku X.1 Y.1 – późniejszego sędziego Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego – do pełnienia funkcji wizytatora ds. karnych w Sądzie Okręgowym w […] na okres czterech lat; 2. następnie w 2018 r. zgłosił swoją kandydaturę w postępowaniu związanym z ogłoszeniem przez Prezydenta RP (M.P. z 2018 r., poz. 633) dwunastu wolnych stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Dyscyplinarnej (nie został przedstawiony przez Krajową Radę Sądownictwa do powołania Prezydentowi RP); 3. w dniu 22 listopada 2018 r., z upoważnienia Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości objął obowiązki sędziego sądu dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku na okres sześciu lat; 4. w 2019 r. przyjął od Prezesa Sądu Okręgowego w […] funkcję Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Sądu Okręgowego na okres do dnia 10 lutego 2022 r.; 5. w 2019 r. zgłosił swoją kandydaturę na jedno wolne stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku ogłoszone w M.P. z 2019 r., poz. 698 (nie został przedstawiony przez Krajową Radę Sądownictwa do powołania Prezydentowi RP); 6. od dnia […] 2021 r. został delegowany przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w […] do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w […] na okres jednego roku; 7. zgłosił swoją kandydaturę na jedno wolne stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej ogłoszone w M.P. z 2021 r., poz. 392. (nie został przedstawiony przez Krajową Radę Sądownictwa do powołania Prezydentowi RP); 8. w dniu 8 listopada 2021 r. uzyskał pozytywną opinię Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w sprawie powołania go do pełnienia funkcji wizytatora ds. karnych w Sądzie Okręgowym w […], a w dniu […] 2022 r. został delegowany przez wymienioną Podsekretarz Stanu do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w […] na okres od dnia 1 września 2022 r. do dnia 28 lutego 2023 r.; IV KK 185/25 8 9. w 2022 r. zgłosił swoją kandydaturę na jedno wolne stanowisko sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku ogłoszone w M.P. z 2022 r., poz. 844. W postępowaniu konkursowym sędzia X. Y. nie miał kontrkandydata co sugeruje, że inni potencjalni kandydaci, dostrzegając wadliwość procedury nominacyjnej, odstąpili od udziału w postępowaniu konkursowym, przez co jedyny kandydat pozostawał w pozycji uprzywilejowanej; 10. Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą Nr […] przedstawiła Prezydentowi RP wniosek o powołanie X. Y. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w […] Postanowieniem z dnia […] 2023 r. Prezydent RP powołał X. Y. do pełnienia urzędu na tym stanowisku. Należy podkreślić szczególny wydźwięk kandydowania sędziego X. Y. do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która już w tym czasie, w powszechnej opinii środowisk prawniczych, w tym sędziowskich, oceniana była jako sprzeczny z Konstytucją RP sąd o charakterze specjalnym, mający realizować – poprzez postępowania dyscyplinarne – politykę władzy wykonawczej wobec sądów i sędziów, co potwierdziła późniejsza praktyka orzecznicza tego organu, a co ostatecznie znalazło swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie tak legalnych Izb Sądu Najwyższego, jak i organów międzynarodowych. Tym samym wymieniony sędzia dawał jawny wyraz akceptacji dla działań władzy wykonawczej destrukcyjnych dla niezawisłości sądów i niezależnego działania władzy sądowniczej. To właśnie, a nie tylko sam fakt uzyskania ostatecznej akceptacji niekonstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa, w konkursie do najwyższego w hierarchii sądów powszechnych sądu i w którym nie miał nawet kontrkandydata, w odbiorze zewnętrznym prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do zmaterializowania się uzasadnionych wątpliwości, odnośnie do instytucjonalnej bezstronności wskazanego sędziego i przełamania zasady domniemania niezawisłości i bezstronności wynikających z okoliczności powołania tej osoby na urząd sędziego sądu wyższego rzędu w procedurze z udziałem niekonstytucyjnego organu. Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 stycznia 2026 r., IV KK 471/25, Sąd Najwyższy wskazał, że „sędzia X. Y., akceptując zmiany w wymiarze sprawiedliwości wdrażane przez ówczesne kierownictwo resortu, systematycznie ubiegał się o awans zawodowy przed KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. Jako sędzia z wieloletnim IV KK 185/25 9 doświadczeniem musiał mieć pełną świadomość destrukcyjnego wpływu tego organu na porządek prawny, a mimo to zdecydował się na udział w konkursach w latach 2020–2022. Uczynił to wbrew licznym orzeczeniom Sądu Najwyższego oraz trybunałów międzynarodowych, które jednoznacznie wskazywały, że obecna KRS nie stoi na straży niezależności sądownictwa. Co więcej, sędzia ten zignorował uchwałę własnego samorządu – Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Apelacji Białostockiej z dnia 25 października 2019 r. – która wzywała do powstrzymania się od opiniowania kandydatów w tych wadliwych procedurach”. Słusznie wskazano również, że taka „postawa części środowiska sędziowskiego – w tym sędziego X. Y. - polegająca na legitymizowaniu działań władzy ustawodawczej i wykonawczej z lat 2017 – 2023, stała się fundamentem obecnego kryzysu praworządności. Skutkuje to nie tylko wewnętrznym paraliżem systemu, ale i koniecznością wypłaty odszkodowań na podstawie wyroków ETPCz”. Przytoczone okoliczności dotyczące sędziego Sądu Apelacyjnego w Białymstoku X. Y. skłaniały do uznania, że sąd orzekający z jego udziałem nie spełniał kryteriów „niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą”. To wyrażenie, zawarte w art. 6 ust. 1 EKPC, dotyczy bowiem nie tylko ustawowej podstawy samego istnienia sądu, lecz również składu orzekającego w każdej sprawie (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., C- 791/19, Komisja Europejska przeciwko Polsce). W związku z powyższym trzeba uznać, że udział poddanego testowi sędziego w rozpoznaniu niniejszej sprawy prowadził do obsady sądu niezgodnej z regulacjami prawa polskiego i międzynarodowego, a zatem do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Chociaż mający zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym art.436 k.p.k. zwalniał od wypowiedzenia się co do zarzutów kasacji, celowe będzie nawiązanie do nich. Dwa pierwsze w istocie podnoszą jedno uchybienie, bowiem nierzetelne rozpoznanie przez sąd odwoławczy zarzutu (zarzutów) apelacji jest identyfikowane przez treść pisemnego uzasadnienia wyroku, która z reguły nie spełnia wymogu określonego w art. 457 § 3 k.p.k. w przypadku, gdy zajdzie naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. Powiązanie obu przepisów zdaje się też wynikać z przedmiotowej kasacji, bowiem o ile w zarzucie pierwszym stosownie do art. 523 § 1 k.p.k. zaznaczono, że IV KK 185/25 10 sygnalizowane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, nie uczyniono tego w treści drugiego zarzutu. Nadto nawet uznanie zasadności tego zarzutu samoistnie nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku (art. 537a k.p.k.). Twierdzenie, że Sąd ad quem nie dość wnikliwe rozważył zarzut apelacji wniesionej na rzecz wnioskodawców nie jest pozbawione słuszności. Zarzut ten został obszernie uzasadniony w części motywacyjnej skargi; w 16 punktach wymieniono okoliczności, które zdaniem skarżącej wskazują na większy rozmiar krzywdy doznanej (zwłaszcza przez dziecko) niż ustalona przez Sąd meriti, a zostały przez ten Sąd pominięte. Następnie autorka apelacji pogląd ten dość obszernie uzasadniła, zatem jego odrzucenie nakazywało odpowiednio szczegółowego wytłumaczenia, dlaczego nie podzielono przedstawionych argumentów. Dopiero bowiem wtedy można uznać, że kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku była rzetelna, zatem odpowiadała standardowi wyznaczonemu przez art. 433 § 2 k.p.k. Pisemne uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego nie przekonuje, że miało to miejsce w niniejszej sprawie. Wskazano w nim, iż kwoty zasądzone na rzecz wnioskodawców tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niesłusznego umieszczenia ich na 162 dni w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców „należało uznać za adekwatne i przyczyniające się do skompensowania zaistniałych krzywd. W aktualnych stosunkach ekonomicznych, jak i wobec sytuacji ekonomicznej wnioskodawców, zadośćuczynienie to ma charakter rzeczywisty, nie zaś jedynie symboliczny”. Następnie przytoczono obowiązujące w 2024 r. kwoty najniższej emerytury, minimalnego wynagrodzenia za pracę (nadmieniono, że w Polsce otrzymuje je około 3,6 mln osób) i zasiłku dla osób bezrobotnych, a finalnie stwierdzono, iż „wskazane przez skarżącego w uzasadnieniu apelacji okoliczności (…) zostały przez Sąd I instancji częściowo uwzględnione (tj. w zakresie w jakim wpływały one na wysokość należnych zadośćuczynień), a ich kompleksowa ocena nie pozwalała na przyznanie wnioskodawcom z tego tytułu kwot wyższych”. Wywód ten razi ogólnikowością, nadto nie jest zgodny z faktycznym stanem rzeczy. Nie przesądzając, czy okoliczności wskazane w apelacji uzasadniały zasądzenie wyższych kwot na rzecz wnioskodawców, należy np. zauważyć, że okoliczności dotyczące małoletniego podniesiono w ponad połowie z 16 punktów, najwyraźniej IV KK 185/25 11 sugerując, że jego krzywda była większa niż krzywda matki, co znalazło też wyraz w żądaniu apelacji i nie jest prawdą, że Sąd meriti te okoliczności miał w polu widzenia. Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego nasuwa wniosek, iż nie rozważano indywidualnie rozmiarów krzywdy doznanej przez każdego z wnioskodawców, bowiem ogólnie wskazano, iż „Sąd określając kwotę zadośćuczynienia miał na uwadze zakres doznanej krzywdy, wyrażającej się w pozbawieniu wolności, konieczności poddania się regulaminowi ośrodków i ograniczeniu kontaktów z osobami najbliższymi, jakkolwiek wnioskodawcy mogli te kontakty utrzymywać poprzez komunikator Skype. Pozbawienie wolności trwało przez 162 dni, zatem przez okres relatywnie długi. W rezultacie dokonanej oceny zgromadzonego materiału sąd uznał, że zasadnym jest przyznanie wnioskodawcom zadośćuczynienia w kwocie po 30.000 zł, którą uznał za adekwatną i przyczyniającą się do skompensowania zaistniałej krzywdy”. Uzupełniono to dalszymi ogólnymi stwierdzeniami, m.in., że „w aktualnych stosunkach ekonomicznych, jak i wobec sytuacji ekonomicznej wnioskodawców, zadośćuczynienie to ma charakter rzeczywisty, nie zaś jedynie symboliczny” jak również, że „pozbawienie wolności wnioskodawców oraz doznane przez nich niedogodności z tym związane nie miały jednak charakteru na tyle traumatycznego, aby uzasadniać roszczenie określone we wniosku, o czym również mogą świadczą uzyskane opinie psychologiczne”. Jeżeli z tym poglądem pełnomocnik wnioskodawców polemizowała, przytaczając szczegółowo okoliczności, które rzeczywiście nie znalazły odbicia w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji, Sąd, który nie uwzględnił apelacji, powinien wykazać, dlaczego nie świadczą one o niedoszacowaniu rozmiarów krzywdy. Pozostałe zarzuty kasacji nie były zasadne. Wskazanie na dodatkowe okoliczności, które zdaniem Sądu ad quem świadczyły o prawidłowości zaskarżonego wyroku, nie prowadziło do naruszenia zakazu reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.), natomiast w sytuacji, gdy Sąd odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, to nie stosował prawa materialnego, zatem nie mógł go naruszyć. Prawo materialne stosował Sąd pierwszej instancji, jednak w apelacji zarzutu naruszenia art. 445 § 1 w zw. z § 2 k.c. nie podniesiono. Sąd Najwyższy, mając powyższe na względzie, orzekł jak w wyroku. IV KK 185/25 12 Sąd Apelacyjny w Białymstoku, ponownie rozpoznając sprawę w składzie niebudzącym zastrzeżeń, będzie miał w polu widzenia uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu. [J.J.] [r.g.] Jarosław Matras Zbigniew Puszkarski Paweł Wiliński