III CB 136/25

III CB 136/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 lipca 2026 r. Pierwszy Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący) SSN Małgorzata Bednarek (sprawozdawca) SSN Jarosław Sobutka SSN Ewa Stryczyńska Prezes SN Krzysztof Wiak po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 28 lipca 2026 r. w Izbie Cywilnej wniosku sędziego X. Y. o ponowne rozpoznanie przez Sąd Najwyższy wniosku Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w W. o wyłączenie sędziego X. Y. od orzekania w sprawie o sygn. akt I ACa 1183/25 Sądu Apelacyjnego w Łodzi z powództwa L.P., M.P., B.C., J.C. i R.C. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. o zapłatę uchyla postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 8 września 2025 r., sygn. I ACo 423/25 i odrzuca wniosek pozwanego o zbadanie spełnienia przez SSA X. Y. wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie I ACa 1183/25. SSN Małgorzata Bednarek SSN Jarosław Sobutka Pierwszy Prezes SN Zbigniew Kapiński SSN Ewa Stryczyńska Prezes SN Krzysztof Wiak UZASADNIENIE Pełnomocnik pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w W. po otrzymaniu informacji o składzie rozpoznającym sprawę I ACa 1183/25 wystąpił z III CB 136/25 2 wnioskiem o stwierdzenie, że SSA X. Y. nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, co uzasadnia jego wyłączenie. Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawca wskazał, iż powołanie SSA X. Y. na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi nastąpiło w ramach procedury przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem wnioskodawcy przebieg postępowania konkursowego przed ww. Radą świadczy o ocenie pozamerytorycznej jego kandydatury na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi, które rzutują na negatywną ocenę jego niezawisłości oraz bezstronności. Postanowieniem z 8 września 2025 r., sygn. akt I ACo 423/25, Sąd Apelacyjny w Łodzi postanowił wyłączyć SSA X. Y. od rozpoznania sprawy Sądu Apelacyjnego w Łodzi o sygn. akt I Aca 1183/25. Orzekając w nn. sprawie sąd powołał się na art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej p.u.s.p.). Natomiast uzasadniając swoją decyzję Sąd Apelacyjny przytoczył orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz przeanalizował również przebieg postępowania konkursowego na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego, w którym brał udział sędzia X. Y. wraz z przebiegiem jego kariery zawodowej. Nadto ocenił orzecznictwo ww. sędziego i stwierdził, że sędzia ten niejednokrotnie odstępuje od utrwalonej linii orzeczniczej. Negatywnie też ocenił orzecznictwo tego sędziego, z którego wynikać ma, że nie dostrzega on wadliwości powołań sędziów Sądu Najwyższego orzekających w Izbie Cywilnej. SSA X. Y. w piśmie z 22 września 2025 r. wniósł o ponowne rozpoznanie wniosku pełnomocnika strony pozwanej o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przy rozpoznaniu w postępowaniu odwoławczym, toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi w sprawie I ACa 1183/25, wskazując, że ww. orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, co powinno skutkować jego eliminacją z obrotu prawnego. Sąd Najwyższy zważył co następuje: III CB 136/25 3 Zgodnie z art. 42a § 3 p.u.s.p., dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w 42a § 6 p.u.s.p., jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Z kolei, art. 42a § 7 p.u.s.p. stanowi, że wniosek inicjujący test niezawisłości i bezstronności sędziego powinien – pod rygorem jego odrzucenia bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 42a § 8 p.u.s.p.) – czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 42a § 3 p.u.s.p. (pkt 1) oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (pkt 2). W założeniu zatem ustawodawcy wniosek ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie i powinien wskazywać okoliczności, do których odwołuje się art. 42a § 3 p.u.s.p., tj.: 1) towarzyszące powołaniu danego sędziego sądu powszechnego (w szczególności ewentualnych wadliwości procedury nominacyjnej), 2) dotyczące jego postępowania po powołaniu, które może wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości i bezstronności, 3) świadczące o tym, że tak ujęty deficyt niezawisłości i bezstronności może oddziaływać na wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Brak któregokolwiek z tych trzech elementów musi skutkować uznaniem, że wniosek nie spełnia wymagań określonych w art. 42a § 7 p.u.s.p. Zważyć należy, że wniosek pełnomocnika pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeniowego nie zawiera drugiego i trzeciego niezbędnego elementu, tj. wskazania okoliczności dotyczących postępowania sędziego po powołaniu, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia wymagań niezawisłości i bezstronności oraz powiązania z możliwością oddziaływania na wynik konkretnej sprawy. Wnioskodawca takich okoliczności nawet nie wyartykułował, ograniczając się jedynie do wskazania wątpliwości związanych III CB 136/25 4 z przebiegiem procedury nominacyjnej. Sąd Apelacyjny również nie wyjaśnił, jak w okolicznościach danej sprawy wątpliwości dotyczące powołania sędziego mogą „doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy” (art. 42a § 3 p.u.s.p.). Wniosek strony pozwanej był więc dotknięty nieusuwalnym brakiem i podlegał odrzuceniu na podstawie art. 42a § 8 p.u.s.p. czego Sąd Apelacyjny nie uczynił - co więcej - tak sformułowany wniosek rozpoznał merytorycznie. Z uwagi więc na przedstawioną wyżej argumentację nie ulega wątpliwości, że postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi należało uchylić. Natomiast wniosek pełnomocnika pozwanego podlegał odrzuceniu, gdyż nie spełniał on wymogów prawnych ujętych w art. 42a § 3 p.u.s.p. Stwierdzenie natomiast niedopuszczalności wniosku skutkować musiało jego odrzuceniem (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z 26 marca 2026 r., sygn. III CB 110/25 i powołane tamże orzecznictwo SN). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej nn. postanowienia. Pierwszy Prezes SN Zbigniew Kapiński SSN Małgorzata Bednarek SSN Ewa Stryczyńska SSN Jarosław Sobutka Prezes SN Krzysztof Wiak (M.M.) [r.g.]