Sygnatura
V KS 23/26
postanowienie SN V KS 23/26
- Izba
- Izba Karna
- Data orzeczenia
- 26 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> V KS 23/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 sierpnia 2026 r. SSN Anna Dziergawka w sprawie T. K. oskarżonego o czyn z art. 63a § 1 i 2 k.k.s. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 26 sierpnia 2026 r., skargi obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt VI Ka 6/26, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 21 listopada 2025 r., sygn. akt VIII K 578/25 i przekazującego sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1. oddalić skargę; 2. kosztami sądowymi postępowania oskarżonego. skargowego obciążyć UZASADNIENIE T. K. został oskarżony o to, że w okresie od dnia nieustalonego do dnia 31 sierpnia 2022 roku w E. w sklepie „E. ” przy ul. XXX przechowywał oraz oferował do sprzedaży wyroby akcyzowe w postaci roztworów zdefiniowanych w art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy z dnia 06 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym (Dz. U. 2022 poz. V KS 23/26 2 143) o łącznej ilości 61185 ml z przeznaczeniem do wykorzystania ich w e- papierosach bez ich uprzedniego prawidłowego oznaczenia odpowiednimi znakami akcyzy, tj. z naruszeniem art. 117 ust. 3 ww. ustawy, skutkiem czego został narażony na uszczuplenie podatek akcyzowy w wysokości 67.303,50 złotych, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 63a § 1 i 2 k.k.s. w zb. z art. 65 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. Sąd Rejonowy w Elblągu wyrokiem z dnia 21 listopada 2025 roku, sygn. akt VIII K 578/25 uniewinnił oskarżonego T. K. od popełnienia zarzucanego czynu (pkt I) i orzekł o kosztach sądowych (pkt II). Od powyższego wyroku apelację wniósł Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie. Sąd Okręgowy w Elblągu, wyrokiem z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt VI Ka 6/26 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Elblągu do ponownego rozpoznania. Skargę od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając rażące naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. oraz art. 113 § 1 k.k.s., polegające na: 1. uchyleniu wyroku uniewinniającego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania mimo braku wykazania przez Sąd Okręgowy w sposób wymagany przez art. 454 § 1 k.p.k., że w realiach niniejszej sprawy po usunięciu uchybień rzeczywiście zaistniał stan pozwalający przyjąć, iż zachodziły podstawy do wydania wyroku skazującego, którego sąd odwoławczy nie mógł wydać wyłącznie z powodu zakazu określonego w art. 454 § 1 k.p.k., podczas gdy uzasadnienie Sądu Okręgowego ujawnia jedynie odmienną od Sądu Rejonowego ocenę materiału dowodowego, przejęcie i rozwinięcie argumentacji apelacji oskarżyciela publicznego oraz przerzucenie na sąd pierwszej instancji obowiązku dokonania na nowo kompleksowej oceny tych samach dowodów bez wskazania takich czynności dowodowych, których sąd odwoławczy nie mógł przeprowadzić samodzielnie; V KS 23/26 3 2. zastosowaniu wyroku kasatoryjnego bez rzeczywistego usunięcia uchybień, na które powołał się Sąd Okręgowy i przerzuceniu na Sąd Rejonowy obowiązku przeprowadzenia na nowo całościowej oceny tych samych dowodów, nie wskazując żadnych nowych czynności dowodowych, których sąd odwoławczy nie mógłby przeprowadzić samodzielnie w granicach postępowania odwoławczego, a następnie zastąpieniu brakującej analizy sądu meriti własną oceną dowodów i własną wykładnią prawa materialnego, choć model wynikający z art. 454 § 1 k.p.k. wymaga uprzedniego usunięcia uchybień stanowiących podstawę odwoławczą; 3. oparciu wyroku kasatoryjnego na zaakceptowaniu zarzutu obrazy prawa materialnego, mimo że zarzut ten został skonstruowany przez oskarżyciela publicznego przy użyciu brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, które nie obowiązywało w dacie czynu, a następnie przez samodzielne zrekonstruowanie przez Sąd Okręgowy jego sensu na potrzeby rozstrzygnięcia odwoławczego, co oznacza, że podstawa uchylenia wyroku uniewinniającego została zbudowana nie na jednoznacznym i prawidłowo sformułowanym zarzucie apelacyjnym, lecz na jego korekcie dokonanej dopiero przez sąd odwoławczy; 4. przyjęciu, że wykładnia art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy o podatku akcyzowym według stanu prawnego z 2022 r. była wykładnią powszechnie aprobowaną i jednolitą, a następnie wykorzystaniu tego założenia jako jednego z głównych argumentów uzasadniających uchylenie wyroku uniewinniającego, podczas gdy Sąd Okręgowy wywiódł ten wniosek głównie z orzecznictwa zapadłego po dacie czynu, pominął istniejące w dacie czynu rozbieżności interpretacyjne, praktykę interpretacji indywidualnych wydawanych podatnikom (producentom/dystrybutorom) oraz znaczenie późniejszego ustawowego doprecyzowania przepisu, co doprowadziło do przedwczesnego uznania, że sprawa osiągnęła stan uzasadniający zastosowanie modelu kasatoryjnego z art. 454 § 1 k.p.k.; 5. uznaniu, że wadliwość rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego wynikała z błędnej oceny materiału dowodowego, mimo że Sąd Okręgowy nie przeprowadził rzeczywistej konfrontacji dowodów, na których oparł swój pogląd, z dowodami V KS 23/26 4 uznanymi przez Sąd Rejonowy za istotne dla rozstrzygnięcia, w szczególności z wyjaśnieniami oskarżonego oraz z zeznaniami J. K. i D. C. , z których wynikało, że według wiedzy i woli oskarżonego sporne produkty nie były przeznaczone do wykorzystania w papierosach elektronicznych, lecz poprzestał na przyjęciu odmiennego wniosku w oparciu o wybrane elementy materiału dowodowego i własne przekonanie co do zasad logiki oraz doświadczenia życiowego; 6. przyjęciu, że zachodzi potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania przeć Sądem Rejonowym, mimo że uzasadnienie Sądu Okręgowego sprowadza się do tezy o potrzebie odmiennej oceny dowodów już zgromadzonych, bez wskazania konkretnych dowodów, które należałoby przeprowadzić od nowa, bez wykazania, że zachodzi konieczność przeprowadzenia przewodu w całości, oraz bez wykazania, że zakres niezbędnych czynności dowodowych przekraczał granice dopuszczalnej aktywności sądu odwoławczego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt VI Ka 6/26 i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna, wobec czego podlegała oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 539a § 3 k.p.k. podstawą do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania jest wyłącznie naruszenie przepisu określonego w art. 437 k.p.k. albo wystąpienie uchybienia wymienionego enumeratywnie w treści art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 k.p.k. albo czy sąd odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 § 1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, względnie, czy jest konieczne przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). V KS 23/26 5 Tym samym niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a k.p.k. badał merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych przez sąd odwoławczy (zob. postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2022 r., IV KS 64/21; postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2022 r., II KS 29/21; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2022 r., V KS 36/21). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszeń, o których mowa w art. 539a § 3 k.p.k., a przede wszystkim obrazy art. 437 § 2 k.p.k., na które we wniesionej skardze powołuje się obrońca oskarżonego. Sąd Okręgowy w Elblągu w uzasadnieniu wyroku wskazał, że uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nastąpiło w związku z treścią art. 454 § 1 k.p.k. (s. 17 uzasadnienia). Sąd odwoławczy podniósł, że Sąd Rejonowy nie rozważył wszystkich istotnych dowodów i okoliczności, nie dokonał kompleksowej oceny materiału oraz pominął szereg faktów i okoliczności, a przeprowadzona ocena dowodów miała charakter dowolny a nie swobodny (s. 15 uzasadnienia). Sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, przytoczył dowody i okoliczności ujawnione a pominięte przez sąd, których istnienie przemawia za skazaniem oskarżonego (s. 12 uzasadnienia). Sąd II instancji w sposób wyczerpujący odniósł się także do wykładni przepisu art. 2 ust. 1 pkt 35 u.p.a. i zasadności jego zastosowania (s. 4-9 uzasadnienia). Zawarta w uzasadnieniu wyroku sądu odwoławczego argumentacja jednoznacznie wskazuje, że z uwagi na ograniczenie płynące z treści art. 454 § 1 k.p.k., sąd ten nie mógł skazać oskarżonego w instancji odwoławczej. W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony warunek przyjęty w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że możliwość uchylenia wyroku uniewinniającego lub umarzającego postępowanie karne i przekazania sprawy do V KS 23/26 6 ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k. (art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. uchwała SN z dnia 20 września 2018 r., I KZP 10/18). Konkludując, sąd odwoławczy wskazał na zaistnienie takich uchybień w zakresie przeprowadzonej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, których istnienie skutkowało koniecznością uchylenia wyroku we wskazanym zakresie. Sąd ten prawidłowo uzasadnił, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 13 września 2022 r., V KS 15/22; postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2025 r., II KS 45/24). W realiach przedmiotowej sprawy stwierdzono zatem wystąpienie przesłanki kasatoryjnej w związku z niemożnością wydania wyroku skazującego ze względu na regułę ne peius. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, obciążając oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego, na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. [J.J.] [a.ł] V KS 23/26 7
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Karna Wydział V
- Sędziowie
- SSN Anna Dziergawka
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy