V KK 156/26

V KK 156/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 września 2026 r. SSN Tomasz Artymiuk w sprawie M.P. skazanego z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 września 2026 r., z urzędu, kwestii dopuszczalności kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt V Ka 220/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Malborku z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt II K 1149/20, na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 in fine k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł: 1. pozostawić kasację bez rozpoznania; 2. obciążyć skazanego M.P. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [WB] UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt V Ka 220/25, po rozpoznaniu apelacji prokuratora (na niekorzyść), pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej J.P. oraz obrońców oskarżonego M.P., utrzymał w mocy V KK 156/26 2 wyrok Sądu Rejonowego w Malborku z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt II K 1149/20, którym to wyrokiem oskarżony M.P. uznany został za winnego popełnienia czynu określonego w art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za co wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I wyroku) z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby (pkt II wyroku) oraz orzeczono: o obowiązku informowania kuratora o przebiegu okresu próby (pkt III wyroku), o grzywnie w wysokości 458 stawek dziennych, przy określeniu jednej stawki na 10 zł (pkt IV wyroku) oraz o nawiązce na rzecz pokrzywdzonej w wysokości 5000 zł (pkt VI wyroku). Orzeczenie sądu meriti zawierało również rozstrzygnięcia co do zaliczenia na poczet grzywny okresu zatrzymania i tymczasowego aresztowania, poprzez uznanie tej kary za wykonaną w całości (pkt V wyroku), o wydatkach poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową tytułem ustanowienia pełnomocnika (pkt VII wyroku) oraz o kosztach procesu, w tym opłatach i kosztach sądowych (pkt VIII wyroku). Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego. Zarzucił w niej: 1. „w myśl art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 182 k.p.k. w zw. z art. 194 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.pk. stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, poprzez: 1. odmowę przeprowadzenia przez Sąd dowodu z zapisu rozmów telefonicznych oraz korespondencji sms pomiędzy skazanym a świadkiem A.D., z uwagi na fakt, iż świadek jako osoba najbliższa (siostra) przed Sądem I instancji odmówił składania zeznań - poprzez przyjęcie, że ich ujawnienie stanowiłoby ominięcie zakazu wynikającego z treści art. 182 § 1 k.p.k.; 2. odczytanie zeznań świadka A.D. złożonych w toku postępowania przygotowawczego, podczas gdy świadek jako osoba najbliższa (siostra) przed Sądem I instancji odmówił składania zeznań, zaś na rozprawie z 17 czerwca 2025 r. na skutek zmiany decyzji świadka Sąd Okręgowy odebrał zeznania od świadka, odczytał treść wcześniejszych zeznań tegoż świadka z karty 43-44 i 72, następnie uznając te zeznania za nieistotne, mimo iż V KK 156/26 3 wskazywały na brak winy oskarżonego oraz niewiarygodność zarzutów pokrzywdzonej, przy czym jednocześnie Sąd kierując się zmienioną argumentacją ponownie odmówił odsłuchania nagrań rozmów skazanego ze świadkiem pomimo, iż w istotny sposób korelowały z treścią zeznań co skutkowało skazaniem oskarżonego M.P. w sytuacji uzasadnionego przyjęcia, iż zachodziła okoliczność określona w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. i w konsekwencji - zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.; 3. oparcie się na wydanej w toku postępowania opinii biegłego Z.Z., podczas gdy opinia powyższa stanowiła jedynie rozważania teoretyczne i nie posiadała de facto cech opinii medycznej została bowiem wydana wyłącznie na podstawie treści zeznań świadków (w tym pokrzywdzonej) z pominięciem dokumentacji medycznej oraz po upływie znacznego okresu czasu od rzekomego zdarzenia, w sytuacji, gdy z uwagi na jej cel i przedmiot wyłącznie dokumentacja medyczna i przeprowadzone badania fizykalne stanowiłoby miarodajna podstawę wydania opinii, co skutkowało przyjęciem przez Sąd wniosków wadliwie sporządzonej opinii biegłego, w wyniku czego doszło do skazania oskarżonego M.P. w sytuacji uzasadnionego przyjęcia, iż zachodziła okoliczność określona w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. i w konsekwencji - zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.; 4. w myśl art. w myśl art. 438 pkt 3 k.p.k. rażące naruszenie przepisów postępowania tj. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez nieznajdujące uzasadnienia zaaprobowanie przez Sąd II instancji postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Sąd I instancji i przyjęcie ustaleń poczynionych na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym za własne w sytuacji, gdy Sąd I instancji poczynił dowolną zamiast swobodnej ocenę dowodów (zarówno w zakresie ich dopuszczenia jak również odmowy przeprowadzenia) w szczególności w postaci zeznań pokrzywdzonej, F.P., Ł.P. oraz uznając, iż treść zeznań potwierdzała fakt stosowania przemocy V KK 156/26 4 fizycznej i psychicznej przez oskarżonego, co skutkowało błędnym ustaleniem faktycznym, iż oskarżony M.P. działał umyślnie i w zamiarze bezpośrednim w sytuacji, gdy konflikty między małżonkami wynikały z sytuacji rozwodowej, zaś w trakcie kłótni pokrzywdzona także używała słów używanych powszechnie za wulgaryzmy i szarpała oskarżonego, 5. w myśl art. 438 pkt 2 k.p.k. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. polegające na zaniechaniu rozpatrzenia przez Sąd II instancji zarzutów wskazanych w punktach I i II apelacji obrońcy, tj. naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 410 k.p.k. oraz art. 170 § 3 k.p.k. a contrario w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. co skutkowało rażącym naruszeniem przepisów postępowania i uczynieniem iluzorycznym prawa oskarżonego do poczynienia przez Sąd II instancji prawidłowej kontroli instancyjnej orzeczenia oraz zaaprobowaniem rażącego naruszenia prawa przez Sąd I instancji przejawiającego się w oddaleniem wniosków dowodowych obrony, w szczególności wniosku o dopuszczenie opinii uzupełniającej, korespondencji sms oraz nagrań, mimo że nieprzeprowadzone dowody w tym zakresie miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem było naruszenie prawa oskarżonego do obrony, pozbawienie go możliwości wykazania motywacji pokrzywdzonej, a co za tym idzie niesłusznym uznaniem, że doszło do popełniania czynów zarzucanych aktem oskarżenia; 6. w myśl art. 438 pkt 4 k.p.k. rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary z uwagi na zaniechanie wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności łagodzących oraz przyjęcie, za Sądem I instancji, iż w odniesieniu do oskarżonego M.P., że okoliczności łagodzące występujące po stronie oskarżonego nie przemawiają za warunkowym umorzeniem postępowania” (tak w oryginale). W oparciu o te zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Malborku wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. V KK 156/26 5 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Rozpoznanie przez sąd kasacyjny wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia zawsze poprzedzać musi zbadanie jego dopuszczalności. Tylko w wypadku środka odwoławczego spełniającego wymogi formalne oraz dopuszczalnego możliwe jest merytoryczne odniesienia do postawionych w nim zarzutów. Przedmiotowa kasacja jest niedopuszczalna z mocy ustawy, a ponieważ została przez Sąd odwoławczy przyjęta, konieczne było nie – jak to sugeruje w odpowiedzi na kasację oskarżyciel publiczny – jej oddalenie, lecz pozostawienie bez rozpoznania, stosownie do dyspozycji art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 in fine k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k. Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to nie dotyczy jedynie kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Zapadłym w tej sprawie wyrokiem sąd ad quem utrzymał w mocy wyrok sądu meriti, w którym oskarżonemu M.P., za czyn z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., wymierzono karę z zastosowaniem instytucji określonej w art. 69 § 1 k.k. W wywiedzionej przez obrońcę skazanego kasacji wskazano wprawdzie na naruszenia art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., uwzględniając wszelako treść tych zarzutów oraz ich uzasadnienie nie ulega wątpliwości, że są to zarzuty jedynie pozornie wskazujące na uchybienie w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej, mające stworzyć wrażenie dopuszczalności tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, stanowiąc w istocie próbę ominięcia zakazu przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k. Samo zaznaczanie w kasacji, że miało miejsce uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k., nie stanowi wystarczającej przesłanki do merytorycznego jej rozpoznania. Od dawna w judykaturze przyjmuje się, że jedynie formalne powołanie się na uchybienie przewidziane w art. 439 § 1 k.p.k. bądź całkowicie bezpodstawne nazwanie takim uchybieniem sytuacji, która bez wątpienia nie stanowi naruszenia V KK 156/26 6 prawa wymienionego w tym przepisie, nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej ograniczeniom określonym w art. 523 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2001 r., V KZ 1/01; z dnia 13 czerwca 2006 r., III KK 201/06; z dnia 17 lutego 2011 r., III KK 441/10). Jak to zauważono wyżej, okoliczności mające zdaniem skarżącego potwierdzić wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. na takie uchybienie w najmniejszym stopniu nie wskazują. Obrońca swój zarzut powiązał z ujemną przesłanką procesową określoną w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., jaką „jest inna okoliczność wyłączająca ściganie”. Tymczasem, jak wskazuje się konsekwentnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego przez " inne okoliczności wyłączające ściganie" w ujęciu art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. rozumie się przeszkody natury prawnej wynikające z norm Kodeksu postępowania karnego oraz przepisów innych ustaw lub umów międzynarodowych (zob. postanowienie z 31 marca 2016 r., II KK 313/15, OSNKW 2016, z. 7, poz. 44). Wśród przesłanek szczególnych modyfikujących normalny tok procesu karnego można wymienić: akt łaski, abolicję, amnestię, konsumpcję skargi publicznej. Ujemnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. nie stanowi natomiast naruszenie przepisów regulujących sfery: gromadzenia dowodów (pkt I tiret 1 i 2 kasacji) oraz ich oceny (pkt I tiret 3 kasacji), a tak ujął to obrońca właśnie w pkt. I wskazując dodatkowo na naruszenia art. 182 § 1 k.p.k. i art. 194 k.p.k. Naruszenia o jakich mowa w tej kasacji mogą być jedynie traktowane jako obraza prawa procesowego w rozumieniu art. 438 pkt 2 k.p.k., o ile miałyby one charakter rażącej obrazy prawa, ale w żadnym razie jako uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k. Podniesienie zatem mimo to zarzutu z przywołaniem tego przepisu, nie czyni kasacji przez sam fakt powołania się na niego, dopuszczalną. Skarga ta pozostaje tym samym kasacją, którą wniesiono mimo zakazu przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., a tym samym nie może ona być poddana merytorycznemu rozpoznaniu. Jak to trafnie wskazano w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r., IV KK 402/13, „niedopuszczalną jest zatem kasacja wywiedziona na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego go na karę pozbawienia wolności V KK 156/26 7 z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, która podnosi zarzut naruszenia art. 439 § 1 k.p.k., powołując się na uchybienie, które w ogóle w przepisie tym nie jest przewidziane, a które mimo to skarżący traktuje jako objęte tą regulacją”. I taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego należy jeszcze w tym miejscu podnieść, że skarżący jako podmiot fachowy powinien wiedzieć, iż w sytuacji, gdy kasacja jest dopuszczalna tylko z uwagi na podniesienie uchybień z art. 439 k.p.k., to podnoszenie w niej dodatkowo zarzutów dotyczących naruszeń niestanowiących uchybień wskazanych w tym przepisie (pkt. 2, 3 i 4 kasacji) jest w ogóle niedopuszczalne, jako że uchylenie zakazu przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k. następuje wyłącznie z uwagi na wskazanie uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. W istocie swej kasacja ta dowodzi, że pod pozorem rzekomego naruszenia tego przepisu jej autor, poprzez wysuwanie jeszcze zarzutów o innym charakterze, chce poddać kontroli sądu kasacyjnego merytoryczną treść prawomocnego wyroku, mimo że wyraźnie zabrania tego art. 523 § 2 k.p.k. Jest to więc przykład próby instrumentalnego potraktowania zarzutu opartego na art. 439 § 1 k.p.k., jedynie dla stworzenia pozorów dopuszczalności tej skargi, a takie postąpienie – jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego - w żaden sposób nie może doprowadzić do uznania kasacji za dopuszczalną (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 lutego 2011 r., III KK 441/10; z dnia 29 maja 2012 r., III KK 99/12, OSNKW 2012, z. 10, poz. 106 i wskazane tam wcześniejsze judykaty). In concreto przy tym, próba ta okazała się nieudana z uwagi na podniesienie jako uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., okoliczności, które w ogóle nie mieszczą się w tym przepisie. Z tych też powodów rozstrzygnięto jak na wstępie, obciążając skazanego, stosownie do art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [WB] [r.g.] SSN (Tomasz Artymiuk) V KK 156/26 8