Sygnatura
V KB 61/25
postanowienie SN V KB 61/25
- Izba
- Izba Karna
- Data orzeczenia
- 20 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> V KB 61/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 sierpnia 2026 r. SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie D. W., w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 sierpnia 2026 r., na skutek wniosku sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku X. Y. o ponowne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności oraz wyłączenie od rozpoznania sprawy II AKz 180/25, na podstawie art. 42a § 4, 13 i 14 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) w związku z art. 430 § 1 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k., pozostawia wniosek bez rozpoznania UZASADNIENIE Wnioskiem złożonym na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. prokurator Prokuratury Rejonowej Toruń-Wschód w Toruniu złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku X. Y. od rozpoznania sprawy toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku pod sygn. II AKz 180/25 na skutek zażalenia obrońcy oskarżonej D. W. na postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu o przedłużeniu tymczasowego aresztowania. V KB 61/25 2 Postanowieniem z dnia 18 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uwzględnił wniosek, wyłączywszy sędziego Sądu Apelacyjnego X. Y. od rozpoznania sprawy II AKz 180/25. Pismem datowanym na 21 marca 2025 r., adresowanym do Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej, sędzia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku X. Y., na podstawie art. 42a § 13 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej - „p.u.s.p.”) wniósł o ponowne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności oraz o uchylenie postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2025 r. i oddalenie wniosku Prokuratury Rejonowej Toruń-Wschód w Toruniu. Po zarejestrowaniu w repertorium „KB” pod sygn. V KB 61/25 zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 3 kwietnia 2025 r. wniosek został przyjęty. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy wyłączył od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Najwyższego Ewę Stryczyńską, Jacka Grelę, Aleksandra Stępkowskiego i Mariusza Załuckiego. W związku z tym, w dniu 18 marca 2026 r. Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Karnej Sądu Najwyższego stwierdził, że po dokonaniu uzupełniającego losowania ukształtował się następujący kolegialny skład Sądu Najwyższego do rozpoznania wniosku – SSN Joanna Misztal-Konecka (przewodniczący), SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca), SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska, SSN Paweł Wojciechowski i SSN Małgorzata Bednarek. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 42a § 13 p.u.s.p. w razie uwzględnienia wniosku strony składanego na podstawie tego przepisu, sędzia, którego wniosek dotyczy, może w terminie 3 dni złożyć wniosek o ponowne rozpoznanie do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy w składzie pięciu sędziów losowanych spośród całego składu Sądu Najwyższego, w terminie 7 dni utrzymuje w mocy postanowienie o wyłączeniu sędziego albo uchyla postanowienie o wyłączeniu sędziego i oddala wniosek. Przepis ten, co jasno wynika z jego brzmienia i koresponduje z jego umiejscowieniem w art. 42a dodanym do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1259), dotyczy przypadku, V KB 61/25 3 w której uwzględniono wniosek składany na podstawie art. 42a § 3 p.u.s.p. W okolicznościach sprawy sytuacja taka nie miała miejsca, zważywszy, że wniosek prokuratora został oparty na art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k., a do wyłączenia sędziego doszło – jak wynikało z komparycji i motywów postanowienia Sądu Apelacyjnego – w reżimie art. 41 § 1 i art. 42 § 1 k.p.k., przy uzupełniającym zastosowaniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 EKPCz. Jasne jest tymczasem, że postanowienie o wyłączeniu sędziego zapadające w reżimie art. 41 § 1 w związku z art. 42 k.p.k. jest niezaskarżalne, a tym bardziej nie może go kwestionować sędzia objęty uwzględnionym wnioskiem o wyłączenie. Przepis art. 42a § 13 p.u.s.p., abstrahując od oceny racjonalności tej konstrukcji legislacyjnej, czyniącej z postępowania incydentalnego ustanowionego w interesie stron i zmierzającego do wzmocnienia gwarancji bezstronności oraz niezawisłości sądu (druk Sejmu IX kadencji nr 2011) niejako własną sprawę sędziego, ma z tego punktu widzenia charakter wyjątkowy. Niezależnie od tego, że na art. 41 § 1 w związku z art. 42 k.p.k. wskazał zarówno wnioskodawca domagający się wyłączenia sędziego, jak i Sąd Apelacyjny w uwzględniającym wniosek postanowieniu z dnia 18 marca 2025 r., należało zauważyć, że w niniejszej sprawie zastosowanie reżimu określonego w art. 42a p.u.s.p., a w konsekwencji przyznanie sędziemu uprawnienia do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie, było niedopuszczalne z racji przedmiotu sprawy. W świetle art. 42a § 4 p.u.s.p. wniosek określony w art. 42a § 3 p.u.s.p. nie może być bowiem złożony w sprawach, w których termin rozpoznania i wydania orzeczenia jest nie dłuższy niż miesiąc od dnia złożenia pisma procesowego wszczynającego postępowanie w sprawie. Do wyłączenia sędziego Sądu Apelacyjnego X. Y. doszło natomiast – jak wynikało zarówno z wniosku, jak i z uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2025 r. – w postępowaniu odwoławczym toczącym się w wyniku zażalenia na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania, w którym termin rozpoznania zażalenia określono na 7 dni od przekazania sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami (art. 252 § 3 k.p.k.). Zgodnie z art. 42a § 8 p.u.s.p. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w art. 42a § 7 p.u.s.p., podlega odrzuceniu, co dotyczy również wniosku V KB 61/25 4 złożonego po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalnego. Regulacja ta dotyczy jednak wniosku inicjującego postępowanie incydentalne, składanego przez stronę. Przepis art. 42a p.u.s.p. nie rozstrzyga natomiast jednoznacznie postaci rozstrzygnięcia w przypadku złożenia niedopuszczalnego ex lege wniosku o ponowne rozpoznanie. Mając na względzie art. 42a § 14 pkt 2 p.u.s.p. należy zatem uznać, że w sprawach karnych wniosek taki podlega pozostawieniu bez rozpoznania (art. 429 § 1 k.p.k.). Wprawdzie in casu wniosek został uprzednio przyjęty, co nie powinno mieć miejsca, nie może jednak budzić wątpliwości, że nie stoi to na przeszkodzie ocenie jego dopuszczalności przez sąd na późniejszym etapie postępowania i zastosowaniu adekwatnego w tym przypadku rygoru procesowego (art. 430 § 1 k.p.k.). W konsekwencji, wniosek sędziego Sądu Apelacyjnego X. Y. należało pozostawić bez rozpoznania (art. 430 § 1 k.p.k. w związku z art. 42a § 14 pkt 2 p.u.s.p.). Z art. 42a § 13 p.u.s.p. wynika zarazem, że pięcioosobowy skład kolegialny Sądu Najwyższego został zastrzeżony dla orzeczenia utrzymującego w mocy albo uchylającego postanowienie sądu pierwszej instancji o wyłączeniu wydane na podstawie art. 42a § 11 p.u.s.p., a zatem dla merytorycznego orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie wniosku o ponowne rozpoznanie złożonego przez sędziego objętego wyłączeniem. W konsekwencji Sąd Najwyższy pozostawił wniosek bez rozpoznania w składzie jednoosobowym (art. 30 k.p.k. w związku z art. 42a § 14 p.u.s.p.). Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [J.J.] [r.g.]
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Karna Wydział V
- Sędziowie
- SSN Paweł Grzegorczyk
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy