IV KO 123/26

IV KO 123/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 1 października 2026 r. SSN Waldemar Płóciennik w sprawie z wniosku pełnomocnika W. J. o zasądzenie od Skarbu Państwa zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 1 października 2026 r., wystąpienia Sądu Okręgowego w Częstochowie o przekazanie sprawy o sygn. akt II Ko 131/26 do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 września 2026 r. w sprawie o sygn. akt II Ko 131/26, Sąd Okręgowy w Częstochowie wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania tej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik wnioskodawcy domaga się zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz W.J. 1.100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie stosowane wobec wnioskodawcy w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 kwietnia 2026 r., sygn. akt II AKa IV KO 123/26 2 523/25. W pierwszej instancji orzekał w tej sprawie Sąd Okręgowy w Częstochowie i – jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia – ostatni z wymienionych Sądów podejmował decyzję o przedłużeniu stosowania wobec wnioskodawcy tymczasowego aresztowania, a następnie uchylił stosowanie tego środka zapobiegawczego. Sąd wskazał, że stroną postępowania zainicjowanego wnioskiem o zasądzenie zadośćuczynienia jest Skarb Państwa, który w realiach sprawy, zważywszy na treść art. 554 § 2b pkt 1 k.p.k., reprezentowany jest przez Prezesa Sądu Okręgowego w Częstochowie. Sytuacja ta, w ocenie Sądu, może stwarzać przekonanie o braku możliwości rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny, co winno przemawiać za przekazaniem tej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Okręgowego w Częstochowie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie rozpoznawanie sprawy przez sąd właściwy miejscowo, jako zasada, ma charakter gwarancyjny, jednak niekiedy dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W orzecznictwie przyjmuje się, że owo dobro wymiaru sprawiedliwość uzasadnia zastosowanie instytucji z art. 37 § 1 k.p.k. m.in. wówczas, gdy postronny obserwator mógłby wyrazić obawę, że brak jest warunków do bezstronnego i wolnego od wpływów sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Rzecz przy tym nie dotyczy zdolności poszczególnych sędziów sądu właściwego do zachowania bezstronności i niezawisłości, a możliwości sformułowania uzasadnionej obawy, że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2023 r. II KO 114/23). W sytuacji, gdy żądanie wiąże się m.in. z decyzją procesową Sądu właściwego o przedłużeniu tymczasowego aresztowania, a następnie o uchyleniu stosowania tego środka, a Prezes Sądu Okręgowego reprezentować będzie w postępowaniu stronę – tj. Skarb Państwa, od której żąda się zadośćuczynienia, w ocenie strony przeciwnej, a także opinii publicznej, rodzić się może wątpliwość co do tego, czy postępowanie w tej sprawie będzie bezstronne i rzetelne. IV KO 123/26 3 Zważywszy na opisaną sytuację procesową, sprawę przekazać należało innemu sądowi równorzędnemu – poza obszar właściwości miejscowej Sądu Apelacyjnego w Katowicach. [J.J.] [a.ł]