Sygnatura
IV KK 326/26
postanowienie SN IV KK 326/26
- Izba
- Izba Karna
- Data orzeczenia
- 19 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> IV KK 326/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 sierpnia 2026 r. SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie J.W., skazanego za czyn z art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 19 sierpnia 2026 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji obrońcy skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 17 marca 2026 r., VI Ka 1158/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 października 2025 r., IX K 1202/24, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego J.W. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 października 2025 r., IX K 1202/24, J.W. został uznany za winnego czynu z art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 2 lat ograniczenia wolności polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Sąd Rejonowy orzekł IV KK 326/26 2 również wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 10 lat, świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5000 zł, a także orzekł o zwrocie dowodu rzeczowego i kosztach procesu. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego apelacją obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 marca 2026 r., VI Ka 1158/25, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Kasację od tego wyroku wniosła obrońca skazanego, która zaskarżyła ten wyrok w całości i zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia – w punkcie pierwszym „art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 EKPC i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, do którego doszło poprzez wydanie zarówno w pierwszej, jak w drugiej instancji wyroku przez sąd, w którego składzie orzekali sędziowie powołani w procedurze niespełniającej standardu „sądu ustanowionego ustawą”, co skutkowało brakiem gwarancji niezależnego i bezstronnego sądu”. Następnie w punktach od 2 do 7 obrońca zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci: art. 201 k.p.k., art. 202 § 1 i 2 k.p.k., art. 167 k.p.k. oraz art. 366 § 1 k.p.k.; art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k.; art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k.; art. 7 k.p.k., art. 410 k.pk. oraz art. 5 § 2 k.p.k.; art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.; art. 438 pkt 4 k.p.k. Obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, alternatywnie o uniewinnienie oskarżonego. Kasacja zawierała także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego nią wyroku. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz o nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej oddalenie w trybie art. 535 § 3 k.p.k. IV KK 326/26 3 Z uwagi na fakt, że w tej sprawie wobec J.W. została prawomocnie orzeczona kara wolnościowa – kara ograniczenia wolności, podstawy kasacyjne były zawężone do bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k.). Należy bowiem przypomnieć Autorce kasacji, że „podniesienie zarzutu wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. nie przełamuje ograniczenia przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., a tym samym wymierzenie oskarżonemu kary typu wolnościowego nie uprawnia jego obrońcy do podnoszenia w kasacji innych zarzutów, niemających charakteru bezwzględnych podstaw odwoławczych” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK 504/23; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2021 r., V KK 47/21). Wobec jednoznacznej treści art. 523 § 2 i 4 k.p.k., zarzuty z punktów od 2 do 7 kasacji, które wskazywały na rażące naruszenia prawa niestanowiące bezwzględnych przyczyn odwoławczych, są niedopuszczalne i jako takie nie mogły być rozpoznane przez Sąd Najwyższy. Dopuszczalny był wyłącznie pierwszy z zarzutów, wskazujący na zaistnienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Uzasadnienie kasacji co do pierwszego zarzutu jest bardzo zwięzłe. Obrońca ograniczyła się do wskazania, że postępowanie zarówno przed Sądem I instancji, jak i Sądem odwoławczym, było prowadzone przez składy orzekające, w których uczestniczyły osoby powołane na urząd sędziego w procedurze budzącej zasadnicze wątpliwości co do spełnienia standardu „sądu ustanowionego ustawą”, wielokrotnie podnoszone w orzecznictwie krajowym i europejskim. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Zgodnie z tezą tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w IV KK 326/26 4 rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia „okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej, prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego sędziego nie spełnia wymaganych standardów bezstronności i niezależności (w ten sposób także m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; a w kontekście standardu międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; wyrok TSUE z dnia 24 marca 2026 r., C-521/21, ECLI:EU:C:2026:242). Tymczasem w kasacji obrońca nie wskazała żadnych okoliczności odnoszących się do konkretnych osób orzekających w tej sprawie. Zarówno w odniesieniu do orzekającej w Sądzie odwoławczym SSO X. Y., jak również orzekającej w Sądzie I instancji ASR X.1 Y.1 obrońca ograniczyła się do wskazania na powołanie tych osób do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS). W zakresie orzekania przez SSO X. Y. Sąd Najwyższy nie jest w posiadaniu z urzędu żadnych informacji, które wskazywałyby, że Sąd z jej udziałem był sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Nie wynikają one z uchwały KRS nr [...] dotyczącej rekomendacji Pani X. Y. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach, jak również nie dotarto do żadnych innych informacji dostępnych w domenach publicznych sugerujących ścisłe powiązania SSO X. Y. z przedstawicielami ówczesnej władzy wykonawczej. W szczególności, sędzia nie podpisywała list poparcia kandydatów do wadliwie ukształtowanej KRS. Ponadto, Sąd Najwyższy badał już spełnienie standardu IV KK 326/26 5 instytucjonalnej niezależności i bezstronności w przypadku orzekania przez Sąd z udziałem Pani X. Y. i nie stwierdził uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2025 r., IV KK 326/25; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2026 r., IV KK 334/25). Co się zaś tyczy orzekania w pierwszej instancji przez ASR X.1 Y.1, wyjść należy od wskazania, że już w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sąd Najwyższy zróżnicował pozycję ustrojową różnych osób stających przed wadliwie ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa (zob. pkt 48 uzasadnienia). Co kluczowe, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że nie należy utożsamiać sytuacji sędziów starających się o awans w procedurze konkursowej przed KRS ukształtowaną przepisami ustawy nowelizującej oraz asesorów sądowych. Trafnie podkreślono, że w przypadku sędziów jednym z kryteriów branych pod uwagę przy ocenie, czy dane orzeczenie dotknięte jest uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jest dobrowolność udziału w procedurze konkursowej. Sytuacja jest fundamentalnie inna w odniesieniu do absolwentów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP), takich jak asesor sądowy orzekająca w tej sprawie. Osoby te nie miały możliwości wyboru innej ścieżki powołania na stanowisko asesora sądowego, gdyż ewentualna odmowa poddania się ustawowo zdefiniowanej procedurze (kończącej wieloletni okres edukacyjny) byłaby równoznaczna z rezygnacją z objęcia stanowiska, co pozbawiłoby je możliwości wykonywania zawodu. Sam fakt przejścia procedury opisanej w ustawie, by zostać asesorem sądowym, nie powoduje uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 sierpnia 2025 r., IV KK 259/25; z dnia 23 lipca 2025 r., II KK 236/25). Ma to szczególne znaczenie przy braku dodatkowych okoliczności mogących obrazować powiązania Pani X.1 Y.1 z ówczesną władzą wykonawczą. W uzasadnieniu kasacji żadnych takich okoliczności nie przedstawiono, nie dostarcza ich też lektura uchwały KRS nr [...], nie wynikają one także z informacji dostępnych w domenach publicznych. Mając na uwadze powyższą argumentację, kasację obrońcy skazanego należało oddalić jako oczywiście bezzasadną. IV KK 326/26 6 Na skutek zapadłego rozstrzygnięcia rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku było bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [WB] [r.g.]
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Karna Wydział IV
- Sędziowie
- SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy