Sygnatura
IV KK 293/26
postanowienie SN IV KK 293/26
- Izba
- Izba Karna
- Data orzeczenia
- 19 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> IV KK 293/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 sierpnia 2026 r. SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie Ł. K., skazanego za czyn z art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 19 sierpnia 2026 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji obrońcy skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 17 października 2025 r., VI Ka 291/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 20 grudnia 2024 r., II K 413/24, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego Ł. K. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 20 grudnia 2024 r., II K 413/24, Ł. K. został uznany za winnego czynu z art. 157 § 3 k.k. w zw. z art. 157 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 3 miesięcy ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym. Ponadto, Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz IV KK 293/26 2 pokrzywdzonego zadośćuczynienie i obowiązek naprawienia szkody, a także orzekł o kosztach procesu. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego apelacją obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 października 2025 r., VI Ka 291/25, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. W apelacji obrońcy podniesiony był m.in. zarzut wskazujący na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy w składzie z udziałem ASR X. Y., powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS), a ewentualnie zarzut obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 47 Karty 3 Praw Podstawowych UE poprzez brak wyłączenia od orzekania w sprawie asesora sądowego X. Y., przez co naruszono standardy niezawisłości i bezstronności sądu. Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, zaskarżając go w całości i zarzucając: „I. pominięcie zarzutu rażącego naruszenie prawa procesowego polegające na wydaniu orzeczenia przez Sąd Rejonowy w Zabrzu w składzie nienależycie obsadzonym, albowiem w składzie orzekającym Sądu Rejonowego uczestniczyła Asesor Sądu Rejonowego Pani X. Y., której powołanie nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób sprzeczny z konstytucyjnym standardem niezależności organu powołującego sędziów i asesorów, co skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, albowiem brak było kontroli sądowej prawidłowości jej powołania oraz brak jest narzędzi prawnych do sprawdzenia przez skarżącego akt osobowych asesora, który został powołany na stanowisko, przez co utrudnia się skarżącemu skuteczne wniesienie kasacji oraz wcześniejsze pełne i prawidłowe formułowanie zarzutów; IV KK 293/26 3 II. rażące naruszenie art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 1 i 5 k.p.k. oraz art 6 k.p.k., które miało zdaniem skarżącego wpływ na wynik sprawy a polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosku dowodowego obrony o dopuszczenie dowodu z opinii wariograficznej, mimo że dowód ten dotyczył istotnych okoliczności sprawy, mógł mieć znaczenie dla oceny wiarygodności wyjaśnień oskarżonego oraz pokrzywdzonego wobec różnych relacji pokrzywdzonego składanych w toku postępowania przygotowawczego i nie zachodziły ustawowe przesłanki do jego pominięcia”. Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej oddalenie w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Z uwagi na fakt, że w tej sprawie wobec Ł. K. została prawomocnie orzeczona kara wolnościowa – kara ograniczenia wolności, podstawy kasacyjne były zawężone do bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k.). Należy bowiem przypomnieć Autorowi kasacji, że „podniesienie zarzutu wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. nie przełamuje ograniczenia przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., a tym samym wymierzenie oskarżonemu kary typu wolnościowego nie uprawnia jego obrońcy do podnoszenia w kasacji innych zarzutów, niemających charakteru bezwzględnych podstaw odwoławczych” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK 504/23; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2021 r., V KK 47/21). Wobec jednoznacznej treści art. 523 § 2 i 4 k.p.k., zarzut z punktu II, który wskazywał na rażące naruszenie prawa niestanowiące bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jest niedopuszczalny i jako taki nie mógł być rozpoznany przez Sąd IV KK 293/26 4 Najwyższy. Dopuszczalny był wyłącznie pierwszy z zarzutów, wskazujący na zaistnienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Uzasadnienie kasacji co do pierwszego zarzutu jest zwięzłe. Obrońca ograniczył się do wskazania, że Sąd Rejonowy orzekał w składzie złożonym z asesora sądowego, powołanego w procedurze obarczonej wadą systemową. Obrońca wskazał, że jeżeli skład orzekający obejmował osobę powołaną z udziałem organu, którego ukształtowanie nie zapewniało wymaganej niezależności, to nie można przyjąć, że doszło do orzekania przez sąd należycie obsadzony. Tym samym obrońca ograniczył się wyłącznie do zaakcentowania faktu powołania asesora sądowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy nowelizującej KRS. Co prawda obrońca zauważył istnienie stanowisk wskazujących na konieczność powołania konkretnych przyczyn, dla których dany asesor sądowy nie spełnia standardu niezależności i bezstronności, jednakże zaznaczył, że ustawodawca nie wyposażył skarżącego w narzędzia do realnej możliwości sprawdzenia tych okoliczności, w tym we wgląd do akt osobowych i termin na ten wgląd oraz zapoznanie się z życiorysem asesora sądowego. Z treści zarzutu kasacji wynika, że Sąd odwoławczy pominął zarzut apelacji dotyczący tej kwestii. Jedyny dopuszczalny zarzut kasacji jest oczywiście bezzasadny. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Zgodnie z tezą tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia IV KK 293/26 5 „okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej, prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego sędziego nie spełnia wymaganych standardów bezstronności i niezależności (w ten sposób także m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; a w kontekście standardu międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; wyrok TSUE z dnia 24 marca 2026 r., C-521/21, ECLI:EU:C:2026:242). Sąd odwoławczy nie pominął zarzutu apelacji dotyczącego tej problematyki i wypowiedział się co do niego w końcowej części merytorycznego odniesienia się do zarzutów apelacji (k. 342-343). Sąd odwoławczy powołał się m.in. na uchwały Sądu Najwyższego, wskazane powyżej, zauważając, że do stwierdzenia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. konieczne byłoby wykazanie dodatkowych okoliczności dotyczących asesora sądowego, uzasadniających nienależytą obsadę sądu, a sam fakt wskazania na powołanie do pełnienia urzędu na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy nowelizującej, jest niewystarczający. Tym samym Sąd odwoławczy zanegował wystąpienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jak również naruszenia art. 41 § 1 k.p.k. Wypada zauważyć, że już w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego zróżnicowano pozycję ustrojową różnych osób stających przed wadliwie ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa (zob. pkt 48 uzasadnienia). Co kluczowe, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że nie należy utożsamiać sytuacji sędziów starających się o awans w procedurze konkursowej przed KRS ukształtowaną przepisami ustawy nowelizującej i asesorów sądowych. Trafnie podkreślono, że w przypadku sędziów jednym z kryteriów branych pod uwagę przy ocenie, czy dane orzeczenie dotknięte jest uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jest dobrowolność udziału w procedurze konkursowej. Sytuacja jest fundamentalnie inna w odniesieniu do absolwentów Krajowej Szkoły Sądownictwa i IV KK 293/26 6 Prokuratury (KSSiP), takich jak asesor sądowy orzekająca w tej sprawie. Osoby te nie miały możliwości wyboru innej ścieżki powołania na stanowisko asesora sądowego, gdyż ewentualna odmowa poddania się ustawowo zdefiniowanej procedurze (kończącej wieloletni okres edukacyjny) byłaby równoznaczna z rezygnacją z objęcia stanowiska, co pozbawiłoby je możliwości wykonywania zawodu. Sam fakt przejścia procedury opisanej w ustawie, by zostać asesorem sądowym, nie powoduje uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 sierpnia 2025 r., IV KK 259/25; z dnia 23 lipca 2025 r., II KK 236/25; z dnia 30 grudnia 2025 r., I KK 456/25). Ma to szczególne znaczenie – co podkreślił Sąd odwoławczy – przy braku dodatkowych okoliczności mogących obrazować powiązania ASR X. Y., orzekającej w tej sprawie, z ówczesną władzą wykonawczą. Jak już podniesiono, obrona nie wskazała żadnych takich okoliczności w kasacji, jak również wcześniej w apelacji. Nie można zgodzić się z argumentacją kasacji, że obrona nie miała narzędzi do weryfikacji istnienia takich okoliczności, które są możliwe do sprawdzenia w dostępnych domenach publicznych. Nie wynikają one zwłaszcza z uchwały KRS […] dostępnej na stronie internetowej Krajowej Rady Sądownictwa. Nie są one także znane Sądowi Najwyższemu z innych źródeł. Mając na uwadze powyższą argumentację, kasację obrońcy skazanego należało oddalić jako oczywiście bezzasadną. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.] [r.g.] IV KK 293/26 7
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Karna Wydział IV
- Sędziowie
- SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy