IV KK 276/26

IV KK 276/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 sierpnia 2026 r. SSN Michał Laskowski w sprawie W.K. skazanego za popełnienie czynu z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.), w dniu 19 sierpnia 2026 r., kasacji obrońcy od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt VI Ka 218/25 zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt II K 804/23 postanowił: 1 oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2 obciążyć skazanego obowiązkiem ponoszenia postępowania kasacyjnego. [WB] kosztów UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gliwicach, po rozpoznaniu apelacji obrońcy i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, wyrokiem z 5 listopada 2025 r., zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z 10 października 2024 r., i ostatecznie W.K. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. IV KK 276/26 2 178 § 1 k.k. i za to wymierzono mu karę sześciu lat pozbawienia wolności oraz orzeczono zakaz z art. 42 § 3 k.k., świadczenie pieniężne z art. 43a § 2 k.k. i nawiązkę z art. 47 § 3 k.k. Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca. Podniósł w niej rażące naruszenia prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczeń tj. art. 376 § 2 k.p.k. w zw. z art. 374 § 1 k.p.k. w zw. z art. 117 § 2 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. polegające na zaakceptowaniu uznania przez Sąd Rejonowy obecności skazanego na czterech rozprawach za obowiązkową, co prowadziło do naruszenia jego prawa do obrony; art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. przez zaakceptowanie oceny dowodów przeprowadzonych podczas postępowania pierwszoinstacyjnego, w tym zeznań świadków dotyczących przebiegu zdarzenia, jego okoliczności w tym warunków pogodowych oraz prędkości z jaką poruszał się skazany i faktów odnoszących się do jego zachowania po wypadku i zasadności przyjęcia, że zażywał on substancje psychoaktywne i brak przyjęcia stanu pojazdu, co prowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że W.K. umyślnie naruszył reguły bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Przy tak sformułowanych zarzutach obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Rudzie Śląskiej wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja była oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. Kwestia nieobecności skazanego na czterech terminach rozprawy głównej została szczegółowo omówiona podczas kontroli instancyjnej i wykluczono aby przeprowadzone czynności procesowe odbyły się z naruszeniem prawa do obrony skazanego, a Sąd Najwyższy uznał poprawność wyprowadzonych w tej kwestii wniosków zamieszczonych szczegółowo na str. 3 v. – 4 pisemnych motywów zaskarżonego wyroku. Przepisy art. 42 ust. 2 Konstytucji RP i art. 6 k.p.k. statuują fundamentalną zasadę demokratycznego państwa prawa: prawo oskarżonego do obrony i w realiach przedmiotowej sprawy zostało ono należycie uszanowane i stosowane, a obrońca nie wykazał, aby w dwuinstancyjnym procesie zostały popełnione jakiekolwiek błędy, które naruszyłyby tę regułę. Przepis art. 42 ust. 2 IV KK 276/26 3 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania i może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu i wynika z niego obowiązek zagwarantowania przez ustawodawcę możliwości działania w postępowaniu karnym obrońcy wybranego przez osobę, przeciwko której prowadzone jest postępowanie karne, a w razie braku możliwości wyboru obrońcy przez tę osobę, w ściśle oznaczonych przypadkach, ustawodawca ma obowiązek określenia zasad przyznawania obrońcy z urzędu, co ma szczególne znaczenie w sprawach, w których udział obrońcy jest obligatoryjny. I tak idąc dalej tym śladem ustawodawca zrealizował konstytucyjny obowiązek wprowadzając m.in. przepis art. 6 k.p.k., a Sąd meriti zastosował ten przepis pouczając skazanego, że przysługuje mu prawo do korzystania z pomocy obrońcy (art. 6 k.p.k.), których W.K. miał w sumie czterech. Pomimo to obrońca upatrywał uchybienia prawu do obrony skazanego w rażącym naruszeniu przez oba orzekające Sądy przepisów art. 376 § 2 k.p.k. i art. 374 § 1 k.p.k. I tak przepis art. 374 § 1 k.p.k. stanowi nie obowiązek, a prawo oskarżonego do uczestniczenia w rozprawie, z którego W.K. samodzielnie zrezygnował nie stawiając się na wyznaczone terminy rozpraw, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że czynności procesowe prowadzono bez jego udziału. Obrońca pominął całkowicie fakt, że skazany po prostu bojkotował całe postępowanie karne, które toczyło się w jego własnej sprawie i na obecnym etapie postępowania usiłował całą odpowiedzialność za tok postępowania zrzucić, a to na obrońców, a to na sąd. Przywołana przez obrońcę kwestia nieobecności skazanego obudziła konieczność przypomnienia, że art. 178 § 1 k.k., który, zanim został zmieniony 1 października 2023 r. (Dz.U.2022.2600), od dnia 30 maja 2022 r. (Dz.U.2022.1138) – a więc w chwili popełnienia czynu w dniu 24 marca 2023 r. - brzmiał następująco: ,,Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w (…) art. 177 znajdując się (…) pod wpływem środka odurzającego (…), sąd orzeka karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, a w wypadku przestępstwa określonego w art. 177 § 2 w wysokości nie niższej niż 2 lata, do górnej granicy tego zagrożenia zwiększonego o połowę” i unaocznienia stronie, że sprawstwo IV KK 276/26 4 skazanego przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., podlegało pod kwalifikację tego powołanego, względniejszego dla W.K., przepisu. Co za tym idzie jego czyn nie był zbrodnią i, wbrew wywodom obrońcy, nie było konieczności uznania obecności skazanego za obowiązkową. Nie było więc podstaw również do tego, aby skazanego, który nie stawiał się na wyznaczone terminy rozpraw przymusowo doprowadzić do sądu. Dalszego wyjaśnienia wymagało potwierdzenie, że Sąd Okręgowy szeroko odniósł się do perypetii zdrowotnych skazanego powiadomionego wszak o treści art. 117 § 2a k.p.k. i wykazał, że żaden z dokumentów przedstawionych przez W.K. nie spełniał wymogów zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego. Pomimo tego ustalenia rozprawę z 19 października 2023 r. odroczono a w dniu 12 marca 2024 r. przerwano do 28 marca 2024 r., ale skazany nie wykorzystał danego mu czasu i nie złożył wymaganego ustawowo zaświadczenia. Mając więc jasność co do tego, że obecność skazanego na rozprawie nie była obowiązkowa a nieusprawiedliwione nieobecności nie blokowały rozpoznania sprawy, należało przejść do zastrzeżeń skarżącego do jakości obrony świadczonej przez jego adwokatów. Trzeba dobitnie podkreślić, że w przypadku tego oskarżonego - nie objętego obroną obligatoryjną - który miał trzech a potem czwartego obrońcę z wyboru, nie leżało w gestii sądu dbanie ani o ich stawiennictwo, ani o częstotliwość kontaktów ze sprawcą. Skazany, co do którego na etapie apelacyjnym wykluczono, aby istniały wątpliwości co do jego poczytalności w chwili popełnienia czynu oraz możliwości prowadzenia przezeń samodzielnej obrony i który 10 kwietnia 2024 r. zapoznał się z aktami sprawy, zobowiązany był sam zadbać o kontakt z obrońcami i ustalenie wspólnych działań dla dobra jego sytuacji procesowej. W związku z powyższym Sąd Najwyższy nie dopatrzył się rażących uchybień wskazanych w punkcie pierwszym kasacji. Przechodząc do dalszej części nadzwyczajnego środka zaskarżenia trzeba zacząć od tego, że w sytuacji gdy Sąd Okręgowy nie zmieniał ustaleń Sądu meriti ani nie poczynił własnej odmiennej od tej przeprowadzonej na etapie pierwszoinstancyjnym oceny dowodów, zarzuty 3 – 9 były niczym innym jak niedozwolonym na tym etapie procesowym zarzutem z art. 438 pkt 3 k.p.k. i w gruncie rzeczy stanowiły uchybienia podniesione wbrew treści art. 519 k.p.k., który stanowi, że kasację wnosi się od orzeczenia sądu odwoławczego. IV KK 276/26 5 Po analizie pisemnych motywów wyroku Sądu Okręgowego dokonanej w korelacji z orzeczeniem pierwszoinstancyjnym stwierdzić należało, że Sąd odwoławczy odniósł się do wszystkich zarzutów zwykłych środków odwoławczych wniesionych przez obrońcę i skazanego i uczynił to stosownie do przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. W ten sposób, na blisko 5 kartach uzasadnienia, rozpoznał kwestionowane ustalenia faktyczne dotyczące: zeznań D.B., warunków pogodowych i oświetlenia w chwili i miejscu zdarzenia, prędkości z jaką poruszał się skazany oraz jego stanu trzeźwości i jakości opinii biegłych i zaaprobował dokonane oceny Sądu meriti. Analiza zaskarżonego wyroku potwierdziła słuszność wyprowadzonych przez organ odwoławczy wniosków, które doprowadziły do zaakceptowania ustalonego przez Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej w sprawie stanu faktycznego, i których powtarzanie na obecnym etapie procedowania byłoby niecelowe. Dlatego Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu kasacji w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.), oddalił kasację na posiedzeniu bez udziału stron w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono po myśli art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. [WB] [a.ł]