III KS 52/26

III KS 52/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 września 2026 r. SSN Jarosław Matras w sprawie K.W. i E.W. oskarżonych z art. 207 § 1a k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 września 2026 r. skargi obrońcy oskarżonych na wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt IV Ka 105/26, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Międzyrzeczu z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 468/22, i przekazujący sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. postanowił oddalić skargę, a uiszczoną opłatą od skargi obciążyć oskarżone. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Międzyrzeczu wyrokiem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 468/22, uniewinnił K.W. i E.W. od popełnienia zarzucanego im czynu z art. 207 § 1a k.k. Od wyroku tego apelację na niekorzyść oskarżonych wniósł prokurator, który zarzucił wyrokowi: „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a wyrażający się w błędnym uznaniu, iż na podstawie III KS 52/26 2 zgromadzonego materiału dowodowego nie jest możliwe przypisanie oskarżonym K.W. i E.W. zarzuconego im czynu przy przyjęciu że stanowi on czyn z art. 207 § 1 kk, podczas gdy prawidłowa ocena zebranych dowodów, a w szczególności zeznań pokrzywdzonego K. W. oraz świadków. E.B., A.B., A.B., M.R., M.F. i M.Z. jak i częściowo wyjaśnień samych oskarżonych K.W. i E.W. wskazuje na to, że doszło do popełnienia czynu polegającego na znęcaniu się przez oskarżone nad K.W.”. W konkluzji prokurator wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 31 marca 2026 r. w sprawie o sygn. akt IV Ka 105/26 Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sadowi Rejonowemu w Międzyrzeczu. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że powodem uchylenia wyroku był przepis art. 454 § 1 k.p.k. i przyjęcie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że oskarżone dopuściły się zarzucanego im czynu, w postaci, która uwzględnia przy tym regułę reformationis in peius w związku z treścią wyroku skazującego z 4 maja 2022 r. (str. 12 uzasadnienia wyroku). Skargę na wyrok kasatoryjny złożył obrońca obu oskarżonych. W skardze zarzucił: „rażące naruszenie prawa, tj. obrazę przepisów postępowania w postaci art. 79 § 2 i 3 k.p.k., poprzez wydanie zaskarżonego wyroku, mimo iż obrońca oskarżonych wyznaczony w trybie art. 79 § 2 k.p.k. nie został prawidłowo wezwany przez Sąd II instancji na rozprawę apelacyjną w dniu 17 marca 2026 r. i nie brał w niej udziału, pomimo iż jego obecność była obowiązkowa, a Sąd II instancji, żeby naprawić własne uchybienie postanowił na tejże rozprawie uchylić oskarżonym obronę obligatoryjną, stawiając je przed faktem dokonanym i bez pouczenia o prawie z art. 6 k.p.k. oraz art. 78 k.p.k. zamknął rozprawę i wydał zaskarżony wyrok, co stanowi tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.”. Podnosząc taki zarzut obrońca oskarżonych wniósł o uchylenie wyroku sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W pisemnym stanowisku co do skargi, prokurator wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga jest oczywiście bezzasadna. Zarzut postawiony w skardze, wskazujący na zaistnienie przed sądem odwoławczym uchybienia z art. 439 § 1 pkt III KS 52/26 3 10 k.p.k. jest chybiony. Już przyznanie przez skarżącego, że sąd drugiej instancji wydał postanowienie i uznał, iż nie zachodzą okoliczności utrudniające obronę oskarżonych z art. 79 § 2 k.p.k. musi powodować stwierdzenie, że w takim układzie procesowym nie może zaistnieć uchybienie z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Jest bowiem oczywiste, że w przypadku innych – niż wymienione w art. 79 § 1 pkt 1-4 k.p.k. – okoliczności utrudniających obronę to sąd decyduje, czy zachodzą takie okoliczności, które wymagają obligatoryjnego udziału obrońcy. Wydanie postanowienia sądu na podstawie art. 79 § 2 k.p.k. kreuje zatem obligatoryjną obronę (art. 79 § 3 k.p.k.), a uchylenie takiego postanowienia znosi obligatoryjność prowadzonej wcześniej obrony (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2007 r., V KK 403/06; z dnia 9 stycznia 2013 r., III KK 330/12; z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV KK 88/14; z dnia 1 marca 2016 r., IV KK 4/16; z dnia 4 grudnia 2019 r., V KK 530/18; wyrok SN z dnia 18 października 2023 r., II KS 35/23). Wskazuje się przy tym, że wprawdzie sięgnięcie po instrument z art. 79 § 2 k.p.k. zależy wyłącznie od oceny organu procesowego, ale ocena ta nigdy nie ma charakteru całkowicie dowolnego i zawsze musi uwzględniać realia konkretnej sprawy (por. np. wyrok SN z dnia 27 maja 2020 r., V KK 545/18; postanowienie SN z dnia 22 grudnia 2021 r., III KK 262/21). W tym kontekście wypada przypomnieć, że powodem wyznaczenia w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji obrońcy z urzędu na podstawie art. 79 § 2 k.p.k. były częste zachorowania oskarżonych, ale stan ten już nie istniał na etapie postępowania odwoławczego, co wynikało z treści oświadczeń obu oskarżonych. W skardze zaś tej okoliczności, wynikającej z oświadczeń oskarżonych, skarżący nie kwestionuje. Z tych powodów należało orzec jak w postanowieniu. [WB] [r.g.] III KS 52/26 4