III KO 169/26

III KO 169/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 sierpnia 2026 r. SSN Jacek Błaszczyk po rozpoznaniu w sprawie W. P. i innych oskarżonych z art. 216 § 1 k.k. i inne wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 16 lipca 2026 r., sygn. akt II K 210/26 o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 lipca 2026 r. Sąd Rejonowy w Olkuszu, w sprawie sygn. akt II K 210/26, wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie, w trybie art. 37 § 1 k.p.k., innemu sądowi równorzędnemu, sprawy oskarżonych W. P., E. P., A. D. oraz G. Ż.. W uzasadnieniu postanowienia o wystąpieniu z wnioskiem w trybie art. 37 k.p.k. wskazano, że czyny, które miały zostać popełnione w ramach stanu faktycznego sprawy bardzo szeroko komentowanej w mediach lokalnych i ogólnopolskich, budzącej duże emocje w społeczności O., w którą zaangażowanych jest wiele osób związanych z życiem politycznym i społecznym. W ocenie wnioskującego Sądu sytuacja tego rodzaju może stwarzać u postronnego III KO 169/26 2 obserwatora, przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w Sądzie Rejonowym w Olkuszu w sposób obiektywny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w Olkuszu nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że przepis art. 37 k.p.k. statuuje odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i jako wyjątek od zasady winien być interpretowany restrykcyjnie. Instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, która ma chronić wymiar sprawiedliwości przed wpływem na swobodę orzekania i posądzenie o brak obiektywizmu, w razie zbyt pochopnego stosowania może bowiem doprowadzić do skutku odwrotnego od zamierzonego, tj. osłabienia poczucia zaufania społeczeństwa do bezstronności sądów i ich niezależności od innych władz. Autorytetu wymiaru sprawiedliwości nie można budować poprzez zbyt częstą akceptację zmian właściwości sądu. Z jednej strony może to bowiem sprawiać wrażenie unikania przez sądy miejscowo właściwe prowadzenia spraw niewygodnych, czy wręcz podejmowania przez nie prób pozbycia się spraw „pod byle pozorem”, z drugiej zaś strony także i wrażenie akceptowania przez Sąd Najwyższy tego typu postaw (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2020 r., V KO 99/20). Jak słusznie zwraca się uwagę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. jest uzasadnione wyłącznie w sytuacji, gdy występują realne okoliczności, które mogą zasadnie stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 sierpnia 2008 r., IV KO 77/08 oraz z 28 października 2011 r., III KO 72/11). Natomiast samo subiektywne, nawet głębokie, przekonanie strony o braku bezstronności sądu nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości (tak m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2020 r., III KO 104/20). Stanowisko, że zapatrywanie zawarte w wystąpieniu było całkowicie chybione, należało poprzedzić konstatacją płynącą z lektury uzasadnienia postanowienia. Trudno nie dostrzec, że Sąd właściwy miejscowo bardzo ogólnikowo odniósł się do III KO 169/26 3 zaistniałego układu procesowego, który stał się przyczyną sformułowania żądania. Przekonanie, że rozpatrzenie sprawy przez Sąd właściwy miejscowo rodzi obawę zarzutu braku obiektywizmu organu procedującego, nie zostało wyjaśnione i jest przez to po prostu dowolne. Na zakończenie podkreślić należy, że jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w jednym z judykatów: „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw, ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji sprawiedliwego procesu” (por. postanowienie z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11). Można jedynie dodać, że sądy nie mogą uchylać się od rozpatrzenia spraw trudnych, z uwagi na ich konfiguracje przedmiotowe i podmiotowe, albowiem - zwłaszcza takie sprawy - determinują potrzebę i powagę orzekania przez sąd państwowy. Z powyższych powodów Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. [J.J.] [r.g.]