III KK 232/26

III KK 232/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 września 2026 r. SSN Piotr Mirek w sprawie J.F. i M.F. po rozpoznaniu w Izbie Karnej wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., postanowił wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego S.S. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt III KK 232/26. UZASADNIENIE Obrońca skazanych J.F. i M.F. - adwokat B.M. wniósł o wyłączenie od udziału w sprawie III KK 232/26 sędziego S.S. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skazanym przypisano przestępstwo oszustwa, a analiza dotychczasowego orzecznictwa sędziego S.S. w sprawach o przestępstwa tego rodzaju wskazuje, że jest ono co do zasady korzystne dla pokrzywdzonych, zwłaszcza w przypadkach, gdy przestępstwa te są związane z działalnością instytucji finansowych, co może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionego sędziego. Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. III KK 232/26 2 Argumentacja przedstawiona we wniosku nie jest zasadna, niemiej jednak skutkiem zainicjowanego wnioskiem niniejszego incydentalnego postępowania stało się wyłączenie SSN S.S. od udziału w sprawie, z urzędu. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej we wniosku zauważyć trzeba, że w myśl art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wdaje się oczywistym, że okoliczność taką stanowi uzewnętrznienie przez sędziego swojego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia i to zarówno w wypowiedzi na sali sądowej, jak i poza nią, czy też orzekając w sprawie w kwestii incydentalnej. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Wniosek nie odwołuje się do jakiejkolwiek wypowiedzi sędziego S.S. dotyczącej przydzielonej mu sprawy. Co więcej, nie odwołuje się nawet do wyrażonego przez niego abstrakcyjnego zapatrywania wiążącego się z jednak z niniejszą sprawą, lecz do bliżej niesprecyzowanej, subiektywnej i niepopartej żadnymi faktami oceny dokonanej przez stronę postępowania. Co zaś się tyczy powodów wyłączenia SSN S.S., to zgodnie z art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że wyłączenie sędziego z urzędu odnosi się do trybu wyłączenia z powodu zarówno okoliczności wskazanych w art. 40 k.p.k., jak i okoliczności określonych w art. 41 § 1 k.p.k. (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 42). Pogląd ten, który uznać należy za słuszny, znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie, co czyni koniecznym uwzględnienie z urzędu okoliczności, które wprawdzie nie zostały podniesione w aktualnie rozpoznawanym wniosku, lecz są znane Sądowi Najwyższemu z urzędu. Z punktu widzenia standardów procesu karnego, których utrzymaniu służy stosowanie przepisu art. 41 § 1 k.p.k. postąpienie odmienne czyniłoby rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego zupełnie niezrozumiałym, zarówno dla strony, jak i postronnego obserwatora. Trudno przecież pominąć, że w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy wcześniej orzekł o wyłączeniu sędziego Sądu Najwyższego III KK 232/26 3 znajdującego się takiej samej sytuacji prawnej jak sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Sądu Najwyższego R.W., któremu pierwotnie przydzielono sprawę, od udziału w jej rozpoznaniu. Wskazując na wystąpienie w odniesieniu do tego sędziego sytuacji określonej w art. 41 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że „biorąc udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy sędzia Sądu Najwyższego R.W., jak słusznie wywodzi obrońca, musiałby rozstrzygać co do podnoszonego w kasacji zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na nienależytą obsadę Sądu odwoławczego, wobec tego, że w jego składzie zasiadali sędziowie powołani na urząd sędziego na wniosek KRS, którą ukształtowano na mocy wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., samemu będąc powołanym na urząd sędziego Sądu Najwyższego właśnie z udziałem kwestionowanej KRS. Tym samym SSN R.W. wypowiadałby się odnośnie do okoliczności, która i jego bezpośrednio dotyczy. Tego rodzaju sytuacja w odbiorze zewnętrznym mogłaby zostać odczytana jako postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności”. Tożsama sytuacja zachodzi w odniesieniu do sędziego Sądu Najwyższego S.S., który został powołany na ten urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W takim układzie procesowym zachodzi identyczność sytuacji prawnej sędziów, których dotyczy zarzut kasacji, jak i sędziego, który miałby tę kasację rozpoznać. Kierując się powyższym Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Sądu Najwyższego S.S. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt III KK 232/26. Niezależnie od powyższego zwrócić trzeba uwagę na aktualną również w tym przypadku kwestię podniesioną w cytowanym wcześniej postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 2026 r. Wskazano w nim na funkcjonujący w orzecznictwie Sądu Najwyższego kierunek wykładni, „stosownie do którego przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być intepretowany w taki sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania jej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Uwzględnić więc należy to, czy rozpoznanie sprawy przez określonego III KK 232/26 4 sędziego będzie stanowiło o realizacji standardu niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw Podstawowych (por. np. postanowienie SN z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22)”. W tym kontekście istotnym jest, że zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [WB] [r.g.]