III CZ 261/25

III CZ 261/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk 23 lipca 2026 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie zażalenia A.K. i P.K. na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z 11 września 2025 r., II Ca 338/24, w sprawie z wniosku A.K. i P.K. z udziałem H.Z. o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, 1. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2026 r., sygn. akt III CZ 261/25; 2. odrzuca zażalenie; 3. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 11 września 2025 r. (sygn. akt II Ca 338/24) Sąd Okręgowy w Rybniku oddalił wniosek wnioskodawców o zwolnienie z kosztów sądowych (pkt 1) oraz odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawców A.K. i P.K. od postanowienia tego Sądu z 11 marca 2025 r. (pkt 2), którym oddalono ich apelację od postanowienia częściowego Sądu Rejonowego w Rybniku z 6 lutego 2024 r., oddalającego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia rozpoznawany w postępowaniu o III CZ 261/25 2 zniesienie współwłasności na podstawie art. 618 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał skargę kasacyjną za niedopuszczalną z uwagi na zbyt niską wartość przedmiotu zaskarżenia wskazując, że wartość ta została określona przez skarżących na kwotę 100 000 zł, a więc poniżej ustawowego progu 150 000 zł (art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c.). W konsekwencji, na podstawie art. 398 § 2 k.p.c., odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną. Od powyższego postanowienia zażalenie do Sądu Najwyższego wniósł w imieniu wnioskodawców pełnomocnik, adw. M.J., który zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. i domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W nagłówku środka zaskarżenia wskazał, że jest to „Zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 11 września 2025 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej”. Zażalenie zostało zarejestrowane w Sądzie Najwyższym w rep. III CZ pod numerem 261/25. Sąd Najwyższy postanowieniem z 28 maja 2026 r., wydanym w sprawie III CZ 261/25 na posiedzeniu niejawnym odrzucił ww. zażalenie. Przed podpisaniem jego uzasadnienia dostrzeżono nieprawidłowość w zawiadomieniu stron i ich pełnomocników o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonym do rozpoznania tego zażalenia w celu zapewnienia stronom możliwości skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 622) zgłoszenia wniosku o zbadanie spełniania przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności. W związku z tym zarządzono zawiadomienie pełnomocników stron oraz wnioskodawczyni o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonym do rozpoznania sprawy III CZ 261/25. Po prawidłowym doręczeniu ww. zawiadomień i bezskutecznym upływie terminu do zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, Sąd Najwyższy ponownie skierował sprawę wywołaną wniesionym zażaleniem na posiedzenie niejawne w dniu 23 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2026 r., którego uzasadnienie nie zostało podpisane, ze względu na wcześniej wskazane okoliczności jego podjęcia podlegało uchyleniu na podstawie art. 358 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. III CZ 261/25 3 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., co uaktualniło konieczność jego rozpoznania. Podlegało ono jednak odrzuceniu. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie została od niego uiszczona należna opłata w kwocie 400 zł, o uiszczenie której został wezwany pełnomocnik, który wniósł zażalenie, w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia tego środka zaskarżenia (zarządzenie z 20 października 2025 r., k. 282). Wezwanie zostało uznane za skutecznie doręczone 10 listopada 2025 r. (epok - k. 284), wobec czego termin do wykonania zarządzenia upłynął 17 listopada 2025 r. Z adnotacji urzędowej z 21 listopada 2025 r., sporządzonej w oparciu o Portal Wyjaśnień Sądu Okręgowego, opłata od zażalenia nie została jednak uiszczona (zapisek urzędowy - k. 285). Nie został też uzupełniony brak formalny zażalenia w postaci wykazania należytego umocowania adw. M.J. do reprezentowania wnioskodawczyni przed Sądem Najwyższym, bowiem złożone do akt sprawy pełnomocnictwo z 27 listopada 2023 r. (k. 156) ograniczało jego umocowanie do reprezentowania wnioskodawczyni wyłącznie przed sądami powszechnymi, a takim sądem nie jest Sąd Najwyższy (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP). Mimo wezwania ww. pełnomocnika do uzupełnienia tego braku przez Sąd Okręgowy (zarządzenie z 31 marca 2026 r. – k. 290, elektroniczne potwierdzenie odbioru 20 kwietnia 2026 r. – k.294) nie został on także uzupełniony w terminie tygodniowym. Tylko ubocznie dodać należy – wobec niejednoznacznie określonego w zażaleniu zakresu zaskarżenia Sądu drugiej instancji – że na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie pierwszym zaskarżonego postanowienia – oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych – zażalenie nie przysługuje. Nie zostało bowiem ono wymienione w art. 3941 § 1 i 11 k.p.c. określających postanowienia sądu drugiej instancji podlegające zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego. Postanowienie Sądu drugiej instancji oddalające wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych może być przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego jedynie w razie zawarcia w dopuszczalnym zażaleniu (np. o odrzuceniu skargi kasacyjnej) odpowiedniego wniosku - opartego na przepisie art. 380 k.p.c., który w postępowaniu zażaleniowym ma odpowiednie zastosowanie - o dokonanie kontroli postanowienia sądu drugiej instancji, które nie podlegało odrębnemu III CZ 261/25 4 zaskarżeniu, a miało wpływ na orzeczenie podlegające zaskarżeniu zażaleniem (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 lutego 2015 r., II CZ 94/14, z 14 stycznia 2015 r., I CZ 96/14, z 29 października 2014 r., II UZ 38/14, 12 lipca 2012 r., I CZ 76/12). W zażaleniu nie zawarto jednak takiego wniosku. Brak w nim również zarzutów odnoszących się do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku. Ze względu na wyżej stwierdzone okoliczności zażalenie podlegało odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. Zgodnie z tymi przepisami, Sąd Najwyższy odrzuca środek zaskarżenia, który podlegał odrzuceniu przez sąd drugiej instancji z powodu jego niedopuszczalności względnie którego braków formalnych lub fiskalnych nie uzupełniono w terminie. O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy orzekł w ten sposób, że pozostawił ich rozstrzygnięcie sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c.). (A.G.) [a.ł]