III CZ 181/26

III CZ 181/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska 29 września 2026 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 września 2026 r. w Warszawie zażalenia G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2026 r., VII AGa 886/25, w sprawie z powództwa G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. przeciwko A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w A. o zapłatę, oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego sądowi, który wyda orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. III CZ 181/26 2 UZASADNIENIE Wyrokiem częściowym z 16 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanej A. sp. z o.o. z siedzibą w A. na rzecz powoda G. spółki z o.o. z siedzibą w T. kwotę 147 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 13 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, zobowiązując powoda do jednoczesnego z zapłatą zwrócenia pozwanemu szlifierki drobnoziarnistej S., V mieszalnika proszków V. oraz maszyny do czyszczenia tabletek Z. wraz z dokumentami gwarancyjnymi. Po rozpoznaniu apelacji pozwanego od tego orzeczenia, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 15 czerwca 2026 r. uchylił zaskarżony wyrok częściowy i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie, wniesionym na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., powód zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez uchylenie wyroku częściowego Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, mimo braku wskazanych w tym przepisie przesłanek, uzasadniających wydanie orzeczenia kasatoryjnego. Formując ten zarzut, powód domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje stronie w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Obowiązujący aktualnie model apelacji pełnej zakłada, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, bazując na materiale zebranym w pierwszej instancji i prowadząc w razie potrzeby własne postępowanie dowodowe oraz stosuje właściwe przepisy prawa materialnego. Postępowanie apelacyjne powinno więc co do zasady zakończyć się wydaniem merytorycznego orzeczenia rozstrzygającego definitywnie spór między stronami. Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi w § 2 i 3, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej III CZ 181/26 3 instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie kwestionuje uchylenie przez Sąd drugiej instancji orzeczenia pierwszoinstancyjnego, stąd ocenie Sądu Najwyższego może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu występującej w danej sprawie sytuacji procesowej jako odpowiadającej przywołanej podstawie orzeczenia kasatoryjnego. Ustawowe przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji zostały zakreślone wąsko, zaś kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do skontrolowania, czy istotnie doszło do nierozpoznania istoty sprawy lub też czy faktycznie istnieje w realiach rozpoznawanej sprawy konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013, Nr 3, poz. 41 i z 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013, Nr 4, poz. 54). W uzasadnieniu zaskarżonego zażaleniem wyroku, Sąd Apelacyjny dokonał szczegółowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i częściowo odmiennych ustaleń faktycznych, dochodząc do przekonania, że nie ma podstaw do przyjęcia, jak to uczynił Sąd pierwszej instancji, że zamówiona przez powoda i dostarczona przez pozwanego maszyna do produkcji tabletek była, w zakresie parametrów technicznych, niezgodna z zamówieniem powoda. Sąd wskazał jednak, że nie przesądza to per se kwestii, czy powodowi przysługiwało uprawnienie do odstąpienia od umowy sprzedaży zawartej z pozwanym czy też nie. Sąd drugiej instancji podniósł, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego został częściowo zgromadzony materiał dowodowy, który odnosił się do problematyki wadliwości maszyny, polegającej na niemożliwości produkcji tabletek, jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego, po pierwsze, materiał ten nie był przedmiotem analiz Sądu Okręgowego, a po drugie Sąd Okręgowy nie przeprowadził kluczowego dla tego zagadnienia dowodu, a mianowicie dowodu z opinii biegłego (dowód ten był wnioskowany przez powoda już w pozwie). Przy takiej motywacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego nie sposób podzielić zarzutu żalącego co do wadliwego zastosowania prze ten Sąd art. 386 § 4 k.p.c. W świetle ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wprawdzie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej III CZ 181/26 4 instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że zachodzi przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 września 1998 r. II CKN 897/97, OSNC 1999/1/22; z 15 lipca 1998 r. II CKN 838/97 oraz z 3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, a także wyroki Sądu Najwyższego z 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003 Nr 3, poz. 36; z 21 października 2005 r. III CK 161/05 oraz z 12 listopada 2007 r., I PK 140/07, OSNP 2009, nr 1 - 2, poz. 2), ale jednocześnie w orzecznictwie łagodzi się nieco tę przesłankę, wskazując przede wszystkim na konieczność zapewnienia stronom w pełni dwuinstancyjnego postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2013 r., V CZ 129/12). Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, w której do przeprowadzenia istotnych dla sprawy dowodów i poczynienia ustaleń faktycznych o zasadniczym dla sprawy znaczeniu, miałoby dojść dopiero w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, co pozbawiłoby każdą ze stron możliwości następczego skontrolowania, w drodze zwykłego środka odwoławczego, prawidłowości oceny dowodów i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych wobec wyłączeń przewidzianych w art. 3983 § 3 k.p.c. oraz wobec unormowania art. 39813 § 2 k.p.c. W tym sensie, uchylenie zaskarżonego wyroku jest w istocie korzystne dla interesów procesowych obu stron. W tym stanie rzeczy, zażalenie powoda podlegało oddaleniu jako niezasadne (art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.). (A.D.) [a.ł]