III CB 26/26

III CB 26/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Żywicka 22 lipca 2026 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 lipca 2026 r. w Warszawie wniosku B.W. o zbadanie spełnienia przez SSN Adama Doliwę wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie I CSK 1314/26 z powództwa B.W. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji odrzuca wniosek. UZASADNIENIE Pismem z 3 czerwca 2026 r. B.W. złożył wniosek o stwierdzenie braku spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności na podstawie art. 29 § 5 i nast. Ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym Sędziego Sądu Najwyższego Adama Doliwy wyznaczonego do rozpoznania sprawy w Sądzie Najwyższym o sygn. akt I CSK 1314/26 oraz o wyłączenie go od rozpoznania niniejszej sprawy zawisłej na skutek skargi o wznowienie postępowania wniesionej przez B.W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2024 roku , w sprawie o sygnaturze I AGa 220/23 z powództwa B.W. przeciwko Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Przedmiotowy wniosek został uzasadniony wątpliwościami dotyczącymi sposobu obsadzenia sądu oraz wpływu trybu powołania Ssdziego na indywidualną III CB 26/26 2 ocenę sędziego w perspektywie konkretyzowanych zarzutów w skardze kasacyjnej. Wnioskodawca poddaje w wątpliwość zagwarantowanie zasady bezstronności i niezawisłości sędziowskiej przez sędziego Adama Doliwę, w związku ze sposobem powołania tego sędziego z wniosku Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). W ocenie Skarżącego Sędzia Adam Doliwa został nienależycie obsadzony zatem nie spełnia standardów bezstronności i niezawisłości, a więc sąd z jego udziałem jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Na poparcie swojej tezy wnioskodawca przytacza wybrane judykaty Sądu Najwyższego oraz wybrane poglądy doktryny m.in. uchwałę Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/20 (OSNK 2000 nr 2, poz.1 i OSNC 2020 nr 4, poz. 34). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o stwierdzenie braku spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i beztronności na podstawie art. 29 § 5 i nast. Ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, jak również wniosek o wyłączenie sędziego nie jest zasadny. Wniosek nie odwołuje się w zasadzie do żadnych argumentów prawnych i merytorycznych tylko do lakonicznie nakreślonych podstaw faktycznych i przywołania niektórych judykatów Sądu Najwyższego oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Przedstawione argumenty nie prowadzą jednak do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego z uwagi na ich abstrakcyjny charakter. Należy zauważyć, że z chwilą powołania sędzia Sądu Najwyższego jest niezawisły (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Ustrój i postępowanie przez Sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP).Oznacza to, że wyłączenie sędziego jest ściśle określone w ustawie, a zatem nie może być dowolne, co wyjaśniono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2023 r. (sygn. III USK 298/22). III CB 26/26 3 Zgłoszony we wniosku problem nie jest nowy. W tej materii wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19, orzekł: 1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805, z późn. zm.) w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. 2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. 3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego, i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji. Wprawdzie wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić, że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem III CB 26/26 4 stosowania art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. ze względu zbieżną podstawę oceny dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy (ad maiori ad minus). W okolicznościach niniejszej sprawy nieuprawnione jest zatem odwołanie się do podstawy wyłączenia sędziego z art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 49 k.p.c. Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że : art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1460, z późn. zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Chodzi o to, że to właśnie polskie prawo w art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. określa, kiedy sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy (w związku z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Nie ma zatem prymatu umów międzynarodowych ani orzeczeń Sądów Europejskich, gdyż ustrój i postępowanie przed sądami polskimi to wyłączna kompetencja ustawodawcy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20). W przypadku konfliktu w tym zakresie między prawem polskim a europejskim (orzeczenie TSUE albo ETPCz) dla sądu polskiego pierwszeństwo ma orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (zob. np.: wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 października 2021 r., K 3/21, z dnia 24 listopada 2021 r., K 6/21, z dnia 10 marca 2022 r., K 7/21).Reguły te są wiążące dla wszystkich sędziów. Potwierdza to ustawa o Sądzie Najwyższym, która stanowi, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (art. III CB 26/26 5 29 § 3 i 4 ustawy). Inaczej ujmując orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie może być sprzeczne z ustawą (art. 87 § 1 Konstytucji RP). Biorąc pod uwagę przytoczone argumenty uznać należy, że wniosek o stwierdzenie braku spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i beztronności oraz wniosek o wyłączenie sędziego w przedmiotowej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji postanowienia. (M.M.) [a.ł]