II ZO 118/26

II ZO 118/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 sierpnia 2026 r. SSN Barbara Skoczkowska w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w [...] – X. Y. w przedmiocie rozpoznania zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy X.1 Y.1 na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23 o odmowie udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku z dnia 9 stycznia 2023 r.; po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 24 sierpnia 2026 r., kwestii wniosku adwokata M.R. – pełnomocnika SSR X.1 Y.1 o wyłączenie SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze II ZO 88/25 to jest wniosku o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze II ZO 72/25, to jest wniosku o wyłączenie SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy zażaleniowej o sygn. akt II ZIZ 36/23. postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZO 88/25 II ZO 118/26 2 UZASADNIENIE Uchwałą z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23 Sąd Najwyższy odmówił udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku z dnia 9 stycznia 2023 r. Zażalenie na powyższe złożył sędzia Sądu Rejonowego w [...] X.1 Y.1 Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. II ZIZ 36/23, a do jej rozpoznania został wyznaczony następujący skład: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący), SSN Marek Dobrowolski (sprawozdawca) i SSN Marek Siwek. Kolejno, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o wyłączenie SSN Marka Siwka od udziału w sprawie II ZIZ 36/23, sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. II ZO 72/25 i przydzielona do rozpoznania SSN Marii Szczepaniec. Następnie, pełnomocnik wnioskodawcy złożył wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od rozpoznania sprawy o sygn. II ZO 72/25. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. II ZO 88/25, a do jej rozpoznania został wyznaczony SSN Marek Siwek. Pismem z dnia 17 sierpnia 2026 r. pełnomocnik sędziego Sądu Rejonowego w [...] X.1 Y.1 „zasygnalizował”, że w stosunku do SSN Marka Siwka zachodzą podstawy do jego wyłączenia z mocy samej ustawy, tj. w trybie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., o czym ww. sędzia powinien zawiadomić przez złożenie oświadczenia przewidzianego w art. 42 § 2 k.p.k. (pkt 1 wniosku). W przypadku nieuwzględnienia powyższej sygnalizacji i braku złożenia przez ww. sędziego stosownego oświadczenia autor wniosku sformułował ewentualny wniosek o wyłączenie SSN Marka Siwka na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (pkt 2 wniosku), a w sytuacji powyższego nieuwzględnienia wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. (pkt 3 wniosku). Pełnomocnik wniósł jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzasadniających wyłączenie SSN Marka Siwka od rozpoznania sprawy, m.in.: II ZO 118/26 3 1. wydruku uchwały nr […] Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia 2018 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na dwadzieścia stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (M.P. z 2018 r. poz. 633) o Krajowej Radzie Sądownictwa, 2. wydruku postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 10 października 2018 r. […] o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego (M.P. z 26 października 2018 r. poz. 1029), 3. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r., sygn. akt […], 4. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 202.1 r., sygn. akt […]. Jednocześnie autor wniosku podkreślił, iż w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, „na wypadek nieuwzględnienia wniosków” powyższe powinny zostać rozpoznane przez skład sądu bez udziału sędziów znajdujących się w identycznej sytuacji prawno- ustrojowej jak sędzia, a zatem przez skład bez udziału sędziów powołanych w wyniku postępowania przed KRS ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Dodatkowo, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej zasygnalizował również że Wnioski Ewentualne I i II powinny zostać rozpoznane przez Izbę Karną Sądu Najwyższego, a nie zaś przez Izbę Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego („IOZ SN”), ani też przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego („IKNiSP SN”), które nie posiadają kompetencji do rozpoznawania spraw dotyczących wyłączenia sędziego z powodu niespełniania gwarancji rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sądu ustanowiony ustawą. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Wniosek pełnomocnika X.1 Y.1 o wyłączenie SSN Marka Siwka od rozpoznania sprawy II ZO 88/25 jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie. II ZO 118/26 4 Problem prawny związany z wyłączeniem sędziego SSN Marka Siwka powołanego na urząd sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc w trybie w jakim powołano sędziów Izby Dyscyplinarnej został już wielokrotnie omawiany, jak chociażby w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2026 r., sygn. I ZO 1/26 i powielanie obszernej argumentacji tam zawartej nie jest konieczne. Należy jedynie podkreślić, iż słusznie podnosi wnioskodawca, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Marka Siwka w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., prowadziłyby, gdyby wskazany sędzia zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z udziałem tego sędziego byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja wynika przecież wprost z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22). Dodatkowo należy wskazać, że wniosek o wyłączenie sędziego w niniejszej sprawie jest o tyle zasadny, że sędzia Marek Siwek rozstrzygałby o wyłączeniu sędziego SSN Marii Szczepaniec, wyznaczonej uprzednio do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SSN Marka Siwka od udziału w postępowaniu o sygn. II ZIZ 36/23, co mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej manipulacji składem orzekającym i naruszenia zasady losowego przydziału spraw. Taka konfiguracja procesowa w sposób rażący uchybia standardom obiektywizmu i niezawisłości sądu, naruszając fundamentalną zasadę nemo iudex in causa sua. Godzi ona II ZO 118/26 5 bezpośrednio w instytucjonalną gwarancję rzetelnego procesu, określoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu SSN Marka Siwka od rozpoznania sprawy o sygn. II ZO 88/25. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [J.J.] [r.g.]