II UZ 72/26

II UZ 72/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik Dnia 1 lipca 2026 r. w sprawie z odwołania B. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chorzowie o wysokość świadczenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 1 lipca 2026 r., zażalenia odwołującej się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt III AUa 706/24, 1. oddala zażalenie, 2. zasądza od odwołującej się na rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym wraz z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z 18 listopada 2025 r., III AUa 706/24 odrzucił skargę kasacyjną B. P. (odwołująca się) od wyroku tego Sądu z 14 kwietnia 2025 r., którym Sąd Apelacyjny oddalił apelację odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 29 lutego 2024 r., XI U 1191/23 w sprawie z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Chorzowie z 16 sierpnia 2023 r., w której organ rentowy odmówił ponownego II UZ 72/26 2 ustalenia wysokości emerytury. Odrzucając skargę kasacyjną Sąd drugiej instancji odwołał się do art. 3982 § 1 k.p.c., stwierdzając, że niniejsza sprawa została wszczęta w związku z odwołaniem od decyzji odmawiającej ubezpieczonej ponownego ustalenia wysokości emerytury, a dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy zaś od wartości przedmiotu zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wyjaśnił, że wartość przedmiotu zaskarżenia podana w skardze kasacyjnej została błędnie wskazana. Jak wynika z imiennego raportu ZUS RCA za miesiąc wrzesień 2015 r. załączonego do odpowiedzi na skargę kasacyjną jako załącznik (karta 108), płatnik składek wskazał składki na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonej finansowane przez ubezpieczoną 1.522,56 zł oraz płatnika 1.522,56 zł. Z tego wynika, że podzielenie sumy ww. kwot 3045,12 zł przez 251,50 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia jak w decyzji przyznającej emeryturę z dnia 28 marca 2024 r.) otrzymana kwota wynosi 12,11 zł na miesiąc, poczynając od marca 2014 r. W ocenie Sądu o taką miesięcznie kwotę byłoby potencjalnie wyższe świadczenie odwołującej się, gdyby organ rentowy uwzględnił składki zgodnie z wnioskiem odwołującej się o przeliczenie emerytury. Przeliczając kwotę 12,21 zł przez 12 miesięcy na potrzeby ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia zgodnie z art. 22 k.p.c., wartość ta wynosi 145,32 zł, a nie jak podaje w skardze kasacyjnej ubezpieczona - 58.971 zł. Konkludując, skoro w sprawie, w której wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 145,32 zł, czyli wynosząca poniżej 10.000 zł, to skargę kasacyjną należało uznać za niedopuszczalną i na podstawie art. 3982 § 1 k.p.c. orzec o jej odrzuceniu. Odwołująca się zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 25 k.p.c. przez niesprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia zgodnie z normą art. 25 k.p.c. i tym samym niezarządzanie w tym celu dochodzenia i powielenie ustaleń organu rentowego co do wartości przedmiotu zaskarżenia, pomimo tego że w niniejszej sprawie wystąpiły wiadomości specjalne, co wymagało powołania biegłego sądowego; 2) art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 22 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej z tej przyczyny, iż wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż II UZ 72/26 3 dziesięć tysięcy złotych, podczas gdy to ustalenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach jest w sposób oczywisty nieprawidłowe, a wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza kwotę dziesięciu tysięcy złotych; 3) art. 3271 § 1 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa jakie miały zastosowanie przy wyliczeniu przez Sąd Apelacyjny w Katowicach wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonej, a w konsekwencji wartości przedmiotu zaskarżenia; 4) art. 233 k.p.c., przez brak wszechstronnej i wnikliwej analizy materiału dowodowego oraz skargi kasacyjnej i pisma ubezpieczonej z dnia 13 października 2025 r., dokonanie jej jedynie pobieżnie co spowodowało powołanie się przez Sąd Apelacyjny w Katowicach na dowody w postaci decyzji przyznającej emeryturę z dnia 28 marca 2024 r. podczas gdy taka decyzja w stosunku do ubezpieczonej nie została wydana, oraz na wskazanie wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 58.971 zł, a zatem innej niż podała ubezpieczona; 5) art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm., dalej jako: ustawa emerytalna) polegające na ich błędnym nie zastosowaniu, a tym samym na nieprawidłowym ustaleniu przez Sąd Apelacyjny w Katowicach wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonej, a w konsekwencji wartości przedmiotu zaskarżenia. Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach, rozpoznanie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 380 k.p.c. postanowienia Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 18 listopada 2025 r., na mocy którego Sąd Apelacyjnego w Katowicach na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w zakresie dotyczącym ustalenia wysokości świadczenia na kwotę 145,32 zł, a które to nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy oraz zasądzenie na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. II UZ 72/26 4 Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zażalenie okazało się nieuzasadnione. Jak słusznie przyjął to Sąd drugiej instancji, przedmiot postępowania sądowego w sprawach ubezpieczeniowych wyznacza w pierwszej kolejności odwołanie ubezpieczonego a w drugiej decyzja organu rentowego. W toku postępowania sądowego nie można orzekać o przedmiocie, o którym nie wypowiedział się organ rentowy w swojej decyzji, zaś postępowanie przed organem rentowym determinowane jest treścią i zakresem wniosku ubezpieczonego. Przedmiot niniejszego postępowania wyznaczony został przez wniosek odwołującej się o ponowne ustalenie wysokości emerytury, przekazany do rozpoznania organowi rentowemu przez Sąd Okręgowy w Katowicach w sprawie XU 598/23, w związku z zasądzeniem na rzecz odwołującej się – już po przyznaniu jej prawa do emerytury i rozwiązaniu stosunku pracy – kwot wynikających z dodatku stażowego za okres od stycznia 2013 r. do stycznia 2014 r. W tej sytuacji wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie determinowana jest przez zmianę wysokości emerytury należnej odwołującej się w przypadku ewentualnego przeliczenia świadczenia przez uwzględnienie składek uiszczonych z tytułu dodatku stażowego należnego odwołującej się w okresie zatrudnienia, lecz niewypłaconego i nieuwzględnionego w dokumentacji ubezpieczonej z tego okresu. Innymi słowy, wartość przedmiotu zaskarżenia na użytek dopuszczalności skargi kasacyjnej odpowiada 12-krotności różnicy między wysokością emerytury wynikającą z decyzji organu rentowego z 28 marca 2014 r. a oczekiwaną przez odwołującą się wysokością emerytury obliczonej w 2014 r. z uwzględnieniem składek emerytalnych pobranych od wypłaconego jej na mocy wyroku sądowego dodatku stażowego (abstrahując od dopuszczalności wzruszenia decyzji organu rentowego w trybie art. 114 ustawy emerytalnej w niniejszej sprawie). Wysokość ta została ustalona przez Sąd drugiej instancji w objętym zakresem zażalenia postanowieniu z 18 listopada 2025 r. na kwotę 145.32 zł a sposób kalkulacji został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wartość przedmiotu zaskarżenia wynikała z wpływu wspomnianego dodatku stażowego na wysokość świadczenia emerytalnego należnego odwołującej się. Mając na uwadze przedmiot postępowania w niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 25 k.p.c., art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z II UZ 72/26 5 art. 3982 § 1 k.p.c. i art. 22 k.p.c., art. 3271 § 1 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [a.ł]