II UZ 69/26

II UZ 69/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Leszek Bielecki Dnia 8 lipca 2026 r. w sprawie z odwołania G. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Łodzi o zadłużenie z tytułu składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 lipca 2026 r., zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2025 r., sygn. akt III AUa 1039/24, (III WSCU 83/25), 1. oddala zażalenie; 2. oddala wniosek pełnomocnika odwołującego się w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 24 listopada 2025 r., III AUa 1039/24, w sprawie z odwołania G. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziału w Łodzi określającej zadłużenie z tytułu składek, odrzucił skargę kasacyjną odwołującego się od wyroku tego Sądu z 29 maja 2025 r., którym to oddalono apelację odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi. W skardze kasacyjnej pełnomocnik odwołującego się wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 5.474 zł oraz, że przedmiotem sprawy jest objęcie II UZ 69/26 2 obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, co czyni skargę kasacyjną dopuszczalną niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Apelacyjny uznał, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Wskazał, że decyzją nr […] z dnia 27 kwietnia 2023 r. organ rentowy stwierdził podleganie odwołującego się ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności twórczej od 1 grudnia 2010 r. Decyzja ta stała się ostateczna. Po uprawomocnieniu się decyzji stwierdzającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym organ rentowy dokonał rozliczenia składek i wydał decyzję z 17 października 2023 r. stwierdzającą stan zadłużenia, odwołanie od której zainicjowało postępowania przed sądami powszechnymi zakończone wydaniem przez Sąd Apelacyjny wyroku z 29 maja 2025 r., od którego została wywiedziona skarga kasacyjna. W świetle powyższego oczywistym w ocenie Sądu Apelacyjnego było, że granice kognicji sądu wyznaczone treścią decyzji nie obejmowały obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym. Przedmiotem sporu w zainicjowanym wniesieniom odwołania postępowaniu sądowym była bowiem wyłącznie kwestia zadłużenia składkowego. Przy prawomocności wcześniej wydanej decyzji dotyczącej podlegania i treści decyzji, od której wniesiono odwołanie inicjujące postępowanie sądowe nie było możliwości kwalifikowania wniesionej skargi kasacyjnej jako dotyczącej zagadnienia objętego treścią art. 3982 § 1 zdanie in fine k.p.c. Dalej Sąd wyjaśnił, że przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego w niniejszym przypadku było stwierdzenie zadłużenia z określeniem należności składkowych, w związku z czym dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczał art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., warunkując dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej osiągnięciem progu wynoszącym dziesięć tysięcy złotych, który to nie został osiągnięty. W zażaleniu pełnomocnik odwołującego się zarzucił naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c. przez wadliwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek objęcia obowiązkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu, a co za tym idzie w sprawie nie zaszedł próg kasacyjności wynoszący 10.000 zł, podczas gdy odwołanie zainicjowane bezpośrednio przez odwołującego się dotyczyło obowiązku podlegania ubezpieczeniu, a nie samej II UZ 69/26 3 wysokości zadłużenia z tego tytułu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie, wniósł o rozstrzygnięcie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym, oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Odwołanie od decyzji organu ubezpieczeń społecznych dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek z tytułu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego kwalifikuje się jako sprawa o prawa majątkowe, a nie jako sprawa o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Oznacza to, że o dopuszczalności skargi kasacyjnej w takiej sprawie decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia (zob. przykładowo Sądu Najwyższego w postanowieniu z 13 czerwca 2013 r., I UZ 12/13). Niniejsza sprawa nie może być zatem zaliczona do kategorii spraw "o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego", w których wartość przedmiotu zaskarżenia dla potrzeb przedsądu nie ma znaczenia. Wniesiona skarga byłaby przedmiotowo dopuszczalna tylko wówczas, gdyby wartość przedmiotu zaskarżenia nie była niższa od dziesięciu tysięcy złotych (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 października 2004 r., I UZ 35/04, OSNP 2005 Nr 7, poz. 101; z 9 października 2002 r., II UZ 94/02, OSNP 2004 Nr 6, poz. 107; z 13 czerwca 2013 r., I UZ 12/13, z 12 stycznia 2016 r., II UZ 37/15, z 16 kwietnia 2015 r., I UK 470/14, z 20 września 2017 r., I UK 342/16, z 2 października 2018 r., I UZ 32/18). Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji, równocześnie oddalając wniosek ustanowionej z urzędu pełnomocnik procesowej żalącego o przyznanie jej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie niekorespondującego z wymaganiami profesjonalizmu prawniczego zażalenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999 nr 6, poz. 123 lub 6 czerwca 2014 r., IV CSK 228/14, LEX nr 1498497). II UZ 69/26 4 Leszek Bielecki [a.ł]