II USKP 72/26

II USKP 72/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Robert Stefanicki Dnia 21 sierpnia 2026 r. w sprawie z odwołania T. B. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 21 sierpnia 2026 r., wniosku pełnomocnika odwołującego się o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od orzekania w sprawie oddala wniosek o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki od orzekania w sprawie II USKP 72/26. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Najwyższego Jarosław Sobutka został wyznaczony do rozpoznania sprawy II USKP 72/26 (pierwotnie do rozpoznania sprawy o sygn. akt I USK 453/23, następnie I USKP 188/24) w związku ze skargą kasacyjną ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25 maja 2023 r., sygn. akt III AUa 675/22, w sprawie z odwołania T. B. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej. W piśmie z 4 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o ewentualne, na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. oraz art. 48 § 1 k.p.c., w przypadku II USKP 72/26 2 wylosowania do rozpoznania skargi kasacyjnej, wyłączenie od rozpoznania sprawy m.in. sędziego Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki. Natomiast wniosek o wyłączenie sędziego z 20 grudnia 2023 r. ubezpieczony uzasadnił przede wszystkim wątpliwościami artykułowanymi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, sądów powszechnych i administracyjnych względem sposobu powołania sędziów po zmianach wprowadzonych w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw. Po przywołaniu orzeczeń pełnomocnik skarżącego podniosła, że w konsekwencji istotne znaczenie dla argumentacji ubezpieczonego ma uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20. Wnioskodawca powołał przepis art. 49 k.p.c. W Jego ocenie okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3) oznacza oczywistą niezgodność z Konstytucją RP. Przedmiotowy wniosek został przydzielony sędziemu sprawozdawcy do rozpoznania (załącznik nr 1 – lista wpisów w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych przydzielonych sędziom Sądu Najwyższego orzekającym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – KRI 443, 000443). Sędzia Sądu Najwyższego Jarosław Sobutka w pisemnym wyjaśnieniu złożonym w trybie art. 52 § 2 k.p.c. przedstawił, że pełnomocnik skarżącego, nie wskazała żadnych okoliczności związanych z powołaniem go na urząd sędziego Sądu Najwyższego, ani okoliczności związanych z jego pracą już po powołaniu, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej niezawisłości i bezstronności jako sędziego przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpatrywany wniosek nie jest zasadny. Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne. Uchwała Sądu Najwyższego nie ma II USKP 72/26 3 rangi ustawy jako źródło prawa, dlatego nie zastępuje i nie uzupełnia przepisów procedury cywilnej dotyczących wyłączenia sędziego z art. 48 k.p.c. i art. 49 § 1 k.p.c.; nie może być sprzeczna z ustawą zasadniczą. Sama w sobie nie jest też źródłem prawa powszechnego i dlatego nie zastępuje ustawy (art. 87 ust. 1, art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Za właściwe należy przyjąć stanowisko, iż uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, nie wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, natomiast zawarte w niej myśli mogą być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów wykładni prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z 3 listopada 2021 r., IV KO 86/21, LEX nr 3251718; 20 maja 2025 r., I PSK 60/24, Legalis nr 3221927). Podkreślić trzeba, że ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Uchwała Sądu Najwyższego nie mogła wyłączyć od orzekania określonej grupy sędziów, a tym bardziej indywidualnego sędziego. Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tj. z dnia 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 622) wprost stanowi w art. 29 § 3, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, a także inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne (w danej sprawie), a nie generalne. Podstawy wyłączenia sędziego od orzekania nie stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także powołane we wniosku przepisy prawa międzynarodowego. Kwestie sporne, jakie wystąpiły w tym zakresie, rozstrzygnęły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z: 2 czerwca 2020 r., P 13/19, OTK-A 2020, nr 45; 7 października 2021 r., K 3/21, OTK- A 2022, nr 65; 24 listopada 2021 r., K 6/21, OTK-A 2022, nr 9; 23 stycznia 2022 r., P 10/19, OTK-A 2022, nr 14; 10 marca 2022 r., K 7/21, OTK-A 2022, nr 24). W pierwszych z wymienionych wyroków orzeczono, że: art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z II USKP 72/26 4 art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełnia się zatem przesłanka wyłączenia sędziego z mocy ustawy z art. 49 § 1 i art. 48 k.p.c. Nie jest nią powołanie sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (powołane wyżej wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 2 czerwca 2020 r., P 13/19; 23 stycznia 2022 r., P 10/19; 10 marca 2022 r., K 7/21). Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne, a nie generalne - chodzi o wyłączenie sędziego w danej sprawie. Podstawy wyłączenia sędziego od orzekania nie stanowi m.in. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, czy powołane we wniosku przepisy prawa międzynarodowego – wskazuje Sąd Najwyższy w postanowieniu z 26 marca 2026 r. (II USKP 125/26, LEX nr 4096649), podnosząc, że nie bez znaczenia jest też stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażone w wyroku z 24 marca 2026 r., C-521/21 – „Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy tak interpretować, że: nie stoją one na przeszkodzie uznaniu za „niezawisły i bezstronny sąd” składu orzekającego, w którym zasiada jednoosobowo sędzia powołany na swoje stanowisko w wyniku procedury powołania charakteryzującej się tym, że po pierwsze, kandydatura tego sędziego została zarekomendowana przez organ, który nie daje gwarancji niezależności wystarczających do tego, by wykluczyć w przekonaniu jednostek wszelkie uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości procedur powoływania sędziów, w których organ ten uczestniczy, a po drugie, uczestnicy tej procedury nominacyjnej nie mieli prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem, jeżeli nie zachodzą inne istotne okoliczności dotyczące kontekstu tego postępowania, które miałyby taki charakter i wagę, że rozpatrywane łącznie mogłyby podważyć niezawisłość lub bezstronność wspomnianego sędziego”. W związku z powyższym wniosek pełnomocnik skarżącego jako pozbawiony uzasadnionych podstaw podlegał oddaleniu. [r.g.]