Sygnatura

II KS 26/26

postanowienie SN II KS 26/26

Izba: Izba Karna
Data orzeczenia: 26 sierpnia 2026

Treść rozstrzygnięcia

<!DOCTYPE html> II KS 26/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 sierpnia 2026 r. SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Kala SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 sierpnia 2026 r., w sprawie G.H. oskarżonego z art. 207 § 1 k.k. skargi obrońcy na wyrok sądu odwoławczego - Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 24 kwietnia 2026 r., sygn. akt V Ka 258/26, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Kozienicach z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II K 433/21, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł: 1. oddalić skargę, 2. obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Kozienicach, wyrokiem z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II K 433/21, uniewinnił G.H. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 k.k., polegającego na tym, że w okresie od marca 2017 r., daty bliżej nieustalonej do dnia 15 grudnia 2019 r. w J. gm. K., znęcał się psychicznie nad swoją żoną M.H. w ten II KS 26/26 2 sposób, że wszczynał awantury w domu, w trakcie których znieważał ją słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, ośmieszał, krytykował, poniżał, niepokoił i wypędzał z domu oraz uniemożliwiał korzystanie z zasobów pieniężnych. Powyższy wyrok zaskarżony został w całości, na niekorzyść oskarżonego apelacją prokuratora, który zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść wyrażający się w błędnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego, czego konsekwencją było uniewinnienie oskarżonego G.H. od popełnienia zarzucanego mu czynu, podczas gdy prawidłowa ocena całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycję art. 207 § 1 k.k. Stawiając ten zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Okręgowy w Radomiu, wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2026 r., sygn. akt V Ka 258/26, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego przekazał Sądowi Rejonowemu w Kozienicach do ponownego rozpoznania. Skargę na wyrok Sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając obrazę art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. w zw. z art. 454 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 3 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, że zachodzi potrzeba uchylenia wyroku uniewinniającego oskarżonego od zarzutu znęcania się nad żoną (art. 207 § 1 k.k.) z uwagi na brak uzasadnienia tego orzeczenia, co w ocenie Sądu Okręgowego w Radomiu, uniemożliwia kontrolę instancyjną, zaś ustalenia Sądu Okręgowego wskazują na konieczność skazania oskarżonego za czyn tylko na podstawie przyjęcia, iż na etapie dochodzenia oskarżony przyznał się do winy, zaś pokrzywdzona podtrzymywała swoje stanowisko dotyczące przypisania winy oskarżonego za znęcanie się nad nią, co w ocenie Sądu odwoławczego miało istotny wpływ na treść orzeczenia, determinując jego treść i wobec powyższego wymaga przeprowadzenia przewodu na nowo w całości, podczas gdy wystarczające będzie uzupełnienie materiału dowodowego przez Sąd odwoławczy i wydanie przezeń orzeczenia merytorycznego. Mając na względzie powyższe obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. II KS 26/26 3 Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd odwoławczy, uchylając wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, nie dopuścił się obrazy art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. Prawdą jest, że w obowiązującym obecnie modelu postępowania odwoławczego zasadą jest merytoryczne orzekanie w postępowaniu apelacyjnym, które doznaje ograniczenia w ściśle określonych wypadkach wskazanych w art. 437 § 2 k.p.k. Jednym z tych wypadków jest zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. W przypadku wyroku uniewinniającego, co do którego zakaz ten wyklucza odmienne orzekanie co do istoty przez sąd drugiej instancji, możliwość wydania orzeczenia kasatoryjnego zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu postępowania dowodowego) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania wyroku skazującego czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. Patrząc z tej perspektywy na rozstrzygnięcie kasatoryjne Sądu odwoławczego, stwierdzić trzeba, że Sąd Okręgowy spełnił ciążące na nim obowiązki. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku – które choć jest lakoniczne, to odpowiada na pytanie czym kierował się Sąd odwoławczy uznając zarzut apelacji za zasadny – tym co zdecydowało o wydaniu przez Sąd odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego było uwzględnienie przez Sąd odwoławczy zarzutu apelacji prokuratora, który dotyczył możliwości przypisania oskarżonemu w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy popełnienia zarzucanego czynu. O tym, że Sąd odwoławczy wykazał, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała przyczyna uchylenia orzeczenia określona w art. 454 § 1 k.p.k. świadczy przedstawiona w formie skomprymowanej, ale jednoznaczna w swej wymowie argumentacja Sądu odwoławczego. W wywodzie przedstawionym w sekcji 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zawierającym własną ocenę materiału dowodowego Sądu odwoławczego wskazano powody, które w przekonaniu Sądu odwoławczego przemawiają za przyjęciem, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu. Na obecnym etapie postępowania nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ocenianie słuszności tego stanowiska. II KS 26/26 4 Odnosząc się zatem do obszernej argumentacji ujętej zawartej w uzasadnieniu skargi kwestionującej merytoryczną trafność stanowiska Sądu odwoławczego co do możliwości przypisania oskarżonemu odpowiedzialności karnej z art. 207 § 1 k.k. stwierdzić trzeba, iż pozostaje ona bez znaczenia dla wyniku postępowania skargowego. Dotyczy bowiem problematyki, która nie jest właściwa postępowaniu prowadzonemu w oparciu o przepisy rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego. Sąd Najwyższy w tym postępowaniu nie jest uprawniony do badania i merytorycznej oceny słuszności stanowiska Sądu odwoławczego w przedmiocie odpowiedzialność oskarżonego i do jego kompetencji nie należy orzekanie co do istoty sprawy. Stąd też Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym nie jest uprawniony, aby rozstrzygać o tym, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena materiału dowodowego była prawidłowa, a dokonane przez ten Sąd ustalenia faktyczne trafne czy też w tej kwestii rację należy przyznać Sądowi odwoławczemu. Nie może też rozstrzygać o trafności subsumcji dokonanych przez te sądy ustaleń faktycznych i wskazywać kierunku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 k.p.k., ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego. W przypadku powołania się przez sąd odwoławczy na regułę ne peius z art. 454 § 1 k.p.k., kontrola skargowa obejmuje ocenę prawidłowości wykazania przez sąd drugiej instancji, że wyniki przeprowadzonej przez niego kontroli instancyjnej dają podstawy do wydania wyroku skazującego, co jednak nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz zawarty w wymienionym wyżej przepisie. Zaskarżony wyrok nie może być oceniany jako przedwczesny z tej racji, iż został oparty na niepełnym materiale dowodowym. W toku postępowania odwoławczego strony nie wnosiły o jego uzupełnienie, a skarżący podnosząc w zarzucie skargi możliwość uzupełnienia materiału dowodowego przez Sąd odwoławczy, nie wskazał w jakim zakresie miałoby to nastąpić. Odnosząc się na koniec do kwestii niesporządzenia przez Sąd pierwszej instancji pisemnego uzasadniania wyroku, podnoszonej zarówno w apelacji prokuratora, jak i uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stwierdzić trzeba, iż wbrew II KS 26/26 5 twierdzeniom skargi, sam ten brak nie stanowił podstawy uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji, co wynika z treści przywołanego wcześniej wywodu zawartego w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego. Nie ulega jednak wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy niesporządzenie pisemnego uzasadnienia zaskarżonego apelacją wyroku stanowi istotny brak postępowania pierwszoninstancyjnego, który nie pozostaje bez wpływu na wynik postępowania odwoławczego, rzutując również na treść uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji. W sytuacji gdy nie zarejestrowano przedstawienia ustnych motywów wyroku nie ma on przecież możliwości odniesienia się do powodów rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji i dokonania oceny prawidłowości toku rozumowania tego Sądu. Nie bez znaczenia jest tu również specyfika sprawy, w której ze względu na rodzaj czynu zarzucanego oskarżonemu, w tym ujęty w jego opisie sposób znęcania, a także charakter materiału dowodowego, bazującego na osobowych źródłach dowodowych, nie sposób przeprowadzić prawidłowej oceny zebranych dowodów bez bezpośredniego zetknięcia się z nimi. W tym zakresie Sąd odwoławczy nie może przejmować roli Sądu pierwszej instancji, co w istocie oznaczałoby prowadzenie na nowo przewodu w całości. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji. [WB] [r.g.]

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Informacje o sprawie

Typ dokumentu: postanowienie SN
Jednostka: Izba Karna Wydział II
Sędziowie: SSN Piotr Mirek, SSN Dariusz Kala, SSN Andrzej Stępka

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy