II KBO 1/23

II KBO 1/23 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Grela Dnia 9 października 2026 r. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 9 października 2026 r., zażalenia, wniesionego przez Sędziego SN M. B. na postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt II KB 10/22, pozostawia odwołanie bez rozpoznania. UZASADNIENIE 15 marca 2023 r. sędzia Sądu Najwyższego M. B. wniosła odwołanie od postanowienia Sądu Najwyższego z 27 lutego 2023 r., II KB 10/22 w przedmiocie wyłączenia sędziego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odwołanie należało pozostawić bez rozpoznania. Wyrokiem z 22 września 2026 r., K 21/26, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: 1) art. 42a § 3-14 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.), 2) art. 23a § 4-15 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1614), 3) art. 29 § 5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622) II KBO 1/23 2 – są niezgodne z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 oraz w związku z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei, wyrokiem z 23 września 2025 r., P 3/25, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że: art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) rozumiany w ten sposób, że wystąpienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zaistnienie obowiązku jego stosowania przez wszystkie organy władzy publicznej aktualizuje się dopiero z chwilą dokonania czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, w związku z art. 173, w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym skutki ww. wyroku z 22 września 2026 r. nastąpiły z chwilą jego wydania. Do tej chwili objęte orzeczeniem przepisy korzystały z domniemania konstytucyjności. Zaś od daty zapadłego wyroku utraciły one moc obowiązującą. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego bowiem mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 189 Konstytucji RP). Nadto, Trybunał w okolicznościach niniejszej sprawy nie skorzystał z możliwości określenia innego terminu utraty obowiązującej wymienionych przepisów (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Utrata mocy obowiązującej m.in. art. 29 § 5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym sprawiła, że w porządku prawnym niedopuszczalne stało się badanie spełnienia przez m.in. sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek jakiegokolwiek podmiotu. Przestały również obowiązywać uregulowania, które dotyczyły nie tylko wniosku, ale także trybu i przesłanek jego rozpoznania, włącznie z procedurą odwoławczą. W rezultacie, złożony w niniejszej sprawie wniosek, na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, korzystających z domniemania konstytucyjności, z chwilą utraty przez nie mocy obowiązującej, stał się niedopuszczalny, ponieważ dla jego rozpoznania nie jest przewidziana procedura sądowa. W związku z tym, że został wniesiony w ramach postępowania karnego, sytuację tę należy rozpatrzyć w kontekście negatywnych przesłanek procesowych wymienionych w art. 17 k.p.k. Zatem, muszą być spełnione odpowiednie warunki procesowe, aby postępowanie II KBO 1/23 3 karne mogło się toczyć, chyba że przepis szczególny pozwalałby na zastosowanie tych uregulowań chociażby odpowiednio. Takim przepisem był art. 29 § 24 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, który stanowił, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku oraz postępowania odwoławczego stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu obowiązujące w postępowaniu, którego wniosek dotyczy. W istocie, z chwilą utraty mocy obowiązującej tego uregulowania, ustały podstawy do jakiegokolwiek stosowania przepisów procedury karnej. Jednakże, zaistniała sytuacja musi mieć na względzie – wskazaną powyżej – okoliczność, że omawiane uregulowania do pewnego momentu korzystały z domniemania konstytucyjności, a zatem in casu nawiązywały do przepisów Kodeksu postępowania karnego, dotyczących zażalenia. Tam zatem, należy poszukiwać rozwiązania zaistniałego problemu. Zgodnie z art. 429 § 1 k.p.k. prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyjęcia środka odwoławczego, jeżeli wniesiony został po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Z kolei, w myśl art. 430 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 429 § 1 albo jeżeli przyjęcie tego środka nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu. Natomiast, § 2 tego przepisu stanowi, że na postanowienie przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego, chyba że zostało wydane przez Sąd Najwyższy. Prowadzi to do wniosku, że pozostawienie niedopuszczalnego środka odwoławczego przez Sąd Najwyższy stanowi jego arbitralną decyzję procesową. Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 429 § 1 w zw. z art. 430 § 1 i 2 k.p.k. rozstrzygnął jak w sentencji. Jacek Grela [S.J.] [a.ł]