I ZW 39/26

I ZW 39/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 września 2026 r. SSN Marek Dobrowolski po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 11 września 2026 roku wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 z dnia 9 września 2026 r., sygn. […] ([…]), o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędziów Sądu Okręgowego w [...] X. Y. oraz X.1 Y.1 na podstawie art. 110 § 3 zdanie drugie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej powoływana jako: u.s.p.) postanowił: wniosek pozostawić bez rozpoznania jako wniesiony przez osobę nieuprawnioną. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 9 września 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego), […] ([…]), podpisany jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 SSO M.S. zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędziów Sądu Okręgowego w [...] X. Y. oraz X.1 Y.1 Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego należało pozostawić bez rozpoznania. Kierujący bowiem wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego SSO I ZW 39/26 2 M.S. nie posiada legitymacji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 Zgodnie z art. 110 § 3 u.s.p. sądem dyscyplinarnym właściwym do rozpoznania spraw dyscyplinarnych sędziów sądów rejonowych, o jakich mowa w art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni służbę sędzia objęty tym postępowaniem. Tylko w przypadku, gdy taka sprawa dotyczy sędziego sądu apelacyjnego albo sędziego sądu okręgowego, właściwy jest inny sąd dyscyplinarny wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, przez Sąd Najwyższy - Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, spośród sądów dyscyplinarnych właściwych dla obszarów apelacji sąsiadujących z obszarem apelacji, w którym znajduje się sąd, w którym pełni służbę sędzia objęty postępowaniem (por. art. 110 § 3 zdanie drugie u.s.p.). Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej wyznacza ten sąd w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wniosku (por. art. 114 § 7 u.s.p.). Orzeka w składzie jednego sędziego, stosując przepisy u.s.p. o trybie postępowania zawarte w ,,Rozdziale 3. Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów i asesorów sądowych” (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 3/22; z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 4/22). Oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, a także zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądach apelacyjnych i zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądach okręgowych (art. 112 § 1 u.s.p.). W sprawach sędziów sądów apelacyjnych oraz prezesów i wiceprezesów sądów apelacyjnych i sądów okręgowych oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych. W sprawach pozostałych sędziów sądów okręgowych, a także prezesów oraz wiceprezesów sądów rejonowych uprawnionym oskarżycielem jest zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym, a w pozostałych sprawach sędziów sądów rejonowych oraz asesorów sądowych - zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym (art. 112 § 2 u.s.p.). I ZW 39/26 3 Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym i zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym wykonują swoje obowiązki do czasu powołania osób pełniących te funkcje w kolejnej kadencji (art. 112 § 5 u.s.p.). Zastępcę rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym powołuje na czteroletnią kadencję spośród sędziów tego sądu lub sędziów sądów okręgowych z obszaru właściwości sądu apelacyjnego Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych (art. 112 § 6 u.s.p.). W myśl natomiast art. 112 § 8 u.s.p. kadencja zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne stanowisko sędziowskie poza obszarem właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub sądu okręgowego lub delegowania poza ten obszar na podstawie art. 77; 4) przyjęcia przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożonej rezygnacji z funkcji zastępcy rzecznika. Zważając na jednoznaczne brzmienie art. 112 § 8 u.s.p. nie ulega zatem wątpliwości, że ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił warunki przedterminowego wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym. W odniesieniu do wskazanych podmiotów funkcyjnych połączył kadencyjność z uregulowaniem wcześniejszego zakończenia kadencji jedynie w enumeratywnie określonych przypadkach, nie przewidując unormowania dotyczącego odwołania z powyższej funkcji przed upływem terminu jej trwania. Skoro natomiast kadencyjność tych organów zakłada jednocześnie, z samej swojej istoty, brak możliwości ich odwołania poza wyraźnie wskazanymi uprzednio przypadkami, należy dojść do wniosku, że wobec niewprowadzenia do u.s.p. wyraźnej podstawy prawnej, odwołanie przed upływem kadencji de lege lata nie jest prawnie możliwe i skuteczne (zob. postanowienie SN z 8.12.2025 r., II ZOW 80/22, LEX nr 3984127). I ZW 39/26 4 W niniejszej sprawie, jak wynika z danych zawartych we wniosku, podpisany jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 SSO M.S. zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sprawy dyscyplinarnej sędziów Sądu Okręgowego w [...] X. Y. oraz X.1 Y.1, wobec których w dniu 2 września 2026 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne. Wskazać jednakże należy, iż SSO M.S. nie posiada statusu Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1, wobec czego nie jest podmiotem uprawnionym do występowania jako oskarżyciel i formułowania zawartego w wywiedzionym piśmie postulatu. Wprawdzie czteroletnia kadencja powołanego w dniu 22 sierpnia 2022 r. na Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w W. SSO P.Ż. upłynęła, jednakże odwołanie go z tej funkcji z dniem 13 lutego 2026 r. przez wówczas nieuprawnioną SSR J.R. stanowiło czynność prawnie bezskuteczną, wobec czego stwierdzić należy, iż SSO P.Ż. pełni obowiązki po upływie kadencji do czasu skutecznego powołania zastępcy rzecznika na następną kadencję, a w konsekwnecji brak jest legitymacji SSO M.S. do wystąpienia z wnioskiem. Jednocześnie odnotowania wymaga, że powołanie SSO M.S. do pełnienia funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 przez SSR J.R. w dacie tejże czynności ocenić należy jako sprzeczne z prawem i tym samym nieskuteczne, w konsekwencji czego nie nabył on uprawnienia do wykonywania funkcji oskarżycielskich przed sądami dyscyplinarnymi. Tym samym nie można przyjąć, że wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego został złożony przez osobę uprawnioną. Sformułowanie wniosku o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego na podstawie art. 110 § 3 u.s.p. przez podmiot, któremu ustawa nie przyznaje kompetencji wnioskowej, uniemożliwia zatem skuteczne zainicjowanie postępowania w tym przedmiocie. Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak na wstępie. I ZW 39/26 5 [J.J.] [r.g.]