I ZO 179/26

I ZO 179/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska Dnia 15 października 2026 r. po rozpoznaniu w dniu 15 października 2026 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, w sprawie X. Y. - prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...], w związku wnioskiem o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego SSN Marka Siwka (I ZB 75/26) wniosku X. Y. o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy I ZO 173/26 postanowił: na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2026 r. prawo o prokuraturze oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 173/26. UZASADNIENIE Pismem z dnia 12 sierpnia 2026 r. Prokurator Generalny wniósł o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marka Siwka, sprawozdawcy w sprawie o sygn. II ZOW 34/26. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. I ZB 75/26, a do jej rozpoznania został wyznaczony skład: SSN Krzysztof Wiak (przewodniczący), SSN I ZO 179/26 2 Dariusz Dończyk, SSN Beata Janiszewska (sprawozdawca), SSN Grzegorz Misiurek oraz SSN Paweł Wojciechowski. Pismem z dnia 17 września 2026 r. X. Y. - prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] wniósł o wyłączenie SSN Beaty Janiszewskiej od rozpoznania sprawy o sygn. I ZB 75/26. Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności Zawodowej pod sygn. I ZO 173/26, a do jej rozpoznania został wyznaczony SSN Tomasz Demendecki. Pismem z dnia 24 września 2026 r. X. Y. - prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] wniósł o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego. We wniosku obwiniony prokurator wskazał na występowanie okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w postaci powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a więc w trybie, w jakim została powołana SSN Beata Janiszewska, co z kolei prowadzi do naruszenia podstawowej zasady prawa tj. nemo iudex in causa sua, a w konsekwencji art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC w postaci prawa strony postępowania do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą, ale także do uznania, że sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Za uwzględnieniem wniosku przemawia okoliczność, do której odwołano się we wniosku o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego, dotycząca sposobu powołania tego sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia I ZO 179/26 3 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Należy mieć na uwadze, że brak uwzględnienia tego wniosku, a w konsekwencji orzekanie przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN Tomasza Demendeckiego, prowadziłby do zaistnienia uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na nienależytą obsadę sądu, który nie stanowiłby sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zob. w tym przedmiocie przede wszystkim: uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110- 1/20, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; wyrok ETPCz z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz p. Polsce, skarga 43447/19; wyrok ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek p. Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyrok ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa p. Polsce, skarga nr 50849/21). Nadto należy stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy udział wyznaczonego sędziego Tomasza Demendeckiego w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy stanowiłby rażące naruszenie zakazu nemo iudex in causa sua, na co wskazywał wnioskujący. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej. [J.J.] [r.g.]