I USK 984/26

I USK 984/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek Dnia 7 lipca 2026 r. w sprawie z odwołania R.O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu o zasiłek chorobowy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 lipca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ua 13/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy we Włocławku, wyrokiem z dnia 11 czerwca 2025 r., oddalił apelację R.O. od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 27 września 2023 r., mocą którego oddalono odwołanie ubezpieczonego od decyzji organu rentowego z dnia 24 stycznia 2023 r. o zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. W sprawie ustalono, że ubezpieczony, pracując na stanowisku kierowcy- mechanika, w dniu 4 lipca 2022 r. wyjechał w trasę. W czasie drogi z uwagi na promienie słoneczne chciał zasłonić okno roletą samochodową. W tym czasie zbliżał się do przejazdu kolejowego. Roleta zacięła się i gdy kierowca chciał sprawdzić, dlaczego zauważył, że zbliża się do innego pojazdu, który zwolnił z powodu zamykania się szlabanu kolejowego. Nie mając możliwości wykonania I USK 984/26 2 innego manewru uderzył w tył poprzedzającego go pojazdu. Z tego tytułu został ukarany grzywną, zaś sam był z tego powodu niezdolny do pracy. Orzekające w tej sprawie sądy, odwołując się do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, dalej jako ustawa wypadkowa), zgodnie z którym świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa w art. 3, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, uznały, że w sprawie do wypadku doszło rażącego niedbalstwa. Na poparcie tego stanowiska odwołano się do poglądów Sądu Najwyższego (na przykład wyroki Sądu Najwyższego: z 30 listopada 1999 r., II UKN 221/99, OSNP z 2001 r. nr 6, poz. 205; z 15 listopada 2000 r., II UKN 43/00, OSNP z 2002 r. nr 11, poz. 273). Jednocześnie z dowodu z opinii biegłego wykluczono wersję ubezpieczonego, że do wypadku doszło wskutek „oślepienia przez słońce”. Sąd odwoławczy zaznaczył, że naprawa rolety powinna mieć miejsce dopiero po zatrzymaniu pojazdu, co zawodowy kierowca wiedzieć powinien. Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik odwołującego się, a we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na jej oczywistą zasadność z uwagi na kwalifikowane naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej. W ocenie skarżącego, na jego korzyść przemawia, że poruszał się z prędkością mniejszą niż dopuszczalna prędkość w miejscu zdarzenia, odpuścił gaz i stopniowo wytracał prędkość, utrzymywał tor jazdy i nie opuszczał swojego pasa ruchu, a ostatecznie podjął działania mające na celu ograniczenie skutków zdarzenia. Z tego względu nie można mówić o rażącym niedbalstwie, lecz jego zachowanie mieściło się w graniach zwykłego niedbalstwa, co nie powinno skutkować pozbawieniem zasiłku z ubezpieczenia wypadkowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do rozpoznania. Obecnie w sprawie badaniu podlega czy wskazana podstawa przyjęcia jej do rozpoznania faktycznie I USK 984/26 3 występuje. Z uzasadnienia wniosku w tej mierze wynika, że skarżący prawidłowo identyfikuje przesłankę wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., co czyni zbytecznym powtarzanie jej ustawowych kryteriów. Jednak nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że w sprawie doszło do ziszczenia się wskazanej podstawy przedsądu. Na tym polu nie chodzi o przedstawienie własnej wersji wydarzeń, czy też wskazania „okoliczności na korzyść ubezpieczonego”. Punkt wyjścia stanowi ustalenie, że odwołujący się to kierowca zawodowy, a co się z tym wiąże osoba o podniesionym progu znajomości reguł postępowania na drodze publicznej, zwłaszcza w wypadu prowadzenia pojazdu ciężarowego. Zatem próba naprawy uszkodzonej rolety nie może mieć miejsca w czasie jazdy, w szczególności, gdy pojazd zbliża się do przejazdu kolejowego, a przed nim porusza się inny pojazd. W tej sytuacji poruszanie się z dozwoloną prędkością (a nawet niższą niż dopuszczalna), zdjęcie nogi z pedału gazu, poruszanie się swoim pasem ruchu czy zamiar wykonania manewru ograniczającego skutki wypadku nie eliminują oceny zachowania ubezpieczonego przez pryzmat rażącego niedbalstwa. To nie wskazane przez skarżącego komponenty przenoszą ocenę zachowanie kierowy. W judykaturze Sądu Najwyższego ten problem został już należycie wyjaśniony (wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., III UK 158/15, LEX nr 2124045). W orzecznictwie przyjmuje się, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa w art. 3 tej ustawy, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Przepis ten dla pozbawienia ubezpieczonego prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego wymaga zatem, aby wyłączną (jedyną) przyczyną wypadku było zawinione zachowanie ubezpieczonego, polegające na naruszeniu przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. Zachowanie ubezpieczonego stanowi jedyną (wyłączną) przyczynę wypadku wówczas, gdy oprócz tego zachowania, nie występują inne przyczyny wypadku, w szczególności działania lub zaniechania innych osób, które mogą być oceniane jako bezpośrednia lub pośrednia współprzyczyna zdarzenia. Badanie wpływu większej liczby przyczyn (współprzyczyn) na wystąpienie wypadku, należy I USK 984/26 4 oceniać według kryterium prawa cywilnego, czyli założeń adekwatnego związku przyczynowego, umożliwiających odpowiedź na pytanie, czy wypadek stanowi normalne następstwo wyłącznie określonego działania lub zaniechania ubezpieczonego, czy też wystąpiła jakakolwiek przyczyna niezależna od pracownika (zachowanie innych jego uczestników lub siła wyższa), która wpłynęła na powstanie wypadku. Dodać do tego trzeba (za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2013 r., II UK 169/13, LEX nr 1421810), że występowanie jakiejkolwiek współprzyczyny wypadku uniemożliwia stosowanie konstrukcji utraty prawa do świadczeń z art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej, albowiem z tego punktu widzenia nie ma znaczenia ani to, która z przyczyn wypadku miała większy ciężar gatunkowy, ani to, w jakim ewentualnie zakresie ubezpieczony przyczynił się do zdarzenia. Istotne jest tylko, że istniały także inne przyczyny wypadku. W analizowanej sprawie takiego aspektu nie ujawniono, a tym samym zaskarżonemu wyrokowi nie sposób przypisać jakiegokolwiek naruszenia prawa, a co dopiero naruszenia kwalifikowanego. Zespół argumentów, jakimi posłużył się Sąd odwoławczy jest prawidłowy i ujawnia, że były brane pod uwagę (co postulował skarżący) indywidualne okoliczności zdarzenia. Nie budzi zatem wątpliwości ziszczenie się przesłanki, jaką jest rażące niedbalstwo ubezpieczonego. Sąd odwoławczy wyjaśnił ten wątek prawidłowo, a użyte instrumentarium jest adekwatne do okoliczności wypadku. Sprawca kolizji nie miał zamiaru wywołania takiego skutku; jednak w wyniku podjęcia działań (naprawa rolety), które odbiegają w sposób oczywisty od miernika staranności zachowania zawodowego kierowcy na drodze publicznej, podczas prowadzenia pojazdu ciężarowego, doszło do takiego stopnia naruszenia przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, które noszą znamiona rażącego niedbalstwa. Przemawia za tym rodzaj wykonywanej pracy oraz powinność świadomości nieprawidłowości własnego zachowania. Do tego zdarzenia nie przyczynił się inny użytkownik drogi, zaś zbliżanie się do przejazdu kolejowego (oznaczonego) wymaga podniesionego progu staranności. Sumując powyższe, Sąd drugiej instancji podał szczegółowe motywy przyjęcia kwalifikacji jako rażącego niedbalstwa. O ile rozstrzyganie o winie sprawcy czynu nieumyślnego polega na formułowaniu abstrakcyjnych wzorców należytego (starannego, ostrożnego postępowania, rozumianych jako wzór I USK 984/26 5 postępowania powszechnie wymaganego oczekiwanego) w danej społeczności i ustalenie, czy sprawca szkody zachował należytą ostrożność (staranność) polega na porównaniu jego zachowania ze wzorem prawidłowego zachowania w podobnych warunkach, o tyle określenie niedbalstwa jako rażącego wymaga odniesienia się do konkretu, czyli uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Tak też się stało w sprawie, bowiem ocena niedbalstwa jako rażącego zawsze należy do sądu, który odnosi się do konkretnego przypadku (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 kwietnia 2004 r., II CK 142/03, LEX nr 484721; z dnia 26 stycznia 2006 r., V CSK 90/05, LEX nr 195430). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. AGM [SOP]