I USK 943/26

I USK 943/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 sierpnia 2026 r. SSN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania B.K. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach o ustalenia stopnia niepełnosprawności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt VIII Ua 58/23, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. przyznaje adwokatowi J.M. od Skarbu Państwa - Sąd Okręgowy w Gliwicach tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie odwołującej się w postępowaniu kasacyjnym z urzędu 240 zł (dwieście czterdzieści) podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług. [A.P.] UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrokiem z dnia 28 maja 2024 r., w sprawie z odwołania B.K. przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach o ustalenie stopnia niepełnosprawności, oddalił apelację wnioskodawczyni wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 17 października 2023 r. I USK 943/26 2 Skargę kasacyjną wywiodła odwołująca się, zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości zarzucając naruszenie: - art. 4 ust.1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z § 29 ust. 1 pkt 3 oraz § 30 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na zawężającej wykładni przesłanek zaliczenia do danego stopnia niepełnosprawności i w konsekwencji błędne uznanie, iż odwołująca się powinna zaliczać się do lekkiego stopnia niepełnosprawności; - art 382 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 286 k.p.c. i art. 227 k.p.c przez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego ortopedy i neurologa pomimo iż zgromadzona w aktach opinia biegłego ortopedy R.H. oraz neurologa M.W., na której opierał swoje ustalenia faktyczne Sąd pierwszej instancji i które podzielił w całości Sąd odwoławczy, pozostawała niepełna albowiem nie odnosiła się jednoznacznie do zgłaszanych przez odwołującą się upadków, zaburzeń czucia oraz spondylozy, co miało istotny wpływ na ocenę jej sprawności funkcjonalnej i ustalenie stopnia niepełnosprawności a nadto opinia została wydana bez badania fizykalnego odwołującej się, co było kluczowe dla oceny jej stanu zdrowia i sprawności narządów ruchu pod kątem spełnienia przesłanek do uznania jej za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W ocenie odwołującej się w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., sprowadzające się do tego, czy biegły wydający opinię w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych o ustalenie stopnia niepełnosprawności, ma obowiązek fizykalnego zbadania osoby odwołującej się przed wydaniem opinii, czy też wystarczy, że zapozna się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją medyczną. Niezależnie od tego, według wnioskodawczyni skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. z uwagi na uchybienie przepisom prawa. Sąd Najwyższy zważył: Nie ma podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. I USK 943/26 3 Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym w konkretnej, indywidualnej sprawie zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku, wobec czego argumenty za potrzebą rozpoznania tak rozumianego środka zaskarżenia przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie mogą być oderwane od podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia objętego skargą, jak również muszą być adekwatne do podstaw kasacyjnych, na których skarga została skonstruowana. Takie stwierdzenie jest wynikiem tego, że Sąd Najwyższy (poza uwzględnieniem z urzędu nieważności postępowania apelacyjnego) rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw, będąc przy tym związanym ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.). Spostrzeżenie to ma znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że zagadnienie prawne wskazane przez odwołującą się nie znajduje odzwierciedlenia w zgłoszonych podstawach skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni chce wyjaśniać „czy biegły wydający opinię w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych o ustalenie stopnia niepełnosprawności, ma obowiązek fizykalnego zbadania osoby odwołującej przed wydaniem opinii, czy też wystarczy, że zapozna się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją medyczną”. Rzecz w tym, że w skardze zarzucono wprawdzie naruszenie przepisów postępowania (art 382 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 286 k.p.c. i art. 227 k.p.c.), jednak odwołująca się wiąże je przede wszystkim z „zaniechaniem dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego”, a nie z zaniechaniem jej „fizykalnego zbadania”. Dla porządku trzeba dodać, że w opisie omawianego zarzutu wnioskodawczyni dodatkowo wskazała, że wymienione przepisy zostały naruszone również przez wydanie opinii bez fizykalnego badania. W tym miejscy trzeba zwrócić uwagę, że tak sformułowany zarzut odnosi się do procedowania przed Sądem pierwszej, a nie drugiej instancji. Ma to znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna wnoszona jest od orzeczenia sądu drugiej instancji. W rezultacie, bezprzedmiotowe są zarzuty naruszenia przepisów postępowania odnoszące się do procedowania przed sądem pierwszej instancji – Sąd Najwyższy w ramach skargi kasacyjnej nie ma możliwości odnoszenia się do nich. W rezultacie staje się zrozumiałe, że w ramach zgłoszonego zarzutu naruszenia przepisu postępowania nie będzie możliwe wyjaśnienie zagadnienia prawnego sformułowanego przez odwołującą się. Niecelowe jest zatem przyjmowanie z tego powodu skargi kasacyjnej do rozpoznania merytorycznego. I USK 943/26 4 Niezależnie od wskazanych racji, trzeba dodać, że przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639). Znając te reguły, Sąd Najwyższy zmuszony jest wytknąć, że wnioskodawczyni nie zadała sobie trudu przeanalizowania dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Wynika z niego, że na podstawie obowiązujących przepisów nie da się sformułować uniwersalnej tezy co do obowiązku „fizykalnego zgadania ubezpieczonego przez biegłych” w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Podkreśla się, że powinność tego rodzaju może wynikać z indywidualnych uwarunkowań danej sprawy. Znaczy to tyle, że zgłoszone zagadnienie prawne nie ma charakteru „istotnego” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. – można bowiem udzielić na nie odpowiedzi w oparciu o dotychczasowe wypowiedzi Sądu Najwyższego, jak również posługując się standardowymi regułami wykładni przepisów. Odnosząc się do wypowiedzi skarżącego, trzeba mieć na uwadze, że o tym, czy skarga kasacyjna zawiera niezbędny dla niej element, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., decyduje nie tyle użycie w niej określeń nawiązujących do ustawowo sformułowanych wymogów skargi kasacyjnej, czy też posłużenie się zwrotami wartościującymi, lecz merytoryczna ocena argumentów przytoczonych w skardze, które powinny w sposób wyraźny i przekonywujący świadczyć o tym, że zachodzi przyczyna uzasadniająca uwzględnienie indywidualnego interesu strony, a przez to wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia oczywiście naruszających prawo. Właściwości takich nie posiada stanowisko zaprezentowane przez wnioskodawczynię. Istota sprawy zasadza się na określeniu stanu zdrowia odwołującej się. Aspekt ten dotyczy sfery faktycznej, a nie prawnej. Ma to znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty I USK 943/26 5 dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Z pozycji tego zakazu, jest jasne, że zgłoszone podstawy skargi kasacyjnej nie mogą zostać zakwalifikowane jako „oczywiście uzasadnione” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Dlatego orzeczono jak w sentencji. [A.P.] [a.ł]