I USK 891/26

I USK 891/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Żywicka Dnia 20 października 2026 r. w sprawie z odwołania P.N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku o jednorazowe odszkodowanie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 października 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII Ua 55/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyniku rozpoznania apelacji wniesionej przez P.N. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku od wyroku Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 21 marca 2024 r., zmieniającego zaskarżoną decyzję organu rentowego i przyznającego odwołującemu P.N. prawo do jednorazowego odszkodowania w kwocie 17.080,00 zł w związku z pogorszeniem stanu zdrowia odpowiadającym 20% uszczerbku na zdrowiu, które to pogorszenie stanu zdrowia jest następstwem wypadku z dnia 18 lipca 1994 r., wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2025 r. w pkt 1. oddalił obie apelacje, w pkt 2. zniósł koszty zastępstwa procesowego między stronami. P.N. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okregowego w Gdańsku, zaskarżając ten wyrok w części oddalającej apelację powoda i I USK 891/26 2 zarzucając mu naruszenie art. 4779 k.p.c., co w konsekwencji skutkuje naruszeniem art. 2352 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. oraz art. 227 a contrario k.p.c. i art. 391 k.p.c., polegające na przyjęciu przez sąd drugiej instancji, że wniosek dowodowy skarżącego złożony na etapie postępowania apelacyjnego podlegał oddaleniu bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w kwestii pogorszenia się stanu zdrowia skarżącego w stopniu uniemożliwiającym podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej oraz wzrostu znacznego uszczerbku na zdrowiu skarżącego. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa procesowego w zakresie dopuszczalności przeprowadzenia dowodów w postępowaniu apelacyjnym, w szczególności art. 4779 k.p.c. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza przy powołaniu się przez apelanta na opinię biegłych sądowych wydaną w innej sprawie zawisłej pomiędzy tymi samymi stronami, która to opinia jest de facto dowodem z dokumentu znanym pozwanemu z chwilą jego otrzymania. Wskazał również, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, I USK 891/26 3 nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. Wypada także przypomnieć, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa rodzi po stronie skarżącego obowiązek określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07). W przypadku powoływania się na rozbieżności w orzecznictwie konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie orzeczeń, w których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie wykładany. Należy również podkreślić, iż nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5). Natomiast zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą I USK 891/26 4 w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695). Oceniając wniosek skarżącego przy uwzględnieniu wyżej opisanych kryteriów Sąd Najwyższy stwierdza przede wszystkim, że domaga się on wykładni art. 4779 k.p.c. Artykuł ten zawiera aż 10 paragrafów, ale tylko dwa z nich odnoszą się do aktywności sądu. Głównie dotyczy on działań podejmowanych przez organ rentowy po wpłynięciu odwołania. Natomiast § 3 i § 31 mówią, kiedy sąd odrzuca odwołanie. Niezrozumiałe więc jest, w jaki sposób Sąd Okręgowy miałby dopuścić się jego naruszenia w przedmiotowej sprawie. Natomiast część wniosku, która sugeruje oczywistą zasadność skargi kasacyjnej nie zawiera żadnego uzasadnienia, do którego Sąd Najwyższy mógłby się odnieść. Tymczasem orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie podkreśla się zaś, że ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu oraz jej odrębne i kwalifikowane przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., wskazanie i uzasadnienie okoliczności, które miałby decydować o poddaniu skargi kasacyjnej merytorycznej ocenie, nie może polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Za prawidłowo sporządzoną skargę kasacyjną można zatem uznać tylko taką skargę, w której oba te wymagania są spełnione oddzielnie (odrębnie) i autonomicznie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365). W ramach oceny, czy skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, nie jest natomiast rzeczą Sądu Najwyższego doszukiwanie się w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych argumentacji mającej wykazać istnienie zagadnienia prawnego, które miałoby istotny charakter, czy też wątpliwości dotyczących wykładni określonego przepisu, ponieważ na tym etapie postępowania (przesąd) podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie nie podlegają jeszcze badaniu (por. pośród wielu postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2010 r., II UK 274/09, LEX nr 585794). Wynika to stąd, że na tym etapie przedmiotem badania dokonywanego przez Sąd Najwyższy jest jedynie to, czy wniosek o przyjęcie skargi I USK 891/26 5 kasacyjnej wskazuje i wykazuje choć jedną z podstaw (przesłanek) przedsądu wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. Podstawy kasacyjne stanowią zaś odrębny od przesłanek przedsądu element skargi, w związku z czym nie zastępują one (ani ich uzasadnienie) i nie mogą zastąpić przesłanek przedsądu. Innymi słowy, podstawy kasacyjne podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uwzględniając powyższe motywy Sąd Najwyższy jest więc zdania, że sformułowany przez skarżącego wniosek o przyjęcie jej skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wykazuje potrzeby poddania owej skargi merytorycznej ocenie. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [r.g.]