I USK 848/26

I USK 848/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2026 r. SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska w sprawie z odwołania R. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o przyznanie oraz wypłatę emerytury wcześniejszej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy, zwrócenie niesłusznie dokonanych potrąceń z renty wojskowej, wydanie legitymacji inwalidy wojskowego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 434/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku) na rzecz adwokat O. O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższoną o stawkę podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu; 3. odstępuje od obciążania odwołującego się kosztami postępowania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 14 listopada 2024 r., sygn. akt III Aua 434/24, Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację R. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu IV Wydział I USK 848/26 2 Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt IV U 779/22. Ubezpieczony zaskarżył ten wyrok w części oddalającej wniosek o przyznanie i wypłatę emerytury. Wniosek o przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono jej oczywistą zasadnością, o której mowa w art. 3989 §1 pkt 4 k.p.c. Zarzucono, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdyż zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów oraz podstawowych prawa, możliwym do dostrzeżenia bez konieczności prowadzenia szczegółowej analizy sprawy. Zdaniem skarżącego, sądy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego o charakterze elementarnym, polegającym w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na podstawie prawnej wskazanej przez wnioskodawcę nie badając rzeczywistej podstawy prawnej, która powinna być zastosowana w sprawie. Błąd w podstawie prawnej nie powinien uniemożliwić prawidłowego rozpoznania sprawy przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; oddalenie skargi kasacyjnej - w przypadku merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej; zasądzenie od skarżącego na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, I USK 848/26 3 że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, nie publ.; z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Powołanie się na przesłankę, zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego, że skarga jest oczywiście uzasadniona. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawiono żadnej argumentacji, która mogłaby uzasadniać stwierdzenie, że Sąd Apelacyjny dopuścił się oczywistego i rażącego naruszenia prawa, które doprowadziło do wydania oczywiście niesłusznego rozstrzygnięcia. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej jest tak lakoniczny, że trudno odnaleźć w nim logiczną argumentację, uzasadniającą powołaną w nim przesłankę. Ustawodawca świadomie i celowo ograniczył możliwość kontroli orzeczeń sądów drugiej instancji, poprzez m.in. wprowadzenie dodatkowego instrumentu jak wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania. Podczas badania tegoż wniosku Sąd Najwyższy ma przede wszystkim ocenić, czy w sprawie występuje jakikolwiek element publicznoprawny, pozwalający na przyjęcie skargi i merytoryczne jej I USK 848/26 4 zbadanie (w następstwie przyjęcia) w trzyosobowym składzie sędziów Sądu Najwyższego. Przyjęcie skargi do rozpoznania oznacza istnienie przynajmniej jednej przesłanki z art. 3989 § 1 k.p.c. w postaci np. zagadnienia prawnego, poważnych wątpliwości co do interpretacji przepisów prawa albo oczywistej zasadności skargi, badanej według wyżej opisanych kryteriów. W niniejszej sprawie skarżący powołał się na oczywistą zasadność skargi, lecz element ten w sprawie nie został należycie uzasadniony. Skarga stanowi wyraz niezadowolenia skarżącego z wydanego w jego sprawie wyroku, co nie jest jednak wystarczające do przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. W punkcie 2 postanowienia Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Orzeczenie w tym zakresie wydano na podstawie § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 15 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. z dnia 29 stycznia 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 136). Podstawą prawną punktu 3 postanowienia był art. 102 k.p.c. [KK] [r.g.]