I USK 720/26

I USK 720/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka Dnia 15 września 2026 r. w sprawie z odwołania K.Z. - małoletniej reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego G.Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie o rentę rodzinną, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 1316/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [it] UZASADNIENIE Decyzjami z dnia 24 lipca 2019 r. oraz z dnia 9 kwietnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Warszawie odmówił małoletniej K.Z. prawa do renty rodzinnej po zmarłym w dniu 19 czerwca 2018 r. ojcu M.S. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r., IV U 980/20 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił odwołania małoletniej K.Z., działającej przez przedstawicielkę ustawową - matkę G.Z., od powyższych decyzji (pkt I.) oraz przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu na rzecz adwokat M.S. zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu (pkt II.). Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2025 r., III AUa 1316/22 oddalił apelację odwołującej się. I USK 720/26 2 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku odwołująca się zarzuciła naruszenie: 1. art. 57 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 65 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 2. art. 57 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 5 oraz art. 58 ust. 2 w zw. z art. 65 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 3. art. 7 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, 4. art. 7 ust. 7 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 5. art. 278 § 1 k.p.c., art. 286 k.p.c., art. 227 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.; 6. art. 227 k.p.c.; 7. art. 232 zdanie 2 k.p.c.; 8. art. 2352 § 2 k.p.c. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca uzasadniła oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej. Skarżąca stwierdziła, że przywołane w skardze okoliczności świadczą o tym, że w niniejszej sprawie bez wątpienia wystąpiły uchybienia, a jednocześnie rodzaj i zakres tych uchybień świadczy o tym, ze miały one decydujący wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. W ocenie skarżącej naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sprawie nie budzi wątpliwości, pozostaje oczywiste i daje się stwierdzić przy wykorzystaniu podstawowego instrumentarium prawniczego - poprzez zwyczajne odwołanie się do treści wymienionych przez skarżącego uregulowań. Wskazane w petitum skargi uchybienia mają charakter rażący a ujawnione uchybienia proceduralne mają charakter ewidentny i bezsporny, dający się stwierdzić nawet bez dokonywania pogłębionej analizy sprawy. Wskazane uchybienie jest wynikiem błędnego podciągnięciu konkretnego stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej, co doprowadziło do nieprawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w ten sposób, iż miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy - zgodne z żądaniem apelacji, ewentualnie uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 16 kwietnia 2025 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do rozpoznania oraz uchylenie w całości wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 27 kwietnia 2022 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do rozpoznania, a także w obu przypadkach o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego się kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I USK 720/26 3 Skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie jej do rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. należy rozumieć sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami ich interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171; z 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). I USK 720/26 4 Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365). Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na to, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, lecz także wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście występuje. Oznacza to, że skarżący musi wyjaśnić, odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych, w czym w jego ocenie wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty przemawiające za tym, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Trzeba także mieć na uwadze, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na wstępnym etapie badania skargi w ramach tzw. „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą więc być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527). Wskazanym wyżej wymaganiom wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie sprostał. Skarżąca w przedstawionym przez siebie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie powołała żadnego przepisu prawnego, którego naruszenia w sposób kwalifikowany miałby dopuścić się Sąd drugiej instancji. Ponadto skarga kasacyjna nie zawiera odrębnie wydzielonego uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, a jak wskazywano powyżej nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi. Nie wystarczy odwołanie się w tej materii do przepisów powołanych w podstawach skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia. O ile zasadne podstawy kasacyjne mogą prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, to w przypadku podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. I USK 720/26 5 znaczenie ma dopiero oczywista zasadność skargi, czyli samodzielne (odrębne od podstaw kasacyjnych) wskazanie i wykazanie we wniosku naruszenia przepisów, które bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok, jest oczywiście wadliwy i dlatego skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2020 r., I UK 250/19, LEX nr 3029692). Powyższe nie pozwala na ocenę, że skarżąca skutecznie przywołała podstawę przedsądu wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W związku z powyższym Sąd Najwyższy - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [it] [a.ł]