I USK 1992/26

I USK 1992/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2026 r. SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska w sprawie z odwołania W. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o wysokość emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt III AUa 69/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od odwołującego się na rzecz organu rentowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt III AUa 69/25 Sąd Apelacyjny w G. oddalił apelację W. S. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 14 listopada 2024 r., w sprawie o sygn. akt VII U 1303/24 oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Skargę kasacyjną wywiódł ubezpieczony zarzucając powołanemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego tj.: art. 25 ust. 6-10 oraz art. 12 ustawy emerytalnej; I USK 1992/26 2 art. 26 ust. 1-2 ustawy emerytalnej; art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 25 ustawy emerytalnej. Ponadto zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie opinii biegłego, albowiem w sprawie niezbędne było zasięgnięcie wiedzy specjalistycznej. Pozwany wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy wskazał, iż w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości (art. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), a nadto skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które powinno zostać rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Powstało ono na gruncie stosowania art. 25 ust. 6-10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i uzasadnia potrzebę dokonania wykładni tego przepisu, gdyż budzi on poważne wątpliwości co do zakresu jego stosowania. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy jest czy sąd na gruncie art. 25 ust. 6-10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: „ustawa emerytalna”) jest uprawniony do badania zgodności z ustawą wskaźnika waloryzacji składek ogłoszonego w drodze obwieszczenia, w sytuacji gdy jego wartość nie odpowiada mechanizmowi określonemu w art. 25 ustawy. Przesłanka „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., znajduje zdaniem skarżącego pełne i autonomiczne uzasadnienie już na poziomie elementarnej konfrontacji treści normy prawnej z jej zastosowaniem przez Sąd II instancji. Oczywistość ta nie wynika z potrzeby prowadzenia pogłębionej wykładni czy rozstrzygania subtelnych rozbieżności interpretacyjnych, lecz z ewidentnej sprzeczności pomiędzy jednoznacznym, matematycznie określonym mechanizmem ustawowym a sposobem jego zastosowania w zaskarżonym orzeczeniu. Organ wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania ewentualnie o jej oddalenie. Zarzucił, że ubezpieczony przywołał wszystkie możliwe przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie zwracając uwagi na wewnętrzną sprzeczność zarzutów. Organ wyjaśnił, że nie jest możliwe jednoczesne uznanie skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną przy jednoczesnym zarzucaniu obrazy prawa materialnego. Wypada wskazać, że oczywiście uzasadnioną skargą kasacyjną jest taka, w której nastąpiło naruszenie prawa widoczne na „pierwszy rzut I USK 1992/26 3 oka". Natomiast obraza prawa materialnego następuje, gdy w danej sprawie sąd dokonał wykładni przepisów prawa w sposób sprzeczny z zasadami ich wykładni. Nie jest możliwe, w tym samym stanie faktycznym, skuteczne podnoszenie obrazy prawa materialnego oraz uznania skargi za oczywiście uzasadnianą. Również nie jest dopuszczalne jednoczesne zarzucanie kwalifikowanego naruszenia prawa wraz z obrazą powyżej przywołanych podstaw kasacyjnych. Nie powstaje istotne zagadnienie prawne, gdy nie było dotychczas wykładni danego przepisu bądź jego wykładnia budzi poważne wątpliwości; przesłanki te nie występują jednocześnie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), występuje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), a także, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej I USK 1992/26 4 w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu owego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne, przede wszystkim, powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01). Jednocześnie powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Musi też pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć, przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt III CSK 104/08; czy z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14). I USK 1992/26 5 Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt I PK 233/07, OSNP 2009/3-4/43). Powołanie się na omawianą przesłankę wymaga również wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.; z 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09, niepubl.; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12). Zagadnienia sformułowane przez skarżącego w niniejszej sprawie mają charakter pozorny, zaś uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie tej przesłanki, jak również przesłanki potrzeby wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości, nie zawiera przekonującej argumentacji prawnej, że w niniejszej sprawie rzeczywiście wyłoniło się nowe, dotąd nie rozwiązane w orzecznictwie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości interpretacyjne lub wywołujące potrzebę pogłębionej wykładni. Sformułowane w skardze wątpliwości zostały już bowiem w orzecznictwie Sądu Najwyższego przeanalizowane w sposób wyczerpujący i pełny. Odnosząc się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że spełniona jest ona wówczas, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). I USK 1992/26 6 Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, nie publ.; z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Powołanie się na przesłankę, zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego, że skarga jest oczywiście uzasadniona. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawiono argumentacji, która mogłaby uzasadniać stwierdzenie, że Sąd Apelacyjny dopuścił się oczywistego i rażącego naruszenia prawa, które doprowadziło do wydania oczywiście niesłusznego rozstrzygnięcia. Co więcej, przywołane przesłanki kasacyjne wzajemnie się wykluczają. Jeżeli bowiem określony przepis budzi tak poważne wątpliwości, że aż wymaga wykładni przez Sąd Najwyższy, to jednocześnie jego naruszenie nie może mieć charakteru oczywistego. Z tej samej przyczyny wyklucza się istnienie zagadnienia prawnego na tle konkretnego przepisu i oczywiste tego przepisu naruszenie. Jak trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, jej zarzuty „konkretyzują się wokół próby podważenia aktów prawa powszechnie obowiązującego”. Niezadowolenie strony postępowania z wydanych w jej sprawie wyroków nie jest jednak wystarczającą podstawą do stwierdzenia istnienia wad orzeczenia tak daleko idących, aby wyeliminować orzeczenie z porządku prawnego. Co więcej, merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd Najwyższy jest możliwe tylko wtedy, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania, a w niniejszej sprawie rzeczywiste istnienie przesłanek ku temu nie zostało wykazane. Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 108 § 1 i art. 98 § 1,11 k.p.c. w związku art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2026 r., poz. 118). I USK 1992/26 7 [KK] [r.g.]