I USK 1395/26

I USK 1395/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Robert Stefanicki Dnia 27 sierpnia 2026 r. w sprawie z odwołania K.W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach o wysokość emerytury i odsetki, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 listopada 2025 r., sygn. akt III AUa 1319/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od K.W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia ubezpieczonemu odpisu postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE W decyzji z dnia 21 marca 2023 r., która stanowiła przedmiot odwołania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach, organ rentowy przeliczył K.W. od dnia 1 sierpnia 2016 r. wysokość przyznanej emerytury, przyjmując kapitał początkowy ustalony zgodnie z punktem I wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 10 marca 2021 r. w sprawie sygn. akt V U 1930/20. Jednocześnie decyzją tą organ rentowy zawiesił wypłatę świadczenia z powodu zbiegu emerytury z Funduszu I USK 1395/26 2 Ubezpieczeń Społecznych z emeryturą wojskową. Kolejną decyzją z dnia 21 marca 2023 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach odmówił K.W. przyznania odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie. K.W. wniósł odwołania od powyższych decyzji, kwestionując zawieszenie wypłaty wyliczonej w tej decyzji emerytury z powszechnego systemu ubezpieczeń z powodu zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia, a także odmowę wypłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczenia. Sądu Okręgowego w Kielcach w wyroku z 2 sierpnia 2023 r. odrzucił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2023 r. w części dotyczącej podjęcia wypłaty emerytury (pkt I) i oddalił odwołanie w pozostałej części. Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 12 listopada 2025 r. oddalił apelację K.W. od powyższego wyroku. Odwołujący się wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Skarżący w podstawach skargi podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 15a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin przez zaniechanie zbadania, czy w realiach sprawy nie zachodzi naruszenie zasad określonych w Ustawie Zasadniczej - tj. zasady ochrony praw słusznie nabytych (wywodzonej z art. 2 Konstytucji) i zasady równego traktowania i niedyskryminacji nabytych (wywodzonej z art. 32 Konstytucji), a które to zasady konstytucyjne sądy powszechne uprawnione i obowiązane są stosować na zasadzie art. 8 ust. 2 Konstytucji. Wobec przedstawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odwołujący podniósł, że przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania jest konieczne celem wskazania przez Sąd Najwyższy w ewentualnym rozstrzygnięciu, jaka winna być prawidłowa wykładnia przepisów z art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń w zw. z art. 15a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w kontekście ich zgodności z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych, a także zasadą równości wobec prawa i niedyskryminacji. I USK 1395/26 3 Zdaniem bowiem skarżącego wobec wykreowania przez ustawodawcę kategorii żołnierzy uprawnionych do pobierania świadczeń emerytalnych z obu systemów, to jest zarówno z powszechnego, jak i zaopatrzeniowego należy rozstrzygnąć, czy uprawniona jest wykładnia przedmiotowych przepisów prowadząca do dyskryminacji (zakazanej Konstytucją) określonej kategorii (byłych) żołnierzy, niemogących korzystać z obu systemów w podobnym zakresie. Należy również rozstrzygnąć, czy (stwierdzona przez Sąd Apelacyjny) nieadekwatność wpłaconych (do obu systemów) składek a otrzymywanego przez skarżącego świadczenia emerytalnego, nie stanowi naruszenia (konstytucyjnej) zasady ochrony praw słusznie nabytych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym. Zadaniem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa. Realizacji powyższej funkcji służy uregulowana w art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. instytucja przedsądu. Stosownie do tych przepisów Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Podejmowanie odrębnej decyzji w przedmiocie przyjęcia sprawy do rozpoznania ma także za zadanie realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, o czym świadczą określone wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi I USK 1395/26 4 kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca w art. 3984 § 2 k.p.c. wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie (postanowienie Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 246/25, Legalis nr 3207792). Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek (postanowienia Sądu Najwyższego z: 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 404134; 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392; 17 października 2024 r., III PSK 110/23, LEX nr 3793388; 19 listopada 2024 r., I PSK 36/24, LEX nr 3787580; 26 listopada 2024 r., III USK 55/24, LEX nr 3801315; 3 grudnia 2024 r., III USK 226/24, LEX nr 3801321; 5 lutego 2025 r., III USK 346/23, LEX nr 3834801). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. istniejącej potrzebie wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. to jest potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; 25 lipca 2024 r., I CSK 3777/23, LEX nr 3740727). I USK 1395/26 5 W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365; 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522; 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, LEX nr 2054493; 24 czerwca 2025 r., I USK 282/24, LEX nr 3899571; 4 listopada 2025 r., III USK 245/25, LEX nr 3940645). Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12, LEX nr 1238124; 6 czerwca 2023 r., II PSK 64/22, LEX nr 3724324). Zasada wypłacania tylko jednego świadczenia, zawarta w art. 95 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stanowi wyraz obowiązującej w prawie ubezpieczeń społecznych zasady solidarności ryzyka i nie jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 r., I UK 390/11, OSNP 2013, nr 9-10, poz. 114). Regułą jest zatem, że zbieg prawa do kilku świadczeń określonych w ustawie powoduje dla organu rentowego obowiązek wypłaty tylko jednego (wyższego) świadczenia. W orzecznictwie konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, że zasada pobierania jednego świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń (art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej) dotyczy również zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w tej ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy. Świadczeniobiorca, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r., uprawniony do renty wojskowej i pobierający to świadczenie, nie może więc jednocześnie pobierać świadczenia powszechnego, mimo że spełnił warunki do jego nabycia i prawo to zostało mu przyznane (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2010 r., II UZP 10/09, OSNP 2010, nr 17-18, poz. 215 oraz wyroki Sądu Najwyższego z: 4 grudnia 2013 r., II UK 223/13, LEX nr 1394110; 8 maja 2012 r., II UK 237/11, OSNP 2013 nr 7-8, poz. 91; 24 maja 2012 r., II UK 261/11, LEX nr 1227967). I USK 1395/26 6 W uchwale Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21, OSNP 2022 Nr 6, poz. 58; wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2023 r., II USKP 2/23, LEX nr 3657039), powołując się na obowiązującą w polskim prawie zabezpieczenia społecznego zasadę prawa do jednego świadczenia z tytułu tego samego ryzyka ubezpieczeniowego, zwanej też zasadą niewystępowania kumulacji świadczeń przysługujących na wypadek spełnienia się ryzyka "starości" w ramach różnych systemów, zarówno ubezpieczenia społecznego, jak i zaopatrzenia, Sąd Najwyższy orzekł, że ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z których tytułu jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego (art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy). Istotą uchwał składu powiększonego jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa i choć sama uchwała wiąże w myśl art. 39817 § 2 k.p.c. tylko w danej sprawie, to jednak jest doniosłym argumentem w wykładni i stosowaniu prawa, czerpiąc również z autorytetu Sądu Najwyższego jako organu wymiaru sprawiedliwości powołanego do zapewnienia zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych. W treści uzasadnienia kwestionowanej uchwały Sąd Najwyższy uwzględnił także przepisy ustawy zasadniczej w procesie wykładni prawa. Sąd Najwyższy uznał, między innymi, że dla analizy ukształtowanego w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej zbiegu świadczeń nie ma znaczenia art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w odniesieniu do wynikającego z tego przepisu prawa do zabezpieczenia społecznego ustawodawca dysponuje dużą swobodą, co potwierdza powołane w wymienionym wyroku orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Uzupełniająco wypada więc jedynie stwierdzić, że także Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzjach z dnia 11 grudnia 2018 r. nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178 (LEX nr 2627060) uznał uprawnienie państwa - strony Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu zabezpieczenia społecznego, w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego świadczenia, w myśl której świadczeniobiorcy nie można przyznać jednocześnie dwóch świadczeń. Dlatego ocena budzącej wątpliwości regulacji powinna być dokonywana pod kątem I USK 1395/26 7 konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Oceny takiej dokonał Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale III UZP 7/21 (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 września 2025 r., I USK 356/24, LEX nr 3915886). Stanowisko to jest akceptowane także w późniejszym orzecznictwie (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z: 17 października 2023 r., II USKP 113/22, LEX nr 3616767; 24 sierpnia 2023 r., III USKP 35/22, LEX nr 3597408; 12 lipca 2023 r., I USKP 3580375; 23 maja 2023 r., II USKP 35/22, LEX nr 3561951; 25 sierpnia 2023 r., III USKP 148/21, LEX nr 3483035; 9 marca 2022 r., I USKP 75/21, LEX nr 3334645). Odnosząc się do konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego (zagwarantowanego w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP) Sąd Najwyższy w uchwale III UZP 7/21, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa, podkreślił, że zasada wzajemności składki i świadczenia w polskim systemie ubezpieczeń społecznych nigdy nie była pojmowana w sposób absolutny. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że wynika to z ogólnej logiki systemu ubezpieczeń społecznych, opartego nie tylko na zasadzie wzajemności składki i świadczeń, lecz także na zasadzie solidarności międzypokoleniowej i szerzej: solidaryzmu społecznego, a ponadto na powszechności i względnej jednolitości kryteriów ustalania prawa do świadczeń i ich wysokości. Z tego względu brak ścisłej zależności między okresem opłacania składek i ich wymiarem a prawem do świadczeń i ich wysokością nie może być utożsamiony z niezgodnością określonego rozwiązania ustawowego z Konstytucją. Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w dużej mierze postrzeganie zasady wzajemności determinowały okoliczności konkretnej sprawy, tyle że potrzeba wydania „sprawiedliwego rozstrzygnięcia” wymagała stosownego uzasadnienia aksjologicznego (K. Antonów, Zasady równości i sprawiedliwości społecznej w prawie emerytalnym, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin- Polonia 2015, nr 2, s. 9 i n.; K. Ślebzak, Mechanizm ustalania wysokości emerytury w formule zdefiniowanej składki a problem systemowej dyskryminacji ze względu na płeć, Przegląd Prawa Antydyskryminacyjnego 2025, nr 1/V, s. V/8). Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale zaakcentował również takie założenia wprowadzonej regulacji (art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej), wskazując, że celem ustawodawcy było pozbawienie żołnierzy możliwości zwiększania emerytur wojskowych przez uwzględnienie przebytych przez nich w ramach stażu powszechnego okresów składkowych i nieskładkowych, rekompensowane prawem do pobierania dwóch świadczeń emerytalnych, oczywiście po spełnieniu I USK 1395/26 8 przewidzianych w ustawach warunków ich nabycia. Co słusznie podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 24 stycznia 2019 r. (I UK 426/17, Legalis nr 1866677; również z 26 listopada 2024 r., III USKP 65/24, Legalis nr 3171105; postanowienie Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2024 r., III USK 142/24, Legalis nr 3168622) taki cel nie pozostaje natomiast w sprzeczności z zasadą wzajemności składki i prawa do świadczenia, która w polskim systemie ubezpieczenia społecznego nigdy nie była pojmowana w sposób absolutny (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 11 grudnia 2006 r., SK 15/06, OTK-A 2006, nr 11, poz. 170; 27 stycznia 2001 r., SK 41/07, OTK- A 2010, nr 1, poz. 5; 16 czerwca 2021 r., P 10/20, OTK Seria A 2021, poz. 40). Wynika to z ogólnej logiki systemu ubezpieczeń społecznych, kierującego się nie tylko zasadą wzajemności składki i świadczeń, ale również zasadą solidarności międzypokoleniowej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2005 r., P 13/04, OTK-A 2002, nr 1, poz. 2) czy szerzej solidaryzmu społecznego (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 22 czerwca 1999 r., K 5/99, OTK 1990, nr 5 poz. 100; 4 grudnia 2000 r., K 9/00, OTK 2000, nr 8, poz. 294) oraz powszechności i względnej jednolitości kryteriów przyznawania świadczeń i określania ich wysokości (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 września 2005 r., P 17/04, OTK-A 2005, nr 8, poz. 90). W związku z tym brak prostej zależności między prawem do świadczeń i ich wysokością a okresem opłacania i rozmiarem składki nie zawsze oznacza niekonstytucyjność konkretnej regulacji (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 20 maja 2000 r., K 37/98, OTK 2000, nr 4, poz. 112; 11 grudnia 2006 r., OTK-A 2006, nr 11, poz. 170). Jeśli bowiem emeryt korzysta ze wzrostu emerytury wojskowej z tytułu „cywilnej” wysługi emerytalnej, to oznacza, że zostaje zachowana zasada wzajemności składki i świadczeń w rozumieniu funkcjonującym w polskim systemie ubezpieczenia społecznego nawet wtedy, gdy włożony wkład nie jest wprost proporcjonalny do korzyści, jaką przynosi zwiększenie emerytury. Sąd Najwyższy pochylił się również nad funkcją ocenianej regulacji z punktu widzenia konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej. W tym zakresie należy przede wszystkim podzielić stanowisko, zgodnie z którym dla analizy ukształtowanego w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej zbiegu świadczeń nie ma znaczenia art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w odniesieniu do wynikającego z tego przepisu prawa do zabezpieczenia społecznego ustawodawca dysponuje dużą swobodą, co potwierdza powołane w wymienionym wyroku orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Uzupełniająco wypada więc jedynie stwierdzić, że także Europejski I USK 1395/26 9 Trybunał Praw Człowieka w decyzjach z 11 grudnia 2018 r., nr 39247/12 (LEX nr 2626955) i nr 41178/12 (LEX nr 2627060) uznał uprawnienie państwa - strony Konwencji o ochronie prawa człowieka do samodzielnego kształtowania systemu zabezpieczenia społecznego, w tym do wprowadzenia zasady wypłaty jednego świadczenia, w myśl której świadczeniobiorcy nie można przyznać jednocześnie dwóch świadczeń. Dlatego ocena budzącej wątpliwości regulacji powinna być dokonywana pod kątem konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Trzeba zatem zauważyć, że co do pierwszej z tych zasad w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że równo należy traktować osoby należące do tej samej kategorii, tzn. posiadające te same lub podobne cechy relewantne. Jednocześnie przyjmuje się jednak, że równym traktowaniem jest także uzasadnione odstępstwo od równego traktowania (tzw. dyferencjacja praw i obowiązków), z tym że argumenty na rzecz takiego traktowania muszą: 1) mieć charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz służyć realizacji tego celu i treści, 2) mieć charakter proporcjonalny, co oznacza, że waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi być zbilansowana z interesami, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych, 3) być związane z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi uzasadniającymi odmienne potraktowanie podmiotów podobnych (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 5 lipca 2011 r., P 14/10, OTK-A 2001 Nr 6, poz. 49; 19 kwietnia 2012 r., P 41/11, OTK-A 2012 Nr 4, poz. 41; 17 czerwca 2014 r., P 6/12, OTK-A 2014 Nr 6, poz. 62; 21 października 2014 r., K 38/13, OTK-A 2014 Nr 9, poz. 104; 29 stycznia 2025 r., SK 47/22, Legalis nr 3170321). Zasady sprawiedliwości społecznej, których potrzeba stosowania szczególnie silnie występuje w prawie ubezpieczeń społecznych, uznaje się z kolei za uzasadnienie dyferencjacji sytuacji prawnej podmiotów. W wyroku z dnia 18 listopada 2025 r. (III USKP 41/25, LEX nr 3942627) Sąd Najwyższy odniósł się również do kwestii uregulowanej w art. 15aa ustawy zaopatrzeniowej. Podniósł, że w sposób odmienny ustawodawca ukształtował jedynie zasady ustalania wysokości emerytury wojskowej dla żołnierzy przyjętych po raz pierwszy do służby w okresie po 1 stycznia 1999 r. i przed 1 października 2003 r. (art. 15aa ustawy). Kompleksowa reforma systemu emerytalnego z 1998 r. miała na celu stopniowe wygaszanie uprawnień do policyjnej i wojskowej emerytury (a także I USK 1395/26 10 pozostałych świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych), przewidując ustalanie i wypłatę świadczeń emerytalnych i rentowych dla funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych przyjętych do służby po dniu 1 stycznia 1999 r. w ramach powszechnego systemu emerytalnego. Jednakże z dniem 1 października 2003 r. funkcjonariusze i żołnierze zawodowi zostali przywróceni do systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych (ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2003, nr 166, poz. 1609). Przyjęto zasadę, iż dla funkcjonariuszy przyjętych po raz pierwszy do służby po dniu 1 stycznia 1999 r. za okresy służby i okresy równorzędne ze służbą będzie przysługiwała emerytura policyjna lub wojskowa, zaś za okresy pracy będzie przysługiwała emerytura powszechna (po osiągnięciu wieku emerytalnego), przy czym obydwie emerytury będą wypłacane łącznie (oraz dodatkowo ewentualna emerytura z otwartego funduszu emerytalnego). Emerytura dla tych żołnierzy wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta o 2,6% podstawy wymiaru za każdy dalszy rok tej służby. Emeryturę dla tych osób podwyższa się na zasadach określonych w art. 15 ust. 2-5. Jeżeli taki żołnierz w dniu zwolnienia ze służby posiada co najmniej 25 lat służby i okresów z nią równorzędnych, o których mowa w art. 13 ust. 1, emerytura wzrasta również o 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok poprzedzających służbę: okresów składkowych okresów opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r. lub okresów nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia. Takiemu uprawnionemu emerytowi (posiadającemu 25 lat służby w dniu zwolnienia) dolicza się, na jego wniosek, do wysługi emerytalnej przypadające po zwolnieniu ze służby okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r. lub okresy nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia, jeśli emerytura wynosi mniej niż 75% podstawy jej wymiaru. Za każdy rok okresów, o których mowa w ust. 4, doliczanych do wysługi emerytalnej zgodnie z ust. 4 i 5, emeryturę obliczoną na podstawie ust. 1-3 zwiększa się o 1,3% podstawy jej wymiaru. Alternatywny sposób obliczenia emerytury wojskowej odpowiada zasadom obowiązującym wcześniej, z wyłączeniem art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, I USK 1395/26 11 dotyczącego korzystniejszego przelicznika dla pierwszych trzech lat okresów składkowych sprzed służby (2,6% podstawy). Możliwość dokonania wyboru została wprowadzona w związku z realizacją porozumień z dnia 24 września 2021 r. (Sejm IX kadencji, druk nr 2108, s. 11). Żołnierze przyjęci do służby w okresie po 1 stycznia 1999 r. i przed 1 października 2003 r. mają prawo wyboru ustalenia sposobu obliczenia emerytury na zasadach i w wysokości określonych w art. 15a albo w art. 15aa (art. 15 ab cyt. ustawy). Oświadczenie o wyborze sposobu obliczenia emerytury składa się do wojskowego organu emerytalnego najpóźniej w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Jest to wynikiem objęcia ,,służb mundurowych” z dniem 1 stycznia 1999 r. ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w tym żołnierzy zawodowych przyjętych do służby po 1 stycznia 1999 r., powszechnym systemem emerytalnym. W konsekwencji należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, wprowadzenie art. 15aa ustawy zaopatrzeniowej nie doprowadziło do dezaktualizacji stanowiska wyrażonego w uchwale III UZP 7/21. Przeciwnie, potwierdziło i wzmocniło trafność zawartych w niej rozważań. Praktyka stanowienia prawa wykazała bowiem, że ustawodawca w sposób konsekwentny wiąże brak wyjątku od zasady pobierania jednego świadczenia z możliwością doliczenia do okresu służby wojskowej okresów składkowych z ubezpieczenia powszechnego. Odnosząc się do konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego, zagwarantowanego w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, Sąd Najwyższy w uchwale III UZP 7/21, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa, podkreślił, że zasada wzajemności składki i świadczenia w polskim systemie ubezpieczeń społecznych nigdy nie była pojmowana w sposób absolutny. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że wynika to z ogólnej logiki systemu ubezpieczeń społecznych, opartego nie tylko na zasadzie wzajemności składki i świadczeń, lecz także na zasadzie solidarności międzypokoleniowej i szerzej: solidaryzmu społecznego, a ponadto na powszechności i względnej jednolitości kryteriów ustalania prawa do świadczeń i ich wysokości (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 kwietnia 2008 r., SK 96/06, OTK-A 2008, nr 3, poz. 40; 19 grudnia 2012 r., K 9/12, OTK-A 2012, nr 11, poz. 136; postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca 2026 r., I USK 1054/26, LEX nr 4132069). Z tego względu brak ścisłej zależności między okresem opłacania składek I USK 1395/26 12 i ich wymiarem a prawem do świadczeń i ich wysokością nie może być utożsamiony z niezgodnością określonego rozwiązania ustawowego z Konstytucją. Mając na względzie przede wszystkim przywołaną wyżej argumentację zawartą w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego, należy uznać, że nie zachodzą podstawy dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ wątpliwości na tle wykładni powołanych przez skarżącą przepisów nie budzą wątpliwości, zostały dostatecznie rozstrzygnięte w judykaturze i to w sposób odpowiadający interpretacji tychże przepisów zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kierując się powyższymi przesłankami, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 i 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku oraz § 9 ust. 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 118). (J.K.) [SOP]